केशव दाहाल

केशव दाहालका लेखहरु :

देउवाज्यू, कृपया परिणाम दिनुहोस्

कांग्रेस सभापति शेरबहादुर देउवालाई पाँचौं पटक प्रधानमन्त्री हुनुभएकामा बधाई ! खासमा यो बधाई एउटा सामान्य औपचारिकता मात्र हो । देउवा महोदय, नढाँटी भन्न चाहन्छु, तपाईं प्रधानमन्त्री हुनुभएकामा म पटक्कै खुसी छैन ।

अगाडि जाने कि पछाडि फर्कने ?

अगाडि जाने कि पछाडि फर्कने ? नेपाली राजनीति कहिलेकाहीँ अनौठा प्रश्नहरूसँग ठोक्किन आइपुग्छ । यो त्यस्तै अनौठो र अनावश्यक प्रश्न हो । तर लोकतन्त्रमा राम्रा र नराम्रा सबै खाले प्रश्न आउँछन् । त्यसैले प्रश्नहरूसँग भागेर हुँदैन । प्रश्नहरूलाई सामना गर्नुपर्छ ।

निरो बाँसुरी बजाइरहेछ

इतिहासको प्रसंग रोम जल्दा निरो बाँसुरी बजाउँदै थियो । त्यस्तो पनि हुन सक्छ ? आफ्नै नगरमा आगोका हिंस्रक लप्काहरू उठ्दा कोही कसरी संगीतमा झुम्न सक्छ ? तर इतिहासले भन्छ— यस्तो हुन्छ र भई नै रहेको छ । किनभने, तानाशाहहरू मानवीय संवेदनामाथि खेलबाड गर्नुलाई मनोरञ्जन ठान्छन् ।

के दलहरू मात्र दोषी छन् ?

चैत अन्तिम हप्तातिर म प्रदेश १ को यात्रामा थिएँ । इटहरी चोकमा स्कुले यारसँग एक्कासि भेट भयो । ऊ पच्चीस वर्ष विदेशमा काम गरेर गत वर्ष मात्र फर्किएको थियो । उसको सपना थियो— नेपालमै बस्ने र जमिनमा पसिना बगाउने ।

मायाजाल

सत्ता र सरकार फरक कुरा हुन् । सत्ताको एक अंग हो सरकार । र, सरकार सम्पूर्ण राज्यसत्ता होइन । जस्तो कि, ओली सरकारका प्रधानमन्त्री हुन् । देउवा विपक्षी दलका नेता । नेकपाको कचिङ्गलबाट सडकमा आइपुगेका छन् दाहाल र नेपालहरू, जो स्वयं विद्रोहीजस्ता देखिन्छन् । सडकमै छन् भट्टराई र यादवहरू ।

हे राम !

जान्नेहरू शंका गर्छन्— ओली दक्षिणपन्थका युवराज हुन् । पश्चगमनका नयाँ सारथि । उनी स्वयंले निर्माण गरेका तथ्यहरूले भन्छन्, सत्तासनका लागि उनी सबै थोक गर्न तयार छन् । कसरी ? त्यसरी नै जसरी उनले विगतमा आफैंले भोगेका जेल, नेल र यातनाहरूको हुर्मत काडे । त्यसरी नै जसरी उनले मार्क्सवादका पोथीहरू च्यातेर आफ्नै आस्थाको तेजोवध गरे ।

युवाहरू नेतृत्व लेऊ

अबलाई खड्गप्रसाद ओली व्यक्तिको नाम रहेन । प्रवृत्तिको नाम भयो यो । यस्तो प्रवृत्ति जुन लोकतन्त्रको तेजोवध गर्न सम्पूर्ण शक्तिका साथ क्रियाशील छ । दुर्भाग्य भनौं, यो प्रवृत्ति हाम्रो परम्परागत दलीय प्रणालीभित्रैबाट जन्मियो, जसका कारण न लोकतन्त्र लोकतन्त्रजस्तो देखियो न त गणतन्त्र ।

मृत्युको कथा

झन्डै ३८ वर्षअगाडिको कुरा हो । त्यो दिन पश्चिम आकाशमा तामा रङको बादल लागेको थियो । थामडाँडामुनि भित्तामा सिमसिम पानी पर्दै थियो । घरनजिकै पयौंको रूख चिसो सिरेटोसँग नाच्दै थियो । र, पश्चिम क्षितिजको डिलमा उभिएर सूर्यदेव सुस्केरा हाल्दै थियो । त्यही साँझ गाउँमा एक जना युवक मर्‍यो, जो मलाई कान्छा भनेर बोलाउँथ्यो ।

नेकपा : तीन भ्रम, एक सत्य

नेकपा अन्त्यहीन आरोप–प्रत्यारोपमा फसेको छ । यद्यपि यो अनपेक्षित थिएन । पछिल्लोपटक अध्यक्षहरूले प्रस्तुत गरेका १९ र ३८ पृष्ठका आरोपपत्रहरू हेर्दा लाग्छ, उनीहरूबीच सम्बन्धको मैलो कटकटिइसकेको छ, जो सजिलै पखालिँदैन ।

फिनिक्स पन्छीको पुनर्जन्म ? 

यदाकदा नेपाली राजनीतिमा पुस्ता हस्तान्तरणको बहस गजबले चल्ने गर्छ । घाम–पानीजस्तो । नीरस, छिपछिपे र नाटकीय । कांग्रेस र कम्युनिस्ट पार्टीका महाधिवेशनहरू जब चर्चामा आउँछन् तब केही यारहरू नारा लगाउँछन्— पुस्ता हस्तान्तरण जिन्दावाद । पार्टीभित्र जब गुटका गाँठाहरू बल्झिँदै जान्छन्, तब कसैले प्रस्ताव गर्छ— पुस्ता हस्तान्तरण ।