३०.१२°C काठमाडौं
काठमाडौंमा वायुको गुणस्तर: १८४
नारी नेतृत्व

प्राथमिकतामा सामाजिक न्याय 

नगरपालिकाले आधारभूत विकासमा फड्को मार्ने र महिलामैत्री विकासको यात्रा गर्ने विश्वासमा छिन् सुशीला 
‘महिलाहरू राजनीतिमा आउने हो भने पद्धतिप्रति बढेका असन्तुष्टि स्वतः घट्दै जान्छन्’
डीआर पन्त

‘एक लाखको योजनामा ४० हजारको काम गरेर विकास हुन्छ ? उपभोक्ता पनि तपाईंहरू, काम पनि तपाईंहरूकै । आफ्नै गाउँठाउँको विकास योजनामा पालिकाले दिएको बजेटको मात्र सदुपयोग भयो भने पनि पाँच वर्षमा धेरै परिवर्तन हुन सक्छ ।’ लम्कीचुहा नगरपालिकाकी प्रमुख सुशीला शाही विभिन्न वडाबाट समस्या लिएर आएका ३ समूहसँग छलफलका क्रममा भन्दै थिइन् ।

प्राथमिकतामा सामाजिक न्याय 

‘तपाईंहरूजस्ता सामाजिक अगुवाले रीतिथिति राम्रो बसाउनुभएन भने समाज भ्रष्ट हुँदै जान्छ,’ उनले स्थानीयलाई भन्दै थिइन्, ‘जनप्रतिनिधि पनि तपाईंहरूकै प्रतिविम्ब न हुन् ।’

व्यक्तिगत लाभहानिका आधारमा बजेट दिन नहुनेमा सुशीला प्रस्ट थिइन् । राजनीतिशास्त्रमा स्नातकोत्तर गरेकी ३४ वर्षीया सुशीला आफ्नो कार्यकालमा नगरपालिकाले आधारभूत विकासमा फड्को मार्ने र महिलामैत्री विकासको सुखद यात्रा गर्ने विश्वासमा छिन् ।

कालीकोटबाट कैलाली बसाइँ सरेको परिवारमा ०४२ सालमा जन्मिएकी सुशीलाले दुःख र अभाव त्यति झेल्नुपरेन । आमाबाबु नै शिक्षक र परिवारको आफ्नै व्यापार भएकाले उनले सानैदेखि सामाजिक मुद्दाहरूबारे बुझ्ने मौका पाइन् । झन् पञ्चायत र बहुदलमा पटकपटक संसदीय चुनाव लडेको बाबुको पृष्ठभूमि भएकाले उनलाई राजनीतिबारे पनि धेरथोर जानकारी भयो । मामा तर्कबहादुर शाही कञ्चनपुरमा नेपाली कांग्रेसका नेता भएकाले पनि उनी राजनीतिबारे स्कुले जीवनदेखि नै ‘अपडेट’ थिइन् ।

कक्षा ९ मा पढ्दै गर्दा नेपाली कांग्रेसको भ्रातृ संगठन नेविसंघको सदस्यता लिएपछि उनको राजनीतिक यात्रा सुरु भयो । समयक्रममा उनी कांग्रेसका अतिरिक्त सहकारी, सामुदायिक संस्थादेखि उद्योग वाणिज्य संघजस्ता अनेक संघसंस्थामा पनि आबद्ध भइन् । माओवादीको हिंसात्मक आन्दोलनताक परिवारले नै विस्थापनको पीडा खेपेकाले उनी भित्रैदेखि आँटिलो भएकी थिइन् । २० वर्षको उमेरमा सशस्त्रका प्रहरी निरीक्षक गणेश शाहसँग विवाह गरेपछि पनि उनको राजनीति यात्रा रोकिएन ।

परिवारको साथसहयोगले उनलाई राजनीतिमा अघि बढिराख्न सजिलो भयो । कांग्रेसको राजनीतिमा लामो समय सक्रिय भए पनि गत चुनावमा उनले सजिलै टिकट पाएकी होइनन् । ९ जना पुरुष आकांक्षी थिए भने उनी एक्ली महिला आकांक्षी थिइन् । तर राजनीतिक योगदान र सामाजिक सक्रियताका कारण उनले टिकट पाइन् । र जित पनि हासिल गरिन् ।

नगरको नेतृत्वमा आएपछि जिम्मेवारी र चुनौती दुवै थपिएको उनको अनुभव छ ।‘कम्तीमा आफूले नेतृत्व गरेको पालिकालाई सही ट्र्याकमा ल्याएर केही गर्न सक्छु भन्ने आत्मविश्वाससाथ काम गरिरहेकी छु,’ सुशीलाले भनिन् ।

सानैदेखि बादी समुदायको पीडा देखेकाले उनले चुनाव जितेलगत्तै बादी समुदायलाई स्थायी बसोबासका निम्ति जग्गाको स्वामित्व दिने काम गरिन् । सामाजिक न्यायबाट पछि परेका १ सय ३९ बादी परिवारले उनकै कारण जग्गा पाएका छन् । उनले बादी समुदायका बालबालिकाको शिक्षाको प्रबन्धका लागि पनि योजना सुरु गरेकी छन् ।

पालिकाभित्र विद्यालय जाने उमेरका हरेक बालबालिकाले समान शिक्षा पाउनुपर्छ भन्ने विषयलाई नीतिगत योजनामा पारेर शिक्षाको गुणस्तर सुधार्न कार्ययोजना बनाएर लागू गरेकी छन् । जसअन्तर्गत सामुदायिक विद्यालयको भौतिक र गुणस्तर सुधारका काम समेटिएका छन् ।

बालबालिका, वृद्धवृद्धा, महिला, अपांगता भएका र निम्नवर्गका सर्वसाधारणको स्वास्थ्योपचारको सेवा प्रभावकारी बनाउन पनि उनले बजेट छुट्याएकी छन् । औषधोपचारको अभावले कसैले ज्यान गुमाउनुपर्ने अवस्था नआओस् भन्नेमा आफू सचेत भएको उनले बताइन् । उनको प्राथमिकताको तेस्रो योजना भने नदी कटानको समस्या रोक्न स्थायी संरचना निर्माण हो ।

सडक, खानेपानी, बिजुली, सिँचाइजस्ता सदाबहार विकासका योजनाका अतिरिक्त सामाजिक रूपान्तरणका योजनामा आफू बढी संवेदनशील भएको उनको भनाइ छ । महिलाको क्षमता विकास र आर्थिक स्रोतमा उनीहरूको परर्निभरता घटाउन सकियो भने धेरै काम गर्न सकिन्छ भनेर केही विशेष कार्यक्रम उनले अघि सारेकी छन् । ‘हरेक वडामा महिला लक्षित सीपमूलक कार्यक्रम छन्, कृषि उत्पादनबाट हुने आयआर्जनका कार्यक्रममा पनि महिलालाई प्राथमिकतामा राखिएको छ,’ उनले भनिन् ।

सामाजिक न्यायका मामिलामा सबैभन्दा बढी सजग ठान्ने उनले महिलाको नेतृत्वमा स्थानीय तह आउँदा पारदर्शिता र सुशासनमा वृद्धि हुने दाबी गर्छिन् । ‘अवसर पाए महिलाले पुरुषले भन्दा राम्रो गर्न सक्छन् भन्ने उदाहरण स्थापित गर्नुपर्छ भन्ने मेरो मान्यता पनि हो,’ उनले भनिन् । महिलाले नेतृत्व गर्दा मानवीय संवेदनाका विषयमा बढी ध्यान दिएर सेवा दिइरहेको अनुभूति हुने गरेको उनले बताइन् । ‘म जनप्रतिनिधि हुँ, मेरो चरित्र र कार्यशैलीले समाजलाई डोर्‍याइरहेको हुन्छ भन्ने हेक्का राख्न सकियो भने जनप्रतिनिधिप्रति बढेको वितृष्णा आधाभन्दा बढी सकिन्छ,’ उनले भनिन् ।

महिलाहरू राजनीतिमा आउने हो भने पद्धतिप्रति बढेका असन्तुष्टि घट्ने उनको भनाइ छ । तर महिलालाई राजनीतिमा आउन र आएपछि पनि नेतृत्वमा पुग्न त्यति सजिलो छैन भन्ने उनले बुझेकी छन् । ‘महिलाले केही गर्न सक्दैनन् भन्ने सामाजिक मनोरोगले निकै जरा गाढेको छ । त्यसैले पनि दलहरूले महिलालाई अवसर दिन कन्जुस्याइँ गर्ने गरेका छन्,’ उनले भनिन् ।

कान्तिपुर ३० औं वार्षिकोत्सव विशेषांक 'नारी नेतृत्व'का सम्पूर्ण सामग्री :

प्रकाशित : फाल्गुन ७, २०७९ ०७:२१
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
जनताको राय

भारतका २ ब्रान्डका गुणस्तरहीन मसला आयतमा प्रतिबन्ध लागेको छ । अन्य खाद्य सामग्रीबारे पनि अब सरकारले मुख्य रुपमा के गर्नुपर्छ ?