मोहना अन्सारी

मोहना अन्सारीका लेखहरु :

भ्रष्टाचार र मानव अधिकार

मानव अधिकार भनेको मानवको रूपमा जन्म लिएपछि स्वतन्त्रता र सम्मानपूर्वक बाँच्न पाउने अधिकार हो । यसमा वाक् स्वतन्त्रता, धार्मिक, सांस्कृतिक, राजनीतिक अधिकार पर्छन् । स्वतन्त्रतापूर्वक आफ्नो पेसा व्यवसाय गर्न पाउने, वैधानिक आयआर्जन र सम्पत्तिलाई सुरक्षित राख्न पाउने र उपभोग गर्न पाउने, न्याय र सुरक्षाको अधिकार मानव अधिकार हुन् ।

१३ वर्षमा पनि नफर्किएको खोलो

भनिन्छ, १२ वर्षमा खोलो फर्किन्छ । र, १३ वर्षमा त्यो खोलाले उजाड बनाएका, मासेका बस्तीहरू पुन: आफ्नो लयमा फर्किन्छन् । तर बृहत् शान्ति सम्झौताको यी १३ वर्षचाहिँ कसरी बिते ? के बृहत् शान्ति सम्झौताको प्रस्थानविन्दुका रूपमा लेखिएका हरफहरू बिर्सेरै यत्तिका वर्ष बिते ? के अब बृहत् शान्ति सम्झौताको आत्मालाई पुनर्जीवित गर्न सम्भव छ ?

विभेद अन्त्यको सुरुवात

लोककल्याणकारी राज्य र सामाजिक न्यायबीच गहिरो सम्बन्ध छ । नेपालको संविधान, २०७२ ले पनि नेपाललाई सामाजिक न्यायसहितको राज्य बनाउने परिकल्पना गरेको थियो । त्यसका निम्ति संविधानमा केही विशेष व्यवस्थाहरू पनि गरिए ।

स्वायत्तताबेगर आयोग औचित्यहीन

सरकारले राष्ट्रिय मानव अधिकार आयोग ऐन, २०६८ लाई परिमार्जन गर्ने तरखर गरेको छ । नयाँ संविधान बमोजिम यस्तो गरिनु स्वाभाविक पनि हो । यस सम्बन्धमा आयोगले बृहत परामर्श गरी आफ्नो राय सरकारलाई बुझाइसकेको छ ।

धरापमा संक्रमणकालीन न्याय

विद्यमान संत्रमणकालीन न्याय प्रक्रियाले सशस्त्र द्वन्द्व समाप्ति पछिको आवश्यकतालाई सम्बोधन गर्न सक्दैन । केही मुलुकमा मानवअधिकार उल्लंघनको मुद्दाले न्याय प्रणालीमाथि निकै भार थपेका कारण संकट पार लगाएर स्थिति सामान्यीकरण गर्न समय लागेको इतिहास छ । 

दण्डहीनतालाई प्रश्रय

सरकार र तत्कालीन नेकपा माओवादीबीच विस्तृत शान्ति सम्झौता भएको १२ वर्ष पुरा भएको छ । १२ वर्षमा के भयो ? के भएन ? समीक्षा गर्ने बेला भएको छ । विस्तृत शान्ति सम्झौताका बेला उत्साह र आशाको समय थियो । डरलाग्दो युद्ध समाप्त भएको थियो ।