अरुणा उप्रेती

अरुणा उप्रेतीका लेखहरु :

अस्पतालको चक्रव्यूहमा बिरामी

एमबीबीएस सकेर निजी अस्पतालमा कार्यरत एक परिचितसँग केही दिनअघि मेरो भेट भयो । २५ वर्षीया उनी आफ्नो कार्यालयको चर्तिकला देखेर छक्क परेकी रहिछन् । एम्बुलेन्स चालकहरूले बिरामी ल्याउन ‘दलाली’ गर्छन् भन्ने हल्ला चलिरहन्छ ।

‘२८ हप्तामा सुत्केरी पो हुन्छ !’

दस वर्षअघि अस्ट्रेलियामा २७ हप्तामा जुम्ल्याहा जन्मिए । छोरी बाँची । छोराको मृत्यु भयो र उसलाई गाड्न लैजानुअघि आमाले हेरून् भनेर कम्बलमा बेरेर दिइयो । आमाले बच्चाको कम्बल हटाइन् र मृत शिशुलाई आफ्नो छातीमा टाँसिन् ।

सरकारले नदेखेको महिला स्वास्थ्य

म तीन वर्षअघि डोल्पा गएका बेला विष्णु विकसँग हवाई अड्डामा भेट भयो । उनी यात्रुहरूको भारी बोक्न आएकी रहिछन् । मेरो झोला सानै थियो तैपनि गफ गर्नका लागि उनलाई दिएँ । ‘कति बच्चा छन्’ भनेर सोध्दा उनले भनिन्, ‘पाँचवटा ।’

‘सी–सेक्सन’ को मूल्य चुकाउन बाध्य आमाहरू

हरेक बिहान भारतको एउटा टीभी च्यानलमा एक ज्योतिषी आउँछन् । उनले ग्रह–नक्षत्रको कुरा गर्दा ‘शल्यक्रिया गरेर बच्चा जन्माउने दिन र समय कुन राम्रो’ भनी परामर्श दिन्छन् ।

नेताहरूले नदेखेको सुदूरपश्चिमको आँसु

अछामका प्रमुख जिल्ला अधिकारी नै जिल्लालाई छाउपडीबाट मुक्ति दिलाउने काममा लागेपछि आशा लागेको छ, अब केही त कम हुन्छ होला छाउपडीको कुप्रथा । काठमाडौंमा पनि महिनावारी हुँदा ‘पर सरेर’ बस्ने, भान्सामा नजाने कुप्रथा छ तर यो विषयमा प्रायः बोलिन्न ।

बालबालिकामाथि पौष्टिक अन्याय

हाम्रो देशमा थाहा नपाउने गरी धेरै खानेकुरा, खासगरी बालबालिकाका खानेकुराको बजारीकरण भएको छ । चाउचाउ (काँचै खान हुने), पफ बल्स, कुरकुरे, गुणस्तरहीन बिस्कुट इत्यादिले परम्परागत खाना र खाजालाई सजिलै विस्थापित गरेका छन् । होस नपुर्‍याउँदा यसले हाम्रो अर्थतन्त्रका साथै बालबालिकाको स्वास्थ्यमा समेत दीर्घकालीन रूपमा नराम्रो असर पुर्‍याउँछ ।

मृत्युदर्ता नहुने मृत्यु !

हालै अत्यधिक रक्तस्रावका कारण बर्दियाकी एक महिलाको मृत्यु भयो । त्यस्तै, ६ महिनाको गर्भ पतन भएर रगत बगिरहेकी एक महिलालाई २ हजार रुपैयाँ नदिएकाले एम्बुलेन्सले अस्पताल लैजान मानेन ।

गालीले नहुने काम प्रशंसाले !

झन्डै ५० वर्षअघिको कुरा । पढ्नमा औसत ५ कक्षाकी एक छात्रालाई स्कुलकी शिक्षिकाले केही प्रश्न सोधिन् । छात्राले जवाफमा आफैंले लेखेको ‘विद्या’ शीर्षक निबन्धबाट केही हरफहरू सुनाइन्— 

कोरोनाबाट बच्‍ने उपाय

अहिले विश्वका विभिन्न देशले कोरोना भाइरस रोक्न ‘युद्धस्तरमा काम’ थालेका छन् । कोरोना भाइरसले विश्व अर्थव्यवस्था हल्लाएको छ । यस्तो लागिरहेछ, मानौं तेस्रो महायुद्ध भइरहेको छ र कोरोना भाइरस सबैको शत्रु हो । हामीले यही शत्रुलाई पराजित गर्नुपरेको छ । कोरोना भाइरस यति सूक्ष्म छ कि, एक मिलिमिटरको दस हजार भाग लगाउँदा एक भाग जति पनि यो छैन ।