केशव दाहाल

केशव दाहालका लेखहरु :

मलर सदाको भाग्य

भाग्यसम्बन्धी केही प्रश्नबाट कुरा सुरु गरौं । यहाँ ‘भाग्य’ शब्दको खास अर्थ छ । जस्तो— मान्छेको भाग्य कसले लेख्छ ? भाग्य लेख्ने मसी कस्तो हुन्छ ?

ढुंगामा कुँदिएका तथ्यहरू

यस लेखमा आर्थिक वर्ष २०७६/७७ ले नेपाली जनतालाई उपहार दिएका केही तथ्यबारे चर्चा गरिएको छ, जुन हाम्रा लागि ओली सरकार र त्यसको क्षमता हेर्ने आँखीझ्यालहरू हुन् । यसको निष्कर्ष बन्छ— बितेको वर्ष हाम्रा लागि फलदायी रहेन ।

स्टालिनको स्कुल

मे ५ मा संसारभरका मार्क्सवादीहरूले कार्ल मार्क्सको जन्मदिन मनाए । निश्चय नै मार्क्स उत्कृष्ट दार्शनिक, असल मान्छे र स्रष्टा थिए । मार्क्सलाई सम्झँदै गर्दा मेरो मनमा सन् २०१५ को एउटा घटना याद आयो । अगस्टको महिना थियो । वासिङ्टन डीसीको कुनै कफी सपमा एक अमेरिकी युवाले मलाई एक्कासि सोध्यो, ‘नेपालका माओवादी र कम्बोडियाका खमेरुजहरूमा के फरक छ ?’ ऊसँग मेरो तीन दिनअगाडि मात्र भेट भएको थियो ।

राजनीतिक संयन्त्रको प्रस्ताव

गत हप्ता नेकपाका अध्यक्ष प्रचण्डले एउटा रणनीतिक प्रस्ताव गरे । साझा राजनीतिक संयन्त्रको प्रस्ताव । कोरोनाविरुद्धको लडाइँका लागि ‘साझा राजनीतिक संयन्त्र’ बनाऔं । प्रस्तावको चुरोकुरा यही थियो ।

देश खोज्‍नेहरु

कोरोना ‘संकट’ यथावत् छ । मान्छेहरू लकडाउनमा छन् । त्यसैले फुर्सदमा सोच्नका लागि हामीसँग अनेक प्रश्न छन् । पत्रपत्र । यिनै प्रश्नको इन्द्रेनी क्यानभासबाट केही प्रश्न टिपेर आजलाई एउटा माला बनाऔं । प्रश्नहरूको माला ।

मुद्दा मन्थन

नेपाली समाजका पछिल्ला मुद्दाके–के हुन् ? विषय प्रवेश गर्न एउटा गरिब बस्तीको चित्र खिचौं । सानो बस्ती छ । मान्छेहरू भोकै छन् । भन्ट्याङभुन्टुङ बच्चाहरू । शरीरमा लुगा छैन । झुप्रो चुहिन्छ । रोजगारी छैन । दु:खको भारीले ज्यान थिलथिलो छ । त्यही बस्तीमा कुनै बिहान एउटा ‘प्रभुभक्त’ आइपुग्छ र सोध्छ, ‘तिमीहरू किन भोकै छौ, थाहा छ ?’ ऊ प्रभुका अनेक लीला सुनाउँछ ।

कमरेडको खुसीशास्त्र

सरकारका दुई वर्ष बडो रजगजमा बिते । मनोरञ्जनमय । दुई वर्षको खुसी बाँड्दै प्रधानमन्त्रीले पछिल्लो पटक संसदमा भनेको सुनियो, ‘सरकार आफ्नो लक्ष्यमा सफल छ ।’ आफ्नो कार्यकालका उपलब्धिहरू सुनाइरहँदा प्रधानमन्त्रीको अनुहारमा प्रायशः हेर्नलायक चञ्चलता देखिन्छ ।

पुस्ता हस्तान्तरणको सकस 

राजनीतिमा पुस्ता हस्तान्तरण के हो ? यो प्रश्नमा प्रवेश गर्नु अगाडि ‘खपुमाझशेरा’ हरूको कुरा गरौं । खपुमाझशेरा अर्थात् खड्गप्रसाद ओली, पुष्पकमल दाहाल, माधव नेपाल, झलनाथ खनाल, शेरबहादुर देउवा र रामचन्द्र पौडेलहरू, जसलाई म सम्मान गर्छु ।

ईश्वरको पतन

म सानै थिएँ । तामाको मुनाजस्तो । आमाको हात समाएर दलान, आँगन र करेसाबारी गर्थे । आमा मलाई उनकै लयमा संसारको कथा सुनाउँथिन् । उनैबाट मैले रूख चिनें । फूल चिनें । नदी, झर्ना र बादल चिनें । आमाले मलाई मेरो परिवेश, त्यसको सिमाना र व्यापकता बताइन् । आमा भन्थिन्, ‘यो चराचर जगत् ईश्वरको सृष्टि हो । तिमी ईश्वरको सृष्टि हौ ।

संविधानको रंग

संविधानका सम्बन्धमा विभिन्न देशका विभिन्न अनुभव छन् । दोस्रो विश्वयुद्धपछि सन् १९४७ मा जापानको संविधान घोषणा भयो । संसदीय प्रणाली र शृङ्गारिक राजतन्त्र जापानी संविधानका मुख्य विशेषता हुन् । तर यतिले मात्र जापानको संविधान बुझिँदैन । जापानी संविधान अमेरिकाको प्रत्यक्ष नेतृत्वमा बनेको हो ।