१७.१२°C काठमाडौं
काठमाडौंमा वायुको गुणस्तर: २०
म्यागेजिन

नरभक्षी बाघले भरिए खोर

मंसिर १५, २०८०

नेपालको तराई क्षेत्रका सीमित वन र राष्ट्रिय निकुञ्ज तथा आरक्षहरूमा बाघ पाइन्छ । २०७९ को साउनमा सार्वजनिक भएको तथ्यांकअनुसार नेपालमा बाघको संख्या ३५५ छन् । यतिबेला बाघ वनमा मात्रै हैन, खोरमा प...

नालापानीमा गोर्खा वीरताको गाथा

विजेता फौजले शत्रु सेनाको प्रशंसा र सम्मान गरेको विरलै पाइन्छ । तर, बहादुरीका कारण गोर्खा योद्धाले आफ्नो शत्रुबाट पनि सम्मान पाएका छन् । भारतमा लामो समय शासन गरेको अंग्रेज गोर्खासँगको लडाइँपछि गोर्खा सेनाको बहादुरीप्रति नतमस्तक भएका थिए ।

शाक्य राजधानी तिलौराकोटको सम्पदा यात्रा

तत्कालीन राजा वीरेन्द्रको निमन्त्रणामा सन् १९८८ मा श्रीलंकाका प्रधानमन्त्री रणसिंगे प्रेमदासा बुद्ध जन्मस्थल लुम्बिनी घुम्न आए । लुम्बिनी घुमिसकेपछि उनले राजकुमार सिद्धार्थ गौतम हुर्केबढेको राजप्रासाद कता छ ? भनेर जिज्ञासा राखे । उनले पथप्रदर्शन गरिरहेका भिक्षु मैत्री महास्थवीरसित सिद्धार्थको दरबार नपुगे आफ्नो यात्रा अधुरो हुने पनि बताए ।

रोङजियाबाट एक वर्षदेखि सुन तस्करी

चिनियाँ नाका रोङजियाबाट एक वर्षदेखि सुन तस्करी हुँदै आएको खुलेको छ । त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलपछि सबैभन्दा धेरै सुन रोङजियाबाट स्थलमार्ग हुँदै तस्करी भएको अनुसन्धानका क्रममा खुलेको हो । पछिल्लो समय यो नाकाबाट भित्रिएको ११ किलो सुन बरामद र ११ जना पक्राउ परेपछि तस्करीको नयाँ रुटबारे खुलेको हो ।

मिर्गौला रोग बोकेर वैदेशिक रोजगारीबाट फर्कंदै

मलेसिया र खाडी देशमा वैदेशिक रोजगारीमा गएका नेपाली कामदारमा मिर्गौला रोगसम्बन्धी जोखिम रहेको एक अध्ययनले देखाएको छ । बेलायतको बर्नमथ विश्वविद्यालयको नेतृत्वमा धनुषा जिल्लाका दुई स्थानीय तहमा वैदेशिक रोजगारीबाट फर्किएका ७ सय १८ जना र स्थानीय ७ सय २० जनाबीच गरिएको तुलनात्मक अध्ययनमा यस्तो जोखिम औंल्याइएको हो ।

मानव तस्करको दिल्ली ट्रान्जिट

रोजगारीका लागि विदेश जान भनेर रकम बुझाएका नेपाली युवा अहिले दिल्लीमा अलपत्र परेका छन् । गन्तव्य मुलुकमा उड्न नपाई उनीहरू यहाँ अलपत्र परेका हुन् । उनीहरूले मानव तस्करको जालोमा परेर आफूहरू ठगिनुपरेको दुखेसो गरेका छन् ।

माछापालनको सुपरजोन सियारी

सियारी गाउँपालिका–५, दुर्गापुरका अवकाशप्राप्त शिक्षक प्रेमकुमार पोखरेललाई बर्माबाट नेपाल फर्केको हिजैजस्तो लाग्छ । उनी आउँदाको कुनै दुर्गम र परित्यक्त बस्तीजस्तो सियारी गाउँ पछिल्ला चार दशकमा हेर्दाहेर्दै माछा गाउँमा परिणत भएको छ ।

द्वन्द्वमा भरिभराउ मुसीकोट, संघीयतापछि सुनसान

दशकअघिसम्म डेरा पाउनसमेत मुस्किल हुने रुकुम पश्चिमको सदरमुकाम मुसीकोटका अधिकांश घर अहिले रित्ता छन् । २०३० मा साविक रुकुम जिल्ला सदरमुकाम सरेसँगै सुरु भएको मुसीकोटको चहलपहल सशस्त्र द्वन्द्व सकिएको दशकसम्म पनि कायमै थियो ।

भ्रममा पार्ने सञ्जालका विज्ञापन

कोभिडपछि काठमाडौंको नागार्जुनकी माया (परिवर्तित नाम) ले आफूलाई मन परेका सारी र कुर्ता इन्स्टाग्राम र टिकटकबाटै किनमेल थालिन् । विज्ञापन आफ्नो इन्स्टाग्राम टाइमलाइनमा आइपुगेपछि ग्राहकका ‘रिभ्यु’ हेर्ने अनि चित्त बुझ्यो भने अर्डर गरिहाल्थिन् । अर्डर गरेपछि ‘रिभ्यु’ मा भनिएकै गुणस्तरको सामान समयमै ढोकामा आइपुग्थ्यो । काठमाडौंमा भीडभाड छिचोलेर पसल–पसल चहार्दै, बार्गेनिङ गर्दै सामान किन्नुपर्ने झन्झटबाट पनि मुक्ति मिलेझैं सहज लाग्थ्यो उनलाई ।

अर्गानिक कर्णालीमा विषादीको बिगबिगी

रुकुम पश्चिमको मुसीकोट नगरपालिका–३ का किसान पदमबहादुर खत्रीले करिब १५ रोपनी जग्गामा १७ वर्षदेखि व्यावसायिक खेती गर्दै आइरहेका छन् ।

दलित समुदायको पीडा : थरसमेत फेर्न पाउँदैनन्

सपना थियो, कम्प्युटर साइन्स पढ्ने । सुरुको एक वर्ष क्याम्पस धाएपछि नीरज बर्मेलको मन मोडियो । उनी साइन्सका किताब थाती राखेर ग्यारेजको काम गर्न थाले । त्यहाँ पनि उनी अडिएनन् । नीरज अहिले कोरियन भाषा पढ्दै छन् ।

भारतको हरित क्रान्तिका अभियन्ता : स्वामिनाथनको नेपाल साइनो

भारतले यसपटक गहुँ तथा चामलको निर्यातमा प्रतिबन्ध लगायो । नेपालसहित विश्वभर खाद्यान्नको भाउ अकासियो । देशभित्र मूल्यमाथि नियन्त्रण पाउन खाद्यान्न निर्यातमा प्रतिबन्ध लगाउँदा त्यसको असर विश्वभर देखिएको हो । भारत यसरी खाद्यान्न निर्यातक मात्रै नभएर आत्मनिर्भर देश बनेको भने धेरै भएको छैन ।

मुलुककै उत्कृष्ट तीन सामुदायिक विद्यालय

देशभरका २७ हजार सामुदायिक विद्यालयमध्ये सिन्धुलीका दुई र सल्यानको एउटा विद्यालय माध्यमिक तहमा उत्कृष्ट नतिजा ल्याएर पुरस्कृत भएका छन् । विषयगत शिक्षक, भौतिक पूर्वाधार, शैक्षिक सामग्रीलगायतको अभावका बीच दुर्गम क्षेत्रका विद्यालय १२ कक्षाको परीक्षामा उत्कृष्ट नतिजा ल्याउन सफल भएका हुन् ।

इन्द्रजात्रा महोत्सव काठमाडौंको ‘ब्रान्ड फेस्टिभल’

नीलो आकाशमा रंगीन चंगा उडाइरहेका नानीहरू इन्द्रलाई भनिरहेका छन्– ‘भयो भयो इन्द्र, अब पानी नपार ।’ गत मंगलबार (भाद्र शुक्ल द्वादशी) बिहानको शुभसाइतमा हनुमानढोका कागेश्वर मन्दिरसँगैको खुला ठाउँमा यःसिं (इन्द्रध्वज) उठाएपछि इन्द्रजात्रा आरम्भ भएको हो । आज बिहीबार इन्द्रजात्रा । काठमाडौंका भित्री चोक–गल्लीमा बजिरहेका धिमेका धून–दाफाभजन, तान्त्रिक देवी कुमारीको रथयात्रा, लाखे, पुलुकिसी, दी प्याखं (देवी नाच) ले काठमाडौं संगीतमय, जात्रामय र उल्लासमय बनेको छ ।

ढोरपाटन विकासबाट परै

नेपालको एकमात्रै सिकार आरक्ष हो ढोरपाटन । सरकारले २०३९ सालमा बागलुङ, रुकुम र म्याग्दीको १३ सय २५ वर्ग किलोमिटर क्षेत्रफललाई समेटेर सिकार आरक्ष घोषणा गरेको थियो । यहाँ बर्सेनि युरोप, अमेरिकालगायत विभिन्न मुलुकबाट सिकार खेल्न आउँछन् । हरेक वर्ष दुई करोड रुपैयाँ हाराहारी राजस्व संकलन गरिरहेको यो आरक्षबाट स्थानीयले भने कुनै लाभ लिन नसकेको गुनासो गर्छन् ।

महाराष्ट्रको आगलागी कपिलवस्तुमा जलन

नेपाल–भारत सीमासँगै जोडिएको महाराजगन्ज गाउँपालिका–७, सतभराका श्यामदेव अहिर नजिकैको शिव मन्दिरमा प्रत्येक बिहान आराधना गर्न पुग्छन् । उनले ‘परिवारको भलो गर्देऊ’ भन्दै यसरी भगवान् पुकार्न थालेको नौ वर्ष बितिसकेको छ । दायाँ आँखा नदेख्ने र कान नसुन्ने भए पनि पाँच जनाको परिवार पालनपोषणको जिम्मेवारी सम्हालिरहेको श्यामदेवले सुनाए । ‘घरमा पौरख गर्ने कोही छैन, परिवार भगवान् भरोसामा चलेको छ,’ उनले भने, ‘भगवान्सित धेरै कुरा मागेकै छैन, बस् दुःख नदेऊ भनेर पुकारा गरिरहेको छु ।’

विद्यालयमा राजनीति

गत वैशाखमा देशभरिका विद्यालयमा भर्ना अभियान चलिरहेको थियो । तर, बझाङको सुनकुडा माध्यमिक विद्यालयमा भने कुन दलको प्रधानाध्यापक (प्रअ) बनाउने भन्ने विवाद चुलिएर विद्यालय नै बन्द गर्नुपर्ने अवस्था आयो । १ हजार २ सय विद्यार्थी अध्ययनरत विद्यालयमा साढे तीन महिना पठनपाठन ठप्प भयो । वैशाखदेखि साउन दोस्रो सातासम्म पढाइ नै भएन ।

मध्यवर्ती क्षेत्रमा सधैंको त्रास

ठोरी गाउँपालिका–५ सुवर्णपुरकी शान्तिमाया दोङ अहिले उदास–उदास देखिन्छिन् । भदौ १३ गते दिउँसो १ बजेतिर शान्तिसँगै खाना खाइवरी उनका पति कान्छालाल बस्तुभाउ चराउन घरनजिकैको जंगल छिरेका थिए । साँझसम्म पति घर नफर्केपछि शान्ति छरछिमेकीलाई लिएर खोज्न निस्किइन् । घरबाट झन्डै सय मिटर पर पति र बस्तुभाउ मृत अवस्थामा भेटिए । स्थानीयले चाल पाइहाले, क्षतविक्षत शव बाघकै आक्रमणबाट भएको हो ।

स्मृतिका नाममा करोडौं स्वाहा !

रोल्पा नगरपालिका–६ स्थित दारबोट डाँडामा रोल्पा नगरपालिकाको १६ लाख र स्थानीयको श्रमदान गरी २२ लाख रुपैयाँ खर्च गरेर नरबहादुर पुनको स्मृतिमा प्रवेशद्वार निर्माण भयो ।