मध्यपहाडी लोकमार्ग : कतै धमाधम कालोपत्र, कतै पहिरै–पहिरो- कर्णाली - कान्तिपुर समाचार

मध्यपहाडी लोकमार्ग : कतै धमाधम कालोपत्र, कतै पहिरै–पहिरो

ठेकेदारको बेवास्ताले कतिपय खण्डमा वर्षौंदेखि काम अलपत्र, कतिपय स्थानमा गुणस्तरमाथि प्रश्न
कृष्णप्रसाद गौतम, हरि गौतम, ज्योति कटुवाल

सुर्खेत, रुकुम पश्चिम, दैलेख — राष्ट्रिय गौरवको मध्यपहाडी लोकमार्गअन्तर्गत रुकुम खण्डको पीपलनेटा–माछ्मी सडकको खरखरे भीरमा झन्डै ६ सय मिटर दूरीमा ठूलो पहिरो खस्दा वर्षायामभरि गाडी चल्न सकेनन् । अहिले पहिरो पन्छाउने काम हुँदा पनि माथिबाट माटो–ढुंगा खस्ने क्रम रोकिएको छैन ।

‘तलबाट घिउखोलाले माटो तानिरहेको छ,’ मध्यपहाडी लोकमार्गका एक इन्जिनियरले भने, ‘माथिको भूभाग कच्ची हुँदा पहाड पनि खसेको खस्यै छ, कसरी काम गर्ने ?’

खरखरेमा दिनहुँजसो पहिरो जान थालेपछि मध्यपहाडी लोकमार्ग भएर आवतजावत गर्ने धेरैजसो सवारीले धैरेनीचौरको वैकल्पिक सडक प्रयोग गरिरहेका छन् । लोकमार्गकै हाँसीबाङ–चौरजहारी खण्डमा पनि कालीखोलानजिकै दुई ठाउँमा करिब दुई सय मिटरमा पहिरो कतिखेर खस्छ, थाहै हुँदैन । ‘दिनहुँ पहिरो खस्छ, पहिरो पन्छाउँदै यात्रा गर्नुपर्छ,’ मुसीकोट–चौरजहारी खण्डमा गाडी चलाउने रूपलाल विष्टले भने, ‘कहिलेकाहीँ त पहिरोले गाडी नै पुर्छ कि भन्ने चिन्ता हुन्छ ।’

लोकमार्ग आयोजनालाई जाजरकोटको भन्काभीर फुटाउन पनि चुनौती छ । भन्काभीरको कडा चट्टानकै कारण उक्त खण्डमा अघिल्लो वर्ष मात्र ट्र्याक खुलेको हो । उक्त भीरमा अहिले पनि साढे चार मिटर मात्र ट्र्याक खोलिएकाले ठूला गाडी वारपार गर्न समस्या छ । ‘कडा चट्टान भएकाले फुटाउन समस्या भइरहेको छ,’ दैलेखस्थित योजना कार्यालयका प्रमुख अर्जुन बमले भने, ‘काम निरन्तर गरिरहे पनि प्रगति सुस्त छ ।’

योजना कार्यालयले रुकुम पूर्वको पातिहाल्नेदेखि अछामको मंगलसेनसम्मको ४ सय ४० किलोमिटर सडक निर्माण हेरिरहेको छ । अछामको ठूलासेनस्थित बेलखेतमा ८/१० ठाउँमा पनि पहिरो खस्ने समस्या उस्तै छ । यो वर्ष पहिरोले बेलखेतमा करिब ५ सय मिटर कालोपत्र बगाएको छ ।

अछाममा पर्ने १ सय ७ किलोमिटर सडकमध्ये करिब २० किलोमिटरमा कालोपत्र गर्न बाँकी छ । पहिरोकै कारण कालोपत्र गर्न समस्या देखिएको योजना प्रमुख बमले बताए । ‘एक त मध्यपहाडीको पूरै खण्ड नयाँ सडक हो, त्यसमा एकैपल्ट ठूला मेसिन प्रयोग गर्दा धरातल कमजोर भयो,’ उनले भने, ‘मान्छेबाट काम गराउन सम्भव छैन । ब्रेकर लगाउँदा जताततै पहिरोको जोखिम भयो ।’ ‘फ्रेस’ संरचनामा मेसिनको प्रयोग गर्दा जमिन ‘फ्य्राक्चर’ भई पहिरो जाने क्रम बढिरहेको हो । पहिरोको जोखिम कम गर्न ‘स्ट्रक्चर’ सँगै बायोइन्जिनियरिङलाई सँगै लैजान थालिएको उनको भनाइ छ । यसअनुसार सडक आसपासका क्षेत्रमा रूख रोपेर भूक्षय घटाउने आयोजनाको योजना छ ।

लोकमार्गको जाजरकोट खण्डअन्तर्गत ८३ किलोमिटर सडकलाई ७ खण्डमा विभाजन गरिएको छ । दुई ठाउँमा पुल निर्माण भइरहेको छ । जाजरकोटमा कालोपत्रका लागि गत वर्ष मात्रै आयोजना कार्यालयले ठेक्का खोलेको थियो । अहिलेसम्म १५ किलोमिटर खण्डमा कालोपत्रको काम सकिएको छ भने चालु आर्थिक वर्षभित्र थप ३० किलोमिटर सडक कालोपत्र गर्ने योजना कार्यालयको छ ।

रुकुम पूर्वमा ७० किलोमिटर र रुकुम पश्चिममा ५० किलोमिटर भाग यो लोकमार्गले छुन्छ । त्यसमध्ये अब पूर्वमा २० र पश्चिममा २२ किलोमिटर कालोपत्र गर्न बाँकी छ । रुकुममा सबैभन्दा अप्ठ्यारो मानिएको सेरीगाउँ–हाँसीबाङ सडकमा अघिल्लो वर्ष मात्र ठेक्का लागेको थियो । उक्त खण्डको १२ किलोमिटर सडक स्तरोन्नतिका लागि ४४ करोड रुपैयाँमा दिवा/यती जेभीले जिम्मा लिएको छ । २०७७ जेठ २८ मा निर्माण सम्झौता गरेको कम्पनीले २०७९ मंसिर २७ मा सडक कालोपत्र गरिसक्नुपर्नेछ । उक्त सडकको चौडाइ ९ मिटर हुनेछ भने साढे ७ मिटरमा कालोपत्र गरिनेछ ।

१३ वर्षमा २१ किमि मात्रै कालोपत्र

आयोजनाको दैलेख खण्डको १ सय २५ किलोमिटर सडकमध्ये अहिलेसम्म २१ किलोमिटर सडकमा मात्र कालोपत्र भएको छ । ट्र्याक खोलेको १३ वर्षमा आयोजनाले २१ किमिमा मात्रै कालोपत्र गरेको हो । नारायण नगरपालिका–२ जाहारकोट र वडा–७ किमुगाउँमा भने झन्डै ५ वर्ष मुआब्जा विवादका कारण सडक निर्माण रोकिएको थियो । जसका कारण ढिलो गरी ४ वर्षअघि मात्र ट्र्याक खुलेको हो । अन्य खण्डमा निर्माणले तीव्रता पाए पनि दैलेख बजारदेखि चक्रतासम्मको १९ किमिमा काम अलपत्र छ ।

उक्त सडकमा कन्काई/मोतीदान जेभीले दुई खण्डमा काम गर्ने गरी ७० करोड रुपैयाँमा सडक स्तरोन्नतिको ठेक्का लिएको थियो । उसले दुवै खण्डमा झन्डै ३५ प्रतिशत मात्र काम गरेको इन्जिनियर मनीष सिंहले बताए । कम्पनीलाई छिटो काम सक्न चार पटकसम्म पत्र पठाए पनि बेवास्ता गरिरहेको उनको भनाइ छ ।

‘एक साताभित्र काम सुरु नगरे कारबाही सुरु गरिनेछ,’ उनले भने, ‘सडकमा नाली, टेवा पर्खाल, ग्राभेललगायत काम अलपत्र छन् ।’ कालोपत्रपूर्वका सबै काम अलपत्र रहेकाले सडक कालोपत्रमा ढिलाइ भइरहेको उनले बताए । अहिलेसम्म १ सय १८ कमि ग्राभेल गरिएको दैलेख खण्डमा यो वर्ष झन्डै ५० किलोमिटर सडक कालोपत्र गर्ने लक्ष्य रहेको सिंहले जानकारी दिए ।

दैलेखकै लोहोरे–मनघर खण्डमा आधा किलोमिटर कालोपत्र गर्न बाँकी छ । लोहोरे–सुयडा, लोहोरे–चक्रतालगायत खण्डमा अन्य काम सकिएर कालोपत्र गर्ने तयारी गरिएको छ । यो वर्ष पाउडे खोलामा पक्की पुल बनाउन ठेक्का लागेको सिंहले बताए । लोकमार्गले जिल्लाका ६ वटा स्थानीय तहलाई छुन्छ ।

सडक निर्माणको कामले गति नलिएकामा स्थानीयवासी निराश छन् । लोकमार्ग निर्माणमा यो वर्ष कुनै उपलब्धिमूलक काम हुन नसकेको भैरवीका गणेश थापाले गुनासो गरे । काम भएका ठाउँमा पनि गुणस्तरमाथि प्रश्न उब्जिएको छ । ‘सधैं वर्षामा हिलाम्मे र हिउँदमा धुलाम्मे सडकमा यात्रा गर्नुपर्ने बाध्यता छ,’ उनले भने, ‘सबैतिर ठेकेदारको लापरबाहीले जोखिमपूर्ण यात्रा गर्नुपर्ने सास्ती भयो ।’ सामान्य ग्राभेल गरेर र नालामात्र गराएर सडक अलपत्र छाडिँदा गाडीमा यात्रा गर्नै डर लाग्ने गरेको उनले सुनाए ।

लोकमार्गमा अहिलेसम्म ५ अर्ब रुपैयाँ खर्च भएको छ । यस वर्ष ५ वटा जिल्लाका लागि १ अर्ब ६० करोड रुपैयाँ विनियोजन भएकामा अहिलेसम्म २९ करोड रुपैयाँ मात्र खर्च भएको योजना कार्यालयले जनाएको छ ।

९ वर्षदेखि पुल निर्माण अलपत्र

लोकमार्गअन्तर्गत जाजरकोट खण्डमा दुई वटा पुल निर्माणको काम भइरहे पनि भेरी नदीमा कुदु–चौरजहारी जोड्ने पुल लामो समयदेखि अलपत्र छ । २०६९ सालमा वाईपी कन्स्ट्रक्सनले पुल निर्माणको जिम्मा लिए पनि ९ वर्षदेखि निर्माण कार्य सुस्त छ ।

कम्पनीले १४ करोड रुपैयाँमा ९८ मिटर लामो र साढे ६ मिटर चौडाइको पुल निर्माण गर्ने गरी ठेक्का लिएको थियो । कोरोना महामारीको निहुँ देखाउँदै कम्पनीले निर्माणमा लापरबाही गरिरहेको योजना प्रमुख बमले बताए । ‘ठेकेदारलाई पटकपटक काम सक्न ताकेता गरे पनि असारपछि उसले कुनै काम गरेको छैन,’ उनले भने, ‘अब पत्रिकामा सार्वजनिक सूचना निकालेर कारबाही अघि बढाउँछौं ।’ अहिलेसम्म फाउन्डेसनको काम सकेर जाजरकोटतर्फको २ मिटर पिलरमात्र ढलान भएको छ । पुलको करिब ३३ प्रतिशत काममात्र सकिएको छ ।

जाजरकोट खण्डकै थलाह खोलामा निर्माण भइरहेको पुलमा भने चैतभित्र काम सक्ने गरी काम भइरहेको छ । सपना/जय बागेश्वरी जेभीले जिम्मा लिएको ४० मिटर लम्बाइ र ११ मिटर चौडाइको उक्त पुलको काम झन्डै ७० प्रतिशत सकिएको छ । अब पुलको ढलान गर्नमात्र बाँकी छ ।

प्रकाशित : मंसिर १३, २०७८ १२:०३
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

सकिनुपर्ने बेला काम सुरु

दुर्गालाल केसी

दाङ — घोराही–तुलसीपुर चार लेन सडक निर्माण सम्पन्न हुने बेला बल्ल काम सुरु भएको छ । निर्माणको ठेक्का पाएको भारतको मुम्बईस्थित तथ्य इन्जिनियरिङ एन्ड इन्फ्रास्ट्रक्चर प्रालिका प्रतिनिधि म्याद सकिएपछि मात्रै कार्यस्थलमा आइपुगेका हुन् ।

तथ्य इन्जिनियरिङले स्थानीय प्रतिनिधिका रूपमा सडक निर्माणको जिम्मेवारी तुलसीपुरका अनुप पाण्डेलाई दिएको थियो । पाण्डेले काम गर्न नसकेपछि इलामका दोर्ण दुलालले जिम्मेवारी लिए । उनले पनि काम गर्न नसकेपछि मात्रै प्रहरी प्रशासनले कम्पनीका प्रतिनिधिलाई नै झिकाएको हो । कम्पनीका प्रबन्ध निर्देशक प्रवीण ब्रह्मदेव पाण्डेले शुक्रबार जिल्लाका सरकोकारवालासामु एक कार्यक्रम आयोजना गरी काम सुरु गरेको जानकारी गराए । सडक छेउमा टेन्ट टाँगेर तडकभडकपूर्ण तरिकाले कार्य शुभारम्भ भएको घोषणा गरिएको छ ।

उनले आजसम्म काम हुन नसकेकामा लज्जित महसुस भएको बताए । ‘हामीले स्थानीय निर्माण व्यवसायीलाई विश्वास गरेर जिम्मेवारी दियौं । उनीहरूले काम भइरहेको छ भन्ने जानकारी दिए,’ उनले भने, ‘हामीलाई यहाँ आउनै दिएनन् । अन्त्यमा कामै नभएको जानकारी पाएपछि आफैं आएका छौं ।’ उनले अब कम्पनीको प्रत्यक्ष निगरानीमा निर्माण हुने बताए । हालसम्म काम हुने ठाउँसम्म पुग्न नपाएको उनको भनाइ छ । ‘आजसम्म दाङ कता छ भन्ने नै थाहा थिएन । पहिलोपटक यहाँ आएको छु,’ उनले भने, ‘आजसम्म भएको कमजोरीप्रति म दुःखी छु ।’

घोराहीको कुइरेपानीदेखि कटुवाखोलासम्म, डिके पेट्रोलपम्पदेखि गुर्जेखोला पुलसम्म, नारायणपुरदेखि खैरासम्म, दुधरासदेखि हात्तीखौवासम्म फोरलेन सडक स्तरोन्नतिका लागि १ करोड २१ लाख ८२ हजार अमेरिकी डलरमा ठेक्का सम्झौता भएको थियो । ३६ दशमलव ३५ प्रतिशत काम सम्पन्न भइसक्नुपर्ने समयमा ६ दशमलव ७ प्रतिशत मात्रै काम भएको सडकको गुणस्तर हेर्ने जिम्मेवारी पाएका परियोजनाका कन्सल्टेन्ट इन्जिनियर ईश्वरीप्रसाद अम्गाईले बताए । निर्माण कम्पनीको लापरबाहीका कारण काममा ढिलाइ भएको उनले बताए ।

२८ जनवरी २०१९ मा सम्झौता गरी ३० महिनामा काम सम्पन्न गर्ने गरी काम सुरु गर्ने जनाइएको थियो । घोराहीको बबई नदीदेखि तुलसीपुरसम्मको २८ दशमलव १९ किलोमिटर सडक चौडा गर्न लागिएको हो । सडक निर्माणको म्याद सकिई नौ महिना थप भइसकेको छ । थप भएको समय पनि सकिन लागिसकेको छ । कम्पनीले अहिलेको बाँकी ६ महिनामा काम नसकिने र फेरि म्याद थपका लागि अनुरोध गर्ने जनाएको छ ।

‘म्याद सकिएको र काम नभएको भनेर हामीले पटक–पटक कम्पनीलाई पत्राचार गर्‍यौं तर पनि यसमा समयमै ध्यानाकर्षण भएन,’ अम्गाईंले भने, ‘आजसम्म कम्पनीबाट लापरबाही भयो । अब यस्तो हुनुहुँदैन । हतारमा काम सक्ने होइन, गुणस्तरीय काममा पनि ध्यान दिनुपर्छ ।’

सडक निर्माण प्रक्रिया अलपत्र पर्दा नागरिकलाई धेरै नै सास्ती भएको छ । सडक बनाउने क्रममा खनिएका खाल्डा, कल्भर्ट र सडक किनारको कटानले घोराही–तुलसीपुर सडकमा दुर्घटना भइरहेका छन् । यस सडकमा चार महिनामा मात्रै १२ जनाको ज्यान गइसकेको जिल्ला प्रहरी प्रमुख एसपी सुरेश काफ्लेले बताए । ‘सडक निर्माण गर्नुको सट्टा उल्टै छेउमा कटान गरेर जोखिमपूर्ण बनाइएको छ । गाडीहरू पल्टिरहेका छन्,’ उनले भने, ‘मानिसहरूको ज्यान गइरहेको छ । अब राम्रोसँग काम हुन सकेन भने हामी कानुनी कारबाहीका कदम चाल्छौं । सडक जसरी पनि समयमै निर्माण हुनैपर्छ ।’

अब सडक निर्माणमा लापरबाही हुन नदिने प्रमुख जिल्ला अधिकारी हीरालाल रेग्मीले बताए । ‘फोरलेन सडक निर्माण हाम्रो मुख्य समस्या भएको छ । हरेक दिन हामीले जवाफ दिनु परिरहेको छ,’ उनले भने, ‘अब कुनै पनि हालतमा ढिला हुनुहुँदैन । यदि काम हुन सकेन भने हामी जुन कानुन अनुसार कारबाही गर्न मिल्छ, त्यही अनुसार गर्छौं तर लापरबाही हुन दिँदैनौं ।’

प्रकाशित : मंसिर १३, २०७८ १२:०३
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×