२७.१२°C काठमाडौं
काठमाडौंमा वायुको गुणस्तर: १९६
नारी नेतृत्व

सबैलाई समेट्ने सद्भावना

महिलाहरु नेतृत्वमा आउँदा सबैलाई समेटेर लैजाने प्रयास हुने अनुभव उनको छ, मातृत्वको भावनाले महिलाहरु ओतप्रोत हुनाले यस्तो भावना उनीहरुले गर्ने निर्णय र विकास निर्माणका प्राथमिकतामा पनि हुने उनी ठान्छिन्, नगरले बनाउने नीति तथा योजनाहरु महिलामैत्री सहर र बालमैत्री कसरी बनाउन सकिन्छ भन्नेबारे विमला सधैं सचेत देखिन्छिन् 
सन्जु पौडेल

नारी नेतृत्वको सरकार कस्तो हुन्छ ? यो प्रश्न कसैले सोधे सुनवल नगरपालिकाकी प्रमुख विमला अर्यालको जवाफ हुनेछ, ‘हेर्न आउनुस् ।’ उनलाई लाग्छ, स्वभावैले महिलाहरूमा मितव्ययी हुने र आमाले जस्तै सबैलाई समेटेर लैजान सक्ने क्षमता हुन्छ । भन्छिन्, ‘सुशासन कायम गर्न महिला नेतृत्व प्रभावकारी उपाय हो ।’

सबैलाई समेट्ने सद्भावना


यस्तै गुणहरूका आधारमा नगरको नेतृत्व सम्हालेपछि विमलाले केही कामहरूलाई तुरुन्तै प्राथमिकतामा राखिन् जसलाई त्यहाँ पुग्नेबित्तिकै देख्न सकिन्छ । जस्तो कि, नगरपालिकाका हरेक वडामा उनले फोटोकपी मेसिन राख्न लगाइन् र निःशुल्क फारम भर्ने प्रबन्ध मिलाइन् । वडामा स्थानीयको कागजातका काम र अन्य सहायता दिन सहजकर्ता राखेर हेल्प डेस्क स्थापना पनि गरिन् । अनि, रिक्त दरबन्दी रहेका सरकारी विद्यालयमा नगरपालिकाले तलब दिने गरी शिक्षकहरूको नियुक्ति पनि गरिन् ।

उनले नगरको नेतृत्व सम्हालेपछि महिला उद्यमशीलता विकास गर्न विभिन्न तालिम सञ्चालन गर्ने र उत्पादनशीलता बढाउँदै उद्यम केन्द्र बनाउने योजनाहरू बन्न थालेका छन् । नगरभित्रै प्राविधिक शिक्षालय सञ्चालनमा ल्याउने योजनामा समेत उनी अघि बढेकी छन् । विपन्न परिवारका सदस्यको निःशुल्क मोतियाविन्दुको शल्यक्रिया गर्नेदेखि ज्येष्ठ नागरिकलाई घरमै गई उपचार सेवा प्रदान गर्ने र मधुमेह र उच्च रक्तचापको औषधि सित्तैमा दिनेसम्मका काम उनकै कार्यकालमा सुरु भएको छ । पालिकाले घरमै हुने जोखिमयुक्त प्रसूतिलाई रोक्न गर्भवतीलाई बर्थिङ सेन्टरमा पुर्‍याउने, थप जटिलता देखिए भैरहवास्थित अस्पतालसम्म लैजाने र त्यसका लागि निःशुल्क एम्बुलेन्सको व्यवस्था गर्नेसम्मको काम नगरपालिकाले गरिरहेको छ ।

आर्थिक रूपमा विपन्नहरूलाई लक्षित गर्दै निःशुल्क आवासीय विद्यालय बनाएर पढाउनका लागि बजेट छुट्याउनेदेखि हिंसापीडित महिलालाई राख्न सेफ हाउस बनाउनेजस्ता कामहरू उनले प्राथमिकताको सूचीमा राखेकी छन् । विकास निर्माण र पूर्वाधारका कामका अलावा सामाजिक न्याय र पछाडि परेका वर्ग र समुदायको उत्थानमा पनि उत्तिकै सचेत देखिन्छन् विमला ।

नेतृत्वमा महिला हुँदा समानताको दृष्टि हुने बुझाइ मेयर अर्यालको छ । सचेत र नेतृत्व क्षमतासहितका महिला र विपन्न वर्गको उत्थान नभई समाजको समग्र विकास हँॅदैन भन्ने मध्यवर्गीय परिवारमा जन्मेकी उनले जीवनका संघर्षहरूसँगै सिकेकी थिइन् । स्याङ्जाको मालुंगा गाउँको एक मध्यवर्गीय परिवारका ५ सन्तानमध्येकी जेठी विमला ४ वर्षकै उमेरमा परिवारसँगै बसाइँ सरेर पश्चिम नवलपरासीको सुनवल आइपुगेकी थिइन् । विद्यालयमा पढ्दापढ्दै १५ वर्षमै विवाह गरे पनि उनले आईएसम्म पढ्ने अवसर पाइन् । यही पढाइले उनलाई नेतृत्व गर्न सक्ने आत्मविश्वास दिलाइदियो ।

कम्युनिस्ट विचारधारामा आस्था राख्ने बाबु भएकाले उनी सानैदेखि राजनीतिक रूपमा पनि सचेत थिइन् । उनको घरमा भूमिगत रूपमा राजनीति गरिरहेका कम्युनिस्ट नेताहरू बास बस्न आउँथे । उनलाई सम्झना छ, एक पटक त जीवराज आश्रित पनि उनको घरमा बस्न आएका थिए । बाबु र भूमिगत नेताहरूबीचको कुराकानीले उनको बाल मनमा राजनीतिक बीउ रोपेको थियो । बाबुकै पदचाप पछ्याउँदै उनी विद्यालयमा तीजगीत होस् वा गाउँघरमा नाटक प्रदर्शन, तत्कालीन शासनका विरुद्ध गीत रच्ने, नाटक बनाउने र गाउने, खेल्ने गर्थिन् । बाबुसँगै भूमिगत राजनीतिमा बेलाबेला हिँड्थिन् । तर, राजनीति गर्ने बाबुले यसरी उनलाई लिएर हिँडेको हजुरआमालाई पटक्कै मन पर्दैनथ्यो ।

२०४३/४४ तिर पञ्चायती व्यवस्थाविरुद्ध उनी गीत गाउँदै हिँड्थिन् । एक पटक उनले ‘गंगालालको चिता’ नामक नाटक अनुमति नलिई विद्यालयमा प्रदर्शन गरिन् । त्यतिबेला स्थनीय प्रशासनले थाहा पायो । उनी पक्राउ परिने डरले भागिन् । यी र यस्तै गतिविधिले उनलाई राजनीतिप्रति झनै सक्रिय बनाइदियो ।

विवाहपछि भने केही समय राजनीतिक गतिविधि रोकियो । नयाँ घरमा उनी भिजिसकेकी थिइनन् । राजनीतिक गतिविधिमा लाग्ने मन भए पनि समय उनको अनुकूल रहेन । २०५१ सालमा वडाध्यक्षमा उठ्नुपर्‍यो भन्ने प्रस्ताव आएको थियो । तर घरपरिवारमा कुरा नमिलेपछि उनले उम्मेदवारी दिइनन् ।

तर उनी बिस्तारैबिस्तारै राजनीतिक गतिविधिमा लागि नै रहेकी थिइन् । बीचका केही वर्ष छोराको पढाइको सिलसिलामा काठमाडौं बस्नुपरेपछि उनको साढे दुई वर्ष स्थानीय राजनीति रोकियो । तर २०६३ मा परासी फर्केपछि उनी फेरि राजनीतिमा सक्रिय भइन् ।

२०५० सालमा परीक्षणकाल पार गरी एमाले पार्टी सदस्य भएकी उनी अनेमसंघ, नगर कमिटी, क्षेत्रीय कमिटी, गाउँ कमिटी, जिल्ला कमिटीमा नेतृत्व सम्हाल्दै हाल पार्टीको केन्द्रीय सदस्य छिन् र राजनीतिसँगसँगै उनी सामाजिक गतिविधिमा पनि उत्तिकै सक्रिय छिन् । सामाजिक विभेद र महिला हुनुको कारण भोगेका केही भोगाइ, पुरातनवादी सोच बदल्ने प्रयासमा भने अप्ठ्यारो परिस्थितिसँग जुधेरै अघि बढेको उनले बताइन् ।

महिलाहरू नेतृत्वमा आउँदा सबैलाई समेटेर लैजाने प्रयास हुने अनुभव उनको छ । मातृत्वको भावनाले महिलाहरू ओतप्रोत हुनाले यस्तो भावना उनीहरूले गर्ने निर्णय र विकास निर्माणका प्राथमिकतामा पनि हुने उनी ठान्छिन् । नगरले बनाउने नीति तथा योजनाहरू महिलामैत्री सहर र बालमैत्री कसरी बनाउन सकिन्छ भन्नेबारे विमला सधैं सचेत देखिन्छिन् ।

कान्तिपुर ३० औं वार्षिकोत्सव विशेषांक 'नारी नेतृत्व'का सम्पूर्ण सामग्री :

प्रकाशित : फाल्गुन ७, २०७९ ०७:१९
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
जनताको राय

आन्दोलनका क्रममा सार्वजनिक सम्पत्तिमा क्षति पुर्‍याए सम्बन्धित पक्षबाट क्षतिपूर्ति भराउने गृहमन्त्रीको निर्णय कस्तो लाग्यो ?