केशव दाहाल

केशव दाहालका लेखहरु :

मतदातालाई अपिल

यो पटकको स्थानीय निर्वाचनमा एउटा प्रयोग गरौं । अर्थात्, उम्मेदवारलाई लिखित वाचा गराऔं । जस्तो- भोट माग्दै घरदैलामा आउने उम्मेदवारलाई सोधौं, उसको उम्मेदवारी किन ? चुनाव जितेपछि उसले आफ्ना मतदाताहरूलाई दिने लाभांश के हो ? जनतासँग उसले गर्ने प्रतिबद्धताहरू के हुन् ? कसैलाई आफ्नो अमूल्य मतदान गरेबापत बदलामा मतदाताले के पाउँछन् ?

हिजो किन ढाँट्यौ ? सोधौं

वरिपरि स्थानीय चुनावको उमंग छ । कतै यो उमंगमा रमाइरहँदा तपाईंले पुराना ती दिनहरू त भुल्नुभएको छैन ? अर्थात्, कोभिड–१९ ले कायल बनाएका दिनहरू । सम्झनुहुन्छ ती अत्यासलाग्दा क्षण, जति बेला गरिखानेका घरमा चामल सबैभन्दा चर्को थियो ? चिसा चुला, रित्ता कराही ? सम्झनुहुन्छ भ्रष्टाचारका कथाहरू, जुन बेला केही मान्छेहरू औषधिमा समेत कमिसन खाइरहेका थिए ? न त क्वारेन्टिन, न त पीसीआर । अक्सिजनको अभावले भुइँमान्छे मर्दै गर्दा केही ठालुहरू सिलिन्डर लुकाउँदै थिए । सम्झनुहुन्छ को थिए ती ठालुहरू ?

कस्तो मेयर ?

स्थानीय निर्वाचन सन्निकट छ । यसै उपलक्ष्यमा एउटा प्रश्न सोधौं- तपाईंलाई कस्तो मेयर चाहिन्छ ? सुन्नका लागि यो निकै सजिलो प्रश्न हो । कसैलाई लाग्ला, चुनावहरू आउँछन्, जान्छन् । यस पटक के नै पो फरक होला र ? खासमा यस्तै उत्तरले हामीलाई पटकपटक धोका दिएको छ ।

स्थानीय चुनाव : अड्किएका प्रश्नहरू

स्थानीय निर्वाचन कस्तो होला ? र, यो कस्तो हुनुपर्छ ? यी दुइटा फरक प्रश्न हुन् । पहिलो प्रश्नको जवाफ सरल छ । जस्तो, निर्वाचन आयोगले चुनावको कार्यतालिका सार्वजनिक गर्ला । उम्मेदवारहरू उठ्लान् । प्रचारप्रसार सुरु होला । घोषणापत्र, ठूलठूला सपना, हावादारी गफ, रक्सी, मासु, भतेर र अनेक लेनदेन ।

षड्यन्त्र गर्ने कि चुनाव

फेरि चुनावी बहस सुरु भएको छ । निश्चय नै, लोकतन्त्रको गतिशीलताका लागि निर्वाचन आवश्यक छ । तर कस्तो निर्वाचन ? ज्ञानेन्द्रको जस्तो ? पञ्चायतको जस्तो ? कि लोकतन्त्रको जस्तो ? शासकहरूलाई लाग्दो हो, आफ्नो नेतृत्वमा मनमौजी चुनाव गर्ने हो । चुनाव लड्ने हो, चुनाव जित्ने हो र सत्ता कब्जा गर्ने हो ।

लयहीन प्रश्नहरू

एकै छिन प्रश्नहरूको जंगलमा विचरण गरौं । जस्तो— राजनीति, विचार र विकासबीच के सम्बन्ध हुन्छ ? के राजनीति गर्न विचार अनिवार्य छ ? अथवा, के विकास गर्नलाई विचार चाहिन्छ ? प्रश्नहरू अरू पनि छन् । जस्तो— के देशप्रेमीहरूले अनेक विचारका पछाडि कुद्न आवश्यक छ ? देशलाई अगाध प्रेम गर्ने हो, अरू के चाहिन्छ ?

एमाले महाधिवेशन : चार आश्चर्य 

कुनै बेला एमालेका महाधिवेशनहरूले नेपाली राजनीतिलाई महिनौं तरंगित पार्थे । पार्टीको वैचारिक कार्यदिशा, मुद्दा र कार्यक्रमहरूमाथि सघन छलफलहरू चल्थे । पार्टी सदस्यहरूका लागि त यस्ता अवसरहरू प्रेरणादायी हुन्थे नै, विरोधीहरूसमेत बहसमा अनिवार्य तानिन्थे । तलतलसम्म दस्तावेजहरू पुग्थे ।

ढक ढक चाल

अवसरको कुरा पुराना मान्छेहरू भन्छन्— जिन्दगीमा भाग्यले एकपटक ढोका ढकढकाउँछ । ढोका खुल्यो, भाग्य चम्कियो । कथंकदाचित् अल्छी गरेर समयमै ढोका खोलिएन भने, निमेषमै भाग्य अर्को ढोका ढकढकाउन पुगिसक्छ । त्यसपछि सायदै त्यो क्षण फर्किएर आउला । यसैलाई शास्त्रमा भाग्यको खेल भनिन्छ । यहाँ भाग्यलाई अवसर भन्ने बुझौं । जसलाई राजनीतिमा भनिन्छ— ऐतिहासिक अवसर ।

छुकछुके रेल 

कल्पनाको उडानकल्पना गरौं, धूलोमैलो हटेको शरदको कञ्चन मौसम । टिङ टिङ टिङ... घडीले बिहानको पाँच बजायो । अर्थात्, एक सुखद दिनको सुरुआत भयो । तपाईं उठ्नुभयो र मेची किनारतिर मर्निङवाकमा निस्किनुभयो ।

दाजैहरू, आशीर्वाद देऊ

प्रश्नहरूदलहरू यति बेला महाधिवेशन वा पुनर्गठनको चटारोमा छन् । कांग्रेसले महाधिवेशनको प्रक्रिया थालेको छ । एमाले विभाजन भयो र लगत्तै विधान अधिवेशनमा गयो । माधव नेपाल र महन्थ ठाकुरहरूले आ–आफ्ना गुटलाई पार्टीकरण गरे । माओवादी नेता प्रचण्ड हतास स्वरमा पार्टी पुनर्गठनको पैरवी गरिरहेका छन् ।