शंकर तिवारी

शंकर तिवारीका लेखहरु :

थारूका लागि कसले बोलिदिने ?

भाषा आयोगले हालै गण्डकी प्रदेशमा सरकारी कामकाजका लागि भनेर नेपाली, मगर, गुरुङ, भोजपुरी र थारू भाषालाई क्रमबद्ध रूपमा सिफारिस गर्‍यो । लगत्तै थारू समुदाय आन्दोलित भयो । देशभरिका थारूहरूको भाषा विगतका जनगणनामा भूगोल हेरीकन भोजपुरी, मैथिली वा अवधीका रूपमा समेत गणना हुने गरेको थियो ।

गान्धी-कल्पनाको रामराज्य

२०७२ को संविधानले नेपाललाई धर्मनिरपेक्ष करार गरे पनि बहुसंख्यक हिन्दु भएको नेपाल ‘हिन्दुराज्य हुनुपर्छ’ वा ‘धर्मनिरपेक्ष हुनुपर्छ’ भन्नेमा जिज्ञासा रहनु स्वाभाविक हो । भारत पनि बहुसंख्यक हिन्दु जनसंख्या हुँदाहुँदै किन धर्मनिरपेक्ष बन्यो भन्ने ऐतिहासिक प्रसंग पनि यही मेसोमा जोडिन आउँछ ।

अबको कांग्रेस नेतृत्व

जर्नल अफ डेमोक्रेसी’ ले जनवरी २०२१ को अंकमा मूलधारका पार्टीहरू संकटमा भन्नेबारे विशद चर्चा गरेको छ । नेपालमा पनि गणतन्त्रयताका वर्षहरूमा मूलधारका पार्टीहरू संकटमा पर्दै गइरहेको देखिन्छ । मूलधारका पार्टीहरूलाई विस्थापन गर्नेगरी वैकल्पिक शक्तिहरूको उदय नभएकाले यो संकट त्यति अत्याशलाग्दो नभए पनि मूलधारका पार्टीहरूमा देखा परेको संकट प्रकारान्तरले लोकतन्त्रको संकट बन्न पुगेको छ ।

सुराज्यको बीपी–सपना

बीपी कोइरालाको निधन भएको करिब चार दशकपश्चात् उनको १०८ औं जन्मजयन्ती उनले स्थापना गरेको पार्टी नेपाली कांग्रेसको आन्तरिक मामिला मात्रै रहेन । कुनै पनि देशले विशेष दिनहरूमा आफ्नो आत्मालाई खोज्ने र पक्रने कोसिस गर्छ ।

कामवासना र व्यक्तित्व : स्वीकारोक्तिदेखि ढाकछोपसम्म

सन् १७८९ । इस्वी संवत्‌को यो साल भन्नेबित्तिकै विश्वइतिहासमा जानकारी राख्ने जोकोहीलाई फ्रेन्च क्रान्तिको याद आउनु स्वाभाविक हो । फ्रेन्च क्रान्तिको महिमा र महत्ता यस्तो छ कि, यसको अध्ययन–अनुसन्धानबिना दुनियाँको कुनै पनि क्रान्तिको अध्ययन अधुरो–अपुरो हुन जान्छ ।

किशोर गणतन्त्र र निर्वाचित तानाशाही

२०६५ जेठ १५ मा, पहिलो जननिर्वाचित संविधानसभाले गणतन्त्र नेपालको घोषणा गरेको थियो । त्यसको दुई वर्षअगाडि संसद्वादी सात राजनीतिक दल र सशस्त्र संघर्ष गरिरहेको नेकपा माओवादीको आह्वानमा भएको जनआन्दोलनको उभारसामु राजाले जनताबाट अपहरित अधिकार जनतालाई नै फर्काएका थिए ।

अराजक सत्ता, निरीह प्रतिपक्ष

दुई साताअघि भारतमा समाजवादी नेता राममनोहर लोहियाको जन्मजयन्ती मनाइयो । नेपालमा समेत दक्षिण एसियाको समाजवादी आन्दोलनबारे जानकार केही मानिसले लोहियालाई व्यक्तिगत तवरबाट भए पनि सम्झने कोसिस गरे ।

‘बदनियत’ बारे मौन अदालत

संसद् विघटनलाई सर्वोच्च अदालतले असंवैधानिक ठहर गरेसँगै नेपाली राजनीतिमा देखा परेको मुख्य गतिरोध केही हप्ताका लागि साम्य भएको छ । कोमामा पुगेको संसद्लाई सर्वोच्चको फैसलाले ब्युँताएको छ । ट्र्याकबाहिर जान लागेको संविधानलाई लिकमा राख्ने काम भएको छ ।

राष्ट्रिय मेलमिलापको सान्दर्भिकता

आफूविरुद्धका राजकाज मुद्दाहरूलाई बेवास्ता गर्दै बीपी कोइराला भारत निर्वासन गएको आठ वर्षपछि २०३३ पुस १६ गते ‘देशवासीको नाउँमा अपिल’ जारी गर्दै स्वदेश फर्केका थिए ।

इतिहासको आँखामा ‘एक अत्याचार’

६० वर्षअघिको एउटा मिति (पुस १, २०१७) नेपाली इतिहासमा एउटा काल विभाजकको रूपमा अंकित छ । त्यो मिति एउटा काल विभाजक मात्रै नभएर लोकतन्त्रको विपरीतार्थी विम्ब भएर बसेको छ । त्यस दिन राजा महेन्द्रले प्रजातन्त्रको गतिलाई उल्टो दिशामा धकेलिदिए, २००७ सालको क्रान्तिको बलात् अपहरण गरे ।