विचार

महामारीले थलिएका नागरिकलाई म्याद गुज्रेका खान्की

उपभोगको म्याद गुज्रिसकेका सामानमा उत्पादित मिति र प्याकिङ फेरेर बजारमा बिक्री गर्ने प्रवृत्तिले छुट पाइरहेको जताततै गुनासो छ । विषादी हालेका, सडेगलेका अखाद्य वस्तु सहर–बजार मात्र होइन, गाउँघरमा पनि छ्यासछ्यास्ती बिक्री भइरहेको गम्भीर आपत्ति सुनिन्छ ।

कार्तिक ७, २०७७

तलब भत्ता नखाने ? अरु सबै खाने ?

लेखक आहुतिको एउटा कविता छ ‘तुच्छ जीवनको महान गाथा’ शीर्षकको । जसमा लेखोपाखो विर्ता भएको रामप्रसाद शर्माले आफ्नो विर्ता छोडेको, तीस गाउँमा रवाफ भएको हिक्मतसिंह ठकुरीले आफ्नो हालहुकुम छोडेको, अठार गाउँको मालिकका छोरा हरिनारायण झाले जातपातको पर्दा च्यातेको ।

दोबाटामा नेपालको कूटनीति

सरकारले आन्तरिक राजनीति र परराष्ट्र मामिलालार्ई एकै ठाउँमा राखेर नेपालको कूटनीतिलाई दोबाटामा पुर्‍याएको छ । मुलुकलाई विश्वबाट एक्ल्याउन सरकार उद्यत रहेको कूटनीतिक मामिलाका विज्ञहरूको ठम्याइ छ ।

उराठलाग्दा भ्रान्तिहरू !

खबरमा भनियो– कोरोना संक्रमितको उपचार जनता आफैंले गर्नुपर्नेछ, राज्य पछि हट्यो । सर्वत्र आलोचना भयो । फेरि अर्को खबर आयो– होइन, विपन्न संक्रमितको उपचार राज्यले गर्छ, अरूले आफैं गर्ने । विपन्नता परिभाषित छैन । विपन्नले विपन्न भएको पुष्टि गर्नसम्म यहाँ पहुँच चाहिन्छ । त्यसैले पछिल्लो खबर पत्याउन सकिएन, आलोचना भने जारी छ ।

दसैंको शुभकामना !

नेपालीहरूको सबैभन्दा ठूलो पर्व दसैं घरआँगनमा आइसक्दा पनि यसको आम रौनक विगतमा जस्तो छैन । उही याम, उस्तै मौसम तर उल्लास उत्तिकै छैन । उही पर्व, उस्तै महत्त्व तर उमंग त्यत्तिकै छैन । वर्षा सकिएपछिका यी दिनहरू रमाइला र घमाइला छन् । गर्मी हटिसकेको छ, जाडो पलाइसकेको छैन ।

कार्तिक ६, २०७७

झुकनीतिबाट मुक्त कूटनीति आवश्यक

नेपालको भूभाग भारतीय अतिक्रमणमा परेको र भारत सरकारले नेपालसँग वार्ता गर्नसम्म नमानिरहेका बेला नेपालले आफ्नो भूभाग समेटेर नक्सा प्रकाशन गर्दा अरूले उचालेर नेपालले नक्सा प्रकाशन गरेको भन्ने अभिव्यक्ति दिने भारतीय सेना प्रमुख मनोज मुकुन्द नरवाणेलाई सम्मानार्थ महारथीको उपाधि दिन नेपाल सरकारले आमन्त्रण गरेको छ ।

बिहार में का बा !

करिब दुई वर्षपहिले म सीमावर्ती बिहारको राजधानी पटनास्थित प्रदेशसभा सदस्यको सरकारी आवासमा थिएँ । त्यहाँको वातावरण अरू राजनीतिकर्मीको आवासमा भन्दा भिन्न थियो । गाईभैंसी प्रशस्त थिए । हात्ती र घोडा पनि देखिन्थे । परिसरभित्रको पोखरीमा अजिंगर पालिएको थियो ।

श्रम अमूल्य निधि

जुनसुकै पनि संगठनको उद्देश्य हासिल गर्न विभिन्न भौतिक–अभौतिक साधनहरूको प्रयोग गरिन्छ । तिनैमध्ये एउटा हो— मानव संसाधन, जुन संगठनको शक्ति हुन्छ । संगठनमा कर्मचारीले रक्तसञ्चारको काम गर्छन् । श्रमका रूपमा बुझिने कर्मचारीबिनाको संगठनको कल्पनासम्म गर्न सकिन्न ।

साँघुरिएको हाम्रो विज्ञान

सन् १९८८ मा अमेरिकाको इन्डियाना विश्वविद्यालयकी प्राध्यापक एलिनोर अस्ट्रम अमेरिकी सहयोग नियोग (यूएसएड) अन्तर्गतको विकेन्द्रीकृत वित्त व्यवस्थापन कार्यक्रमको अध्ययन गर्न नेपाल आइन् । नेपाल आएपछि उनको ध्यान विकेन्द्रीकरणले भन्दा समुदायमा आधारित प्राकृतिक स्रोतको व्यवस्थापनले खिच्यो ।

चाडबाडको मुखमा महँगीको मार

चाडबाडका बेला खाद्यान्नलगायतका अत्यावश्यकीय वस्तुको कालोबजारी हुनु या अचाक्ली मूल्य बढ्नु नेपाली बजारको नकारात्मक विशेषता नै हो । झारा टार्नै सही, सरकारले पर्वलक्षित अनुगमन नगर्ने पनि होइन । यसपालि पनि केही सरकारी टोलीहरू बजार अनुगमनमा निस्किएका थिए, तैपनि महँगी अकासिन रोकिएन ।