खगेन्द्र संग्रौला

खगेन्द्र संग्रौलाका लेखहरु :

एकेडेमीमा सर्वजीत विश्वकर्मा

सखारैको मर्डिङ–वाक तुरेर अखबार नजर गर्दै आनन्दी मुद्रामा दुग्धयुक्त कफीको चुस्की लिँदै थिएँ म । टिणिनीको लयमा बज्यो मेरो वृद्ध जेबी फोनको चुलबुले घन्टी । उठाऊँ कि नउठाऊँको दुविधासाथ यसो नाम हेर्छु त फोनमा रहेछन् लँगौटिया टाइपका एक हँसमुख टोलिया मित्र । फोन उठाएँ । ‘नमस्कार ! म विद्यानाथ कोइराला भन्ने प्राणी हुँ ।’ नाथ सरले आफ्नै पाराको अन्तरंग, ठट्याइलो र रुचिकर शैलीमा भने । र, बिनाकुनै भूमिका मलाई बधाई दिए । न मेरो जन्मदिन, न मेरो नयाँ कृति प्रकाशन, न मलाई कुनै पगरी–पुरस्कार हातलागी— मलाई के को बधाई ? ‘सर्वजीत पुरस्कारको’, नाथ सरले कुरो खुलाए । मेरो चित्तमा पुरस्कार गतिलै हो भन्ने छाप पार्ने मनसायले हो सायद नाथ सरले भन्न भ्याइहाले, ‘अलि वर्षअघि मैले यो पुरस्कार पा’थेँ ।’ यसपछि नाथ सरको स्वरमा किञ्चित् प्रसन्नता ध्वनित भयो, ‘पुरस्कारमा अलिकता द्रव्य पनि छ है !’

टुँडिखेल जनताको हो

आन्दोलनमा आएका एकजना भाइले भने, 'नागरिक आन्दोलनमा नागरिकहरुको उपस्थिति यति पातलो किन ?' मैले भनें, 'नागरिक आन्दोलनको शक्ति नागरिकहरुको टाउको गनेर थाह हुँदैन् । नागरिक आन्दोलन प्रहरी भाइबैनीहरुको टाउको गनेर नागरिक आन्दोलनको शक्ति नापिन्छ । आज यो सभामा जति नागरिकहरुको सहभागिता छ त्यो भन्दा बढी प्रहरी भाइबैनीहरुको सहभागिता छ । तसर्थ तानशाह जब डराउँछ, नागरिकहरुको अगाडि आफूसँग भएको सबै शक्ति उतार्छ । त्यसले प्रहरी पठाउँछ, सेना पठाउँछ, ट्यांक पठाउँछ, तोप पठाउँछ । त्यसैले नागरिक आन्दोलन तपाईंहरु सबैको प्रयत्नबाट बलियो भएको छ ।'

नढाँटीकन : आफूलाई आफैँ लेख्दै, आफैँ मेट्दै

जीवन रोजेर जन्मिइन्न । छनोटको यो सौभाग्य मानिसलाई छैन । मृत्यु  रोजेर मरिन्न । रोजाइको यो सुविधा पनि मानिसलाई छैन । के  मानिसलाई आस्था र विश्वास, मूल्य र मान्यता वा, एक शब्दमा, विचारधाराको सचेतन एवं स्वनिर्णयकारी रोजाइको हक छ त ? दुरूह अनुभव भन्छ- छ पनि, र छैन पनि ।

अपहरित जिन्दगी !

‘रिप भान विङकिल’ कतिकति अघि पढेर बिर्सिएको पनि कतिकति भएको थियो । कोभिड–१९ ले मस्तिष्कको नेपथ्यबाट खिचेर यसलाई स्मृतिको अग्रभागमा ल्याइदियो । लगभग पाँच महिना भयो, ‘रिप भान विङकिल’ दारी हल्लाउँदै मलाई नित्य पछ्याइरहेछ ।

मिराय–मिभानको बालसंसार

तारानाथ शर्मा उर्फ टीएन सरको पातालमा छु म, वासिङ्टन डीसी नजिकको सुन्दर भर्जिनिया प्रदेशमा । यहाँको मौसम र महामहिम प्रेज्डेन्ट डोनाल्ड ट्रम्पको कुनै भर छैन । हिजो बिहान म उठ्दा तापक्रम ५० डिग्री फरेनहाइट थियो, आज बिहान म उठ्दा यो लहडी नाथे स्वाट्टै २५ डिग्री फरेनहाइटमा झरेछ ।