![](https://assets-cdn.ekantipur.com/uploads/source/ads/900-100-0252024112350.gif)
![](https://assets-cdn.ekantipur.com/uploads/source/ads/ekantipur900x100-3082024084948.gif)
काठमाडौँ — 'रातो सुटकेस' भेनिसमा छानिनु सिनेमेटोग्राफर सुसन प्रजापतिका लागि खासै नौलो थिएन । यसअघि उनी निर्देशित लघु फिल्म 'लाज' बुसान पुगेकै थियो । 'साँघुरो' च्यानल फोरमा देखाइयो । 'बुलबुल'ले पनि तारिफ नै बटुल्यो । अन्य नेपाली फिल्म 'सेतो सूर्य' र 'कालोपोथी'ले पनि भेनिस टेकेकै हो ।
![](https://assets-cdn.ekantipur.com/uploads/source/ads/ekantipur-1-1282024082932.gif)
![सिनेमेटोग्राफर सुसन - 'क्यामेरा हल्लिए केही छैन, स्क्रिप्ट हल्लिनु भएन'](https://assets-cdn-api.ekantipur.com/thumb.php?src=https://assets-cdn.ekantipur.com/uploads/source/news/kantipur/2023/entertainment/interviewcinematographersujanprajapati-2-30112023125605-1000x0.jpg&w=1001&h=0)
![](https://assets-cdn.ekantipur.com/uploads/source/ads/comp-900x100-1672024010950.gif)
तर, जब निर्माण टिमले भेनिस पुगेका नेपाली फिल्मको फरक उनी सामु छुट्याइदिए, सुसन खुशीले दंग! नेपाली सिनेमेटोग्राफरले खिचेको फिचर फिल्म भेनिस पुगेको यो पहिलो पटक हो । निर्माण टिमको कुरा सुनिसकेपछि सुसनलाई ठूलै उपलब्धि प्राप्त गरे झैं भयो । 'साँघुरो च्यानल फोरमा देखाउँदा मैले गरेको काम विदेशको च्यानलमा आयो भन्ने लागेको थियो । तर, नेपाली सिनेमेटोग्राफरले खिचेको पहिलो फिल्म भेनिस पुगेको रेड सुटकेस हो भन्ने सुनेपछि मलाई ठूलो उपलब्धि पाएँ भन्ने भयो, 'प्रजापति सुनाउँछन् ।
सुसन कथाले मागेको दृश्य खिच्ने सिनेमेटोग्राफरमा पर्छन् । उनी दृश्य खिच्दा वास्तविकता देखाउँछन् । 'रेड सुटेकेस'मा रातका थुप्रै दृश्य छन् । उक्त दृश्य खिच्न सुसनले 'लाइट' नबाल्ने निर्णय लिए । लाइटबाट रातको समय देखाउन सक्ने बजेट निर्माण टिमसँग थिएन । फिल्ममा लाइट अप्राकृतिक देखिनु पनि भएन ।
साँझ र बिहान फिल्म खिच्ने निर्णय भयो । त्यसैले सुटिङका क्रममा उनी बिहानको ३:३० मै उठ्थे । उज्यालो हुँदासम्म सुटिङ गर्थे दिनमा अर्को सट खिच्थे । अधिकांश सुटिङ नेचुरल लाइटमै खिचे । एउटै दृश्य खिच्न तीन दिन लाग्यो । खिच्दा खिच्दै उज्यालो हुँदा कतिपटक उनीहरु त्यसै फर्कनु पर्थ्यो । त्यसरी गरेको मिहेनत भेनिसमा देखिएको सुसनको अनुभव छ । 'त्यो दु:ख देखियो भन्ने भयो । मलाई त्यसको खुसी व्यक्त गर्न आउँदैन पनि होला, 'उनी भन्छन्, 'रातका सटलाई लाइट बालेर अप्राकृतिक देखाइएको भए सायद यो फिल्म भेनिसमा जाँदैन थियो होला । मलाई राम्रो देखिने सट चाहिँदैन । निर्देशकले पनि राम्रो सट खोजेन । वास्तविकता झल्काउने सट नै खिच्यौं ।'
'रेड सुटकेस' साथीकै प्रोजेक्ट, खिच्नै पर्यो । त्यहीमाथि फिल्मको कथासार नै सुसनलाई मनपर्यो । निर्माता रामकृष्ण पोख्रेल र निर्देशक फिडेल देवकोटा 'कलेज अफ फिल्म स्टडिज'का दौंतरी । फिल्ममेकिङमा 'बन्डिङ'को खास महत्त्व हुन्छ । त्यसैले फिल्मको प्रि-प्रोडक्सनदेखि नै टिममा सँगसँगै भए । प्रतिष्ठित फिल्म फेस्टिभल भेनिसमा उनको खिचाइको तारिफ भयो । 'दिमाग खराबको एउटा गीत रातभरी खिचेर भेनिस पुगेको थिएँ । प्रिमियरमा त घुरेछु, सौगातले कुइनो ठोकेर उठाइदियो,'भेनिसको रमाइलो क्षण सम्झिए ।
फिल्ममेकिङमा कोभिडअघि र पछि धेरै अन्तर आएको सुसनको विश्लेषण छ । 'पहिला त फिल्ममा आँखालाई तान्ने, सफा भिजुअल मनपराइन्थ्यो । अहिले त रियालिटी इमेजलाई नै रुचाइन्छ । पहिला त सबै कुरा छर्लङ्गै देखिनुपर्थ्यो । अहिले त लाइटले पनि स्टोरीटेलिङमा धेरै सहयोग गरिरहेको हुन्छ, 'उनी भन्छन् ।
कोभिडको समयमा सुसनले आफ्नो कामलाई फर्केर हेर्न पाए । कोभिडबिच 'आइएम ट्वान्टीवान' खिचेका उनले त्यसपछि 'चिमुसीची' र '२ नम्बरी' खिचे । त्यसपछि हङकङ पुगे अनि फर्केर 'दिमाग खराब' गरे । त्यससँगै लगातार 'हात्तिछाप' र 'रङ्गेली' खिचे । अहिलेका व्यस्त सिनेमेटोग्राफर सुसन पछिल्लो समय निर्देशकको पहिलो रोजाई बन्ने गरेका छन् ।
यो वर्ष मात्रै सुसनले ६/७ वटा फिल्म खिचे । उनी व्यवसायिकदेखि फरक धारका फिल्मलाई समानान्तर ढंगले खिच्दै आएका छन् । 'म यत्तिको हुनुमा कलेजको पढाइले साथ दिएको छ । कलेज पढ्दा त हामी यो सुविधा भएन, के भनेन भनिरहेका हुन्थ्यौं । तर, त्यही पढाईले हामीलाई परिपक्व बनायो, '३९ वर्षीय प्रजापति सुनाउँछन् ।
नेपाली फिल्मकर्मीमा इमान्दारिताको कमी देख्छन् उनी । 'हामी इमान्दार छैनौंजस्तो लाग्छ । पैसातिर इमान्दार छौं । तर, जुन प्रोजेक्टका लागि पैसा लिन्छौं त्यसैप्रति इमान्दार छैनौंजस्तो लाग्छ । म आफैंमा पनि त्यो इमान्दारिता देख्दिनँ, 'आफ्नै कामको समीक्षा गर्दै भने, 'इमानदार भएको भए वर्षमा यति धेरै प्रोजेक्टमा दौडिन्थेन होला । एउटै प्रोजेक्टलाई राम्रो बनाउन समय खर्चन्थें ।'
प्रि-प्रोडक्सनमा पनि नेपाली फिल्मकर्मीको तयारी अपुग रहेको उनको धारणा छ । 'फिल्म सुटिङमा जाने १/२ हप्ताअघिसम्म पनि स्क्रिप्ट फाइनल भइसकेको हुँदैन । अहिले त विस्तारै परिवर्तन हुँदैछ । अडिसन/वर्कसप हुन थाल्यो । हामीकहाँ प्रोडक्सन डिजाइनर हुँदैन । हामी कलाकारमा पैसा खर्चन्छौं । तर, फिल्म देखिने कहाँबाट हो ?' प्रश्न गर्दै भने, 'पर्दामा देखिने विषयमा मात्र खर्च छ तर देखाउनुपर्ने कुरामा खर्च गर्दैनौं । लोकेसन, प्रोपर्टीमा खर्च नै हुँदैन ।'
उनी पैसालाई भन्दा फिल्मकर्मीले प्रोजेक्टलाई माया गर्नुपर्ने धारणा राख्छन् । पैसा कमाउनलाई त अन्य विकल्प छँदैछन् । कोभिडबीच १० महिना हङकङ बस्दा ६/७ महिना उनले फुड डेलिभरीको काम गरे । सिनेमेटोग्राफीमा भन्दा बढी पैसा कमाउँथे । तर, आफ्नो प्रोफेसनमाजस्तो मज्जा अरुमा कहाँ ? त्यसैले त्यो काम छोडेर सिनेमेटोग्राफीमै फर्किए । उनी आफू आबद्ध फिल्मको स्तर आफ्नो पक्षबाट कसरी बढाउने भन्ने ध्याउन्नमै हुन्छन् ।
'एउटा फिल्मको स्तर कहाँसम्म पुर्याउने भन्ने कुरा सिनेमेटोग्राफरकै हातमा हुन्छ । स्टोरी टेलिङमा पनि सिनेमेटोग्राफरको समान उपस्थिति हुन्छ । निर्देशकको भिजनलाई भिजुअलमा कसरी उतार्ने भन्ने कुरा उसकै हातमा हुन्छ, 'उनी भन्छन्, 'क्यामेराबाट हामीले कथा भन्ने हो । क्यामेरा हल्लियोस् मतलब भएन । तर, कथा हल्लिनु भएन । कुन क्यामेराले फिल्म खिच्यो भन्ने दोस्रो कुरा हो । पहिलो त स्क्रिप्ट नै बलियो हुनुपर्छ ।'
सुसनले नेचुरल लाइटको ज्ञान फोटोग्राफर किशोर कायस्थबाट सिकेका हुन् । कलेज पढ्दा उनी कायस्थको खुबै संगत गर्थे । त्यही फोटोग्राफीको शैलीलाई आफूले अहिले फिल्ममा प्रयोग गर्दै आइरहेको उनी सुनाउँछन् ।
सिनेमेटोग्राफर राजेश श्रेष्ठबाट भने लाइटमाथिको नियन्त्रण सिके । अन्य सिनेमेटोग्राफरलाई झैं सुरुवातमा सुसनको झुकाव फोटोग्राफीमै थियो । त्यही फोटोग्राफीले कलेज अफ फिल्म स्टडिज (ओस्कार) पुर्यायो । कलेजपछि लघु फिल्म बनाए । एउटा फिचर पनि बनाए, 'हे युवा' । फिल्म पढेको घमण्ड त्यो प्रोजेक्टले तोडिदियो । त्यसपछि आफैंसँग ठानिलिएँ, 'अब म काम गर्न सिधै हाम फाल्दिनँ । पाँच वर्ष सहायक बनेर अनुभव बटुल्छु' । राजेश श्रेष्ठलाई सहयोग(असिस्ट) गर्न थाले । विनोद पौडेलसँग 'अवेकन आइज' गरे । त्यसपछि 'केही राम्रो काम गर्दैछु' भन्ने अनुभव भयो । त्यही फिल्म हेरेर राजेशले उनलाई असिस्ट गर्न बोलाएका थिए ।
त्यही समयमा नेपालमा 'गड लिभ्स इन्द द हिमालयज' भन्ने फिल्मको सुटिङ हुँदै थियो । लाइन प्रड्युसर थिए कलाकार सुनील थापा । भारतीय निर्माण टिमले बनाउँदै गरेको फिल्ममा निर्देशक विनोद पौडेल पनि जोडिए । सुसनलाई पनि त्यसमा जोडिने मन भयो । साथिभाइलाई कुरा गर्न लगाए तर, कतै मौका पाएनन् । जसरी पनि उनलाई त्यो टिमको काम हेर्ने मन थियो । त्यसैले सुटिङ हेर्न भक्तपुरबाट पुगे पनौतिको मकैटार । सुटिङ हेर्दाहेर्दै कतिबेला टिमभित्र बसेर काम गर्न थाले पत्तो पाएनन् ।
३ दिनको सुटिङ सकेर टोली बन्दीपुर जाने तयारी थियो । अब कसरी त्यहाँ जाने ? सुसनको दिमाग चल्यो । यसपटक सोझै सुनीललाई भनेर बन्दीपुर आउने रहर देखाए । 'त्यतिबेला खान पनि लाज लाग्थ्यो । अर्काको प्रोडक्सनमा त्यसरी खान । तर, प्रोडक्सन हेर्ने अर्जुन पोख्रेलले खाना बोलाउनु हुन्थ्यो,' आफूभित्रको सिक्ने हुटहुटी सुनाए ।
बन्दीपुर जाँदा पकेटमा ३० हजार बोके, होटलमै बस्नुपरे आवश्यक पर्ला भनेर । त्यहाँ पनि टिमभित्रकै सदस्य झैं काम गरे । त्यसपछि सिनेमेटोग्राफीबारे थप सिक्नकै लागि भारत पुगे । भारत पुगेको चौथौं दिनमा 'सापित' भन्ने फिल्मको सुटिङ हेर्न पाए । त्यो फिल्ममा पनि १०/१५ बिताए, एउटा सट खिच्न पाए । त्यतिबेला नेपाली फिल्म क्षेत्रमा डिएसएलआरबाट भिडियो खिच्ने अभ्यास भइरहेको थियो । नेपाल फर्केर डिएसएलआरबाटै 'अपवाद'(२०१०) खिचे । अपवादपछि सुसनले पछाडि फर्केर हेर्नुपरेन ।
![](https://assets-cdn.ekantipur.com/uploads/source/ads/900-x-100-1-0282024055738.gif)