कोसेली
कार्तिक २, २०७६

धो तरापकी 'बाइकवाली'

समुद्र सतहबाट झन्डै चार हजार तीन सय मिटर उचाइ । अग्ला हिमशृंखलाले घेरिएको समथर धो तराप । दायाँतिर सुस्तरी बगेको धो खोला । कलाङ, धो, ताक्सी, सिमेन्ट, तिन्जे, पोल्दे, छार्कालगायतका स्थानमा माटाले छाएका सुन्दर घर । सिस्योल खोलादेखि तिब्बतको सीमासम्मै सरर चल्छन् तीन सय ५० भन्दा बढी मोटरसाइकल ।

अमेरिकी बाख्रागोठमा दिदी पीके चौधरी

यो भाग्य हो कि सपना, म भन्नै सक्तिनँ...’ अनि जोडजोडले हाँसे भिनाजु जेब काक्रिन । जेब नजिकै लिसोझैं टाँसिएकी थिइन्, दिदी प्रेमकुमारी चौधरी अर्थात् पीके । यो अजबगजबको कथा सुरु हुन्छ— झापाको जामुनखाडी, सुरुंगा छेउछाउबाट ।

१.५९

दौडमा अलिकति पनि रुचि भएकाले भन्ने गर्छन्, कम्तीमा एकपल्ट त जीवनमा म्याराथन दौडेर पूरा गर्नैपर्छ । समयको चिन्ता कहाँ छ र ? ६ घण्टा लागोस् अथवा १२ घण्टा नै । एकचोटि न एकचोटि म्याराथन पूरा गर्नेको शान नै बेग्लै हुने गर्छ । खेलकुदको माध्यमबाट मानिसको सबैभन्दा ठूलो शारीरिक परीक्षा नै म्याराथन हो । आखिरमा एकैचोटि ४२.१९५ किलोमिटर दौडिनु भनेको त एक प्रकारले दुस्साहस पो हो । तर यही दुस्साहसमा रमाउन खोज्ने पनि त उत्तिकै हुने गर्छन् ।

प्रजातन्त्र र फुटपाथ

एउटा प्रसिद्ध भनाइ छ, ‘डेप्थ अफ दी डेमोक्रेसी क्यान बी मेजर्ड बाई दी वाइड्थ अफ दी फुटपाथ’ अर्थात् कुनै पनि देशको प्रजातन्त्रको गहिराइ थाहा पाउन त्यहाँको फुटपाथको चौडाइ नापे पुग्छ  । हरेक देशको सरकार, समाज, सहरका सामाजिक चेतना, संस्कार, विकासको पहिलो ऐना हो सडक, बाटाहरू र यसका अवयवहरू ! प्रजातन्त्रले बोक्ने प्रमुख गुणहरू स्वतन्त्रता, समावेशिता र नागरिक अधिकारहरू माग्ने, अभिव्यक्त गर्ने पहिलो पब्लिक स्पेस सडक, बाटा र यसको प्रमुख मानवीय अवयव फुटपाथ हो  ।

गहन विषय, छिपछिपे लेखाइ

चार दशकदेखि मुक्तक, कविता, कथामा निरन्तर कलम चलाइरहेकी उषा शेरचनको पहिलो उपन्यास ‘आधि’ हालै बजारमा आएको छ  । उनको उपन्यास भन्दा मलाई लागिरहेको थियो, ‘थकाली, थाकखोला, पोखरेली समाजको कुरा आउला  ।

दोस्रो हाफमा पंकज

निम्न मध्यमवर्गका धेरै पिताजस्तै पंकज त्रिपाठीका किसान पिता पनि चाहन्थे, छोरो डाक्टर बनोस् । धेरै पैसा कमाओस् । सुखी र सम्पन्न जीवन बिताओस् । आफ्नो जस्तो दुखी किसानको जीवन छोराले भोग्नु नपरोस् । सबैका बाबु आमाको इच्छा पूरा हुने भए संसारमा कुनचाहिँ छोराछोरीले पो दुःख भोग्नुपर्ने थियो र ! पंकजको जीवनमा आफ्नो पिताले भन्दा बढी दुःख पाउनु लेखिएको थियो । त्यसैले उनको मनमा डाक्टरी चढेन ।

'वाइल्ड' शुक्लाफाँटा

नेपालको एक मात्र बाह्रसिंगा भूमि— शुक्लाफाँटा राष्ट्रिय निकुञ्ज । सुन्दर सुदूरपश्चिमको दक्षिण–पश्चिमी कुनामा अवस्थित । शुक्लाफाँटाको विशाल छातीमा चरिरहेका बाह्रसिंगाको दृश्य पर्यटकहरूका लागि अविस्मरणीय त छ नै, उत्तिकै सुन्दर पनि । उसो त यहाँ बाह्रसिंगा मात्रै छैनन् । दुर्लभ पाटेबाघ, गैंडा, हात्ती, कृष्णसार, सालक, नीलगाई, चितुवा, चित्तल, लगुना, रतुवा, बँदेल आदि थुप्रै संरक्षित जीव छन् । यी विविधामय जैविकी र प्रकृतिले गर्दा यहाँ आउने पर्यटकले एकसाथ अनेक आनन्दानुभूति सँगाल्न सक्छन् ।

फरक छनोट, झन् चर्चा

राजनीतिक विचारका कारण विवादमा पर्ने कमै साहित्यकारमा पर्छन् अस्ट्रियाली लेखक पिटर हान्डके  । युद्धअपराधी स्लोबोदान मिलोसेभिचको सन् २००६ मा गरिएको अन्त्येष्टि समारोहमा गरेको टिप्पणीपछि उनी निकै विवादमा परे  ।

राजगोमन रहस्य

सर्पले पनि गुँड बनाउँछ भन्ने तपाईंलाई थाहा छ ? सामान्यतः सर्पका अधिकांश प्रजाति अर्काले बनाएका प्वालमा बस्छन्  । लुक्न उपयोग गर्ने आश्रय आफैं बनाउने सरिसृपका प्रजाति नगन्य छन्  ।

ईश्वरको पतन

म सानै थिएँ । तामाको मुनाजस्तो । आमाको हात समाएर दलान, आँगन र करेसाबारी गर्थे । आमा मलाई उनकै लयमा संसारको कथा सुनाउँथिन् । उनैबाट मैले रूख चिनें । फूल चिनें । नदी, झर्ना र बादल चिनें । आमाले मलाई मेरो परिवेश, त्यसको सिमाना र व्यापकता बताइन् । आमा भन्थिन्, ‘यो चराचर जगत् ईश्वरको सृष्टि हो । तिमी ईश्वरको सृष्टि हौ ।

'इगोको एसिड'

 इन्स्टाग्रामको एउटा पोस्टबाट भदौ २० गते बिहानै थाहा भयो, वीरगन्ज छापगैयाँ निवासी कक्षा ९ मा पढ्ने पन्ध्र वर्षकी मुस्कान खातुनलाई दुई युवाले एसिड आक्रमण गरेछन्  । उनको अनुहार, घाँटी, हात जलेको रहेछ  ।

समय यात्रा : मनाङ

काठमाडौंबाट बेंसीसहर हुँदै कोतो एक दिनको गाडी यात्रा । कोतोबाट भने मोटरबाटोलाई छाडेर हिँड्नुपर्ने । त्यसैले कोतो–नार फू गन्तव्यलाई ‘अफ द बिटन’ मार्ग भन्दा रहेछन् । कोतोबाट डेढ दिन हिँडेपछि च्याखु आइपुग्नै लाग्दा साइनपोस्टमा दृष्टि गयो । त्यसमा लेखिएको थियो— च्याखु, खम्बा बस्ती, उचाइ ३७३५ मिटर ।

कप्तानी इनिङ्स

श्रीलंकाली प्रशिक्षक रोय लुक डायसले ठीक एक दशकअघि नेपाली राष्ट्रिय क्रिकेट टिमका कप्तान बन्न भनेका थिए पारस खड्कालाई  । सुरुमा उनले डायसको प्रस्ताव ठाडै अस्वीकार गरिदिए  । उनले सीधै ‘नो’ भनिदिए । उनको चाहना आर्किटेक्ट बन्ने थियो । त्यसका लािग विदेश जाने योजनामा थिए । त्यसैले उनको ध्यान देशका लागि क्रिकेट खेल्नेमा थिएन ।