ज्योति कटुवाल

ज्योति कटुवालका लेखहरु :

दुई वर्षदेखि पेट्रोलियम अन्वेषण ठप्प

दैलेखमा पेट्रोलियम पदार्थको अन्वेषणको काम झन्डै २ वर्षदेखि ठप्प छ । सन् २०२२ सम्ममा सक्ने गरी सम्झौता भए पनि नियमित काम नहुँदा अन्वेषणको मिति पटकपटक सर्दै आएको छ । चिनियाँ प्राविधिकको टोलीले २०७६ फागुन ९ मा स्थलगत अध्ययन सकेको थियो । त्यसपछि स्वदेश फर्किएको टोली अहिलेसम्म नेपाल नआउँदा अन्वेषणको बाँकी काम हुन नसकेको हो ।

१४ वर्षदेखि नदीसँगै जमिन ‘होल्ड’

अछामको तुर्माखाँद गाउँपालिका–३ का हिमबहादुर बीसी ४ वर्षयता मुआब्जा पाउने आशामा छन् । उनले प्रभावित क्षेत्रको जमिनमा न त कुनै संरचना बनाउन सकेका छन् न अरूलाई बेच्न । ३ रोपनी जमिनको मुआब्जाको आशामा उनी बसेको वर्षौं बित्यो । ‘जग्गा न आफ्नो भएको छ, न आयोजनाको,’ उनले भने, ‘आयोजनाको नाममा सम्झौता गरिसकेको जमिनमा घरटहरा बनाउन पनि सकिएन ।’

मन्त्री झाँक्री मीत लगाउन राउटे बस्तीमा

सहरी विकासमन्त्री रामकुमारी झाँक्री राउटेलाई मनाउन राउटे बस्तीमै पुगेकी छिन् । शुक्रबार पूर्वी सुर्खेतको सिम्ता गाउँपालिका–४ कालीखोलामा पुगेकी मन्त्री झाँक्रीले गाजलु र सम्झनासँग मीत लगाएकी छन् ।

सेनाको ‘अर्गानिक कर्नर’

स्थानीय उत्पादनलाई प्रवर्द्धन गर्न नेपाली सेनाले वीरेन्द्रनगरमा सुपथ मूल्य पसल सञ्चालमा ल्याएको छ । नेपाली सेना कल्याणकारी कोषबाट सञ्चालित पसलले छुट्टै अर्गानिक कर्नर स्थापना गरेको छ । अवकाश पाएका र बहालवाला सेनाका परिवारका लागि मंगलगढी चोकमा सुपथ मूल्य सञ्चालनमा ल्याइएको हो ।

‘सुन्दरी तोप’ ५० वर्षपछि दैलेख फर्काइयो

नेपाल एकीकरणका बेला निर्माण गरिएको करिब २ सय ३२ वर्ष पुरानो ‘सुन्दरी’ तोप झन्डै ५० वर्षपछि दैलेख फर्काइएको छ । नारायण नगरपालिकास्थित कोतगढीमा पुनःस्थापना गर्न फर्काइएको उक्त तोप बुधबार अस्थायी रूपमा काँडाचौरस्थित नेपाली सेनाको ब्यारेकमा राखिएको छ । सुनौला रंगको ‘सुन्दरी’ तोप अवलोकन गर्न बुधबार बिहानैदेखि स्थानीयको घुइँचो लागेको थियो ।

गाउँमा सधैं औषधि अभाव

जिल्लाका ६ वटै स्थानीय तहका प्रत्येक वडामा स्वास्थ्यचौकी स्थापना भएका छन् । कुनै वडा त २ वटासम्म स्वास्थ्यचौकी स्थापना गरिएको छ । तर बिरामीले केही न केही औषधिको अभाव खेपिरहेकै हुन्छन् । अस्पताल वा स्वास्थ्यचौकीमा औषधि नपाइएपछि निजी मेडिकलबाट औषधि किन्नुपर्ने बाध्यता बिरामीले लामो समयदेखि भोग्दै आइरहेका छन् ।

कागजमा कानुन, कार्यान्वयन शून्य

न्यून आय भएका कृषकलाई व्यवसायमा प्रेरित गर्ने भन्दै २०७४/७५ चैतमा कर्णाली प्रदेश सरकारले कृषिमा अनुदान विधेयक पारित गर्‍यो । त्यसले जीविकोपार्जनका लागि कृषि कार्यमा लागेका कृषकलाई ब्याज अनुदान दिने उद्देश्य राखेको थियो । प्रदेश सरकारद्वारा राजपत्रमा प्रकाशन भएको मितिदेखि प्रारम्भ हुने भनिएको थियो । तर संसद्‌मा पारित भएको ३ वर्षसम्म पनि उक्त कानुन कार्यान्वयन हुन सकेको छैन । 

कर्णालीमा अस्पताल निर्माण अलपत्र

संघीय सरकारले गत आर्थिक वर्षमा ल्याएको ‘एक स्थानीय तह, एक अस्पताल’ कार्यक्रम एक वर्ष बितिसक्दा पनि प्रभावकारी बनेको छैन । कर्णालीका ४२ वटा स्थानीय तहमध्ये आधाले पनि अस्पताल निर्माणको काम सुरु गरेका छैनन् ।

चिसोले कठ्यांग्रिँदै बाढीपीडित

सुर्खेतमा २०७१ मा आएको बाढीले घरबारविहीन बनेकाहरू वीरेन्द्रनगरस्थित महिला प्रशिक्षण केन्द्रमा बसेको मंसिरमा ७ वर्ष पुगेको छ । सुरुमा ओत लाग्न महिला प्रशिक्षण केन्द्र पुगेका बाढीपीडितहरु अहिले पनि त्यही धुजाधुजा भएको त्रिपालमा छन् । सरकारले पुन:स्थापनाका लागि पहल नगर्दा यो वर्ष पनि उनीहरुले त्रिपालमै कठ्यांग्रिएर हिउँद बिताउनुपर्ने बाध्यता छ ।

बादी बालबालिका पढाइबाट वञ्चित

दैलेख, कालिकोट, रुक्मुपश्चिमलगायतका झन्डै १ सय २० बालबालिकालाई बादी सरोकार मञ्चले होस्टल स्थापना गरी सुर्खेतको वीरेन्द्रनगरमा पालनपोषण गरिरहेको छ । त्यसमध्यका ४४ जनाले नियमित विद्यालय जान पाएका छन् । अन्य ७६ जना ५ महिनादेखि पठनपाठनबाट वञ्चित छन् ।