लुम्बिनीमा ४६ प्रतिशत रोपाइँ- लुम्बिनी - कान्तिपुर समाचार
कान्तिपुर वेबसाईट
AdvertisementAdvertisement

लुम्बिनीमा ४६ प्रतिशत रोपाइँ

यस वर्ष सजिलै मल, बीउ पाएको र पर्याप्त पानी परेकाले धान धेरै फल्ने किसानको अनुमान
सन्जु पौडेल, कमल पन्थी

लुम्बिनी/बर्दिया — रूपन्देहीको तिलोत्तमा–६ का टीकाराम चापागाईं मंगलबार बिहान बाँकी रोपाइँ सक्न खेतमा पुगे । धान दिवस पर्ने भएकाले उक्त खेत रोप्न असार १५ पर्खेको उनले बताए । ‘असार १५ किसानका लागि विशेष दिन हो,’ उनले भने, ‘रोपाइँ सकिने दिनका रूपमा मनाउने गरिएको छ ।’ यस वर्ष सजिलै मल, बीउ पाएको र पर्याप्त पानी परेकाले धान धेरै फल्ने उनले अनुमान सुनाए । 

दाङको तुलसीपुर–७ खर्चवामा मंगलबार धान रोपिँदै। तस्बिर : दुर्गालाल केसी/कान्तिपुर

सैनामैना–७ देउवापारका ठाकुरप्रसाद न्यौपानेलाई पनि अहिलेको रोपाइँ र असार १५ खल्लो लाग्यो । आफू १२ वर्षको हुँदादेखि नै कृषिमा लागेका उनले टपरीमा खाइने दही–चिउरा, हिलाम्य हुने अन्तिम रोपाइँ अहिले नदेखिने बताए । ‘समय परिवर्तन भयो भन्ने कि मानिस,’ उनले भने, ‘अहिले त रोपाइँ पनि देखावटीजस्तो भयो ।’ उनले रोप्दै फोटो खिच्दै गर्ने प्रचलन बढेको देख्दा खास किसानले त्यति गर्न पनि नभ्याउने सुनाए ।

नयाँ पुस्ताले भने धान रोपाइँसँगै अन्य पर्व, दिवस आदिलाई फोटो खिच्ने र सामाजिक सञ्जालमा पोस्ट्याउने अवसरका रूपमा लिएको पाइन्छ । धान रोपाइँ भइरहेको खेतमा बीउ हातमा लिई तस्बिर खिच्ने, रोपाइँको ब्लग नै बनाएर युट्युबमा राख्ने युवाको जमात सञ्जालमा प्रशस्तै देखिन्छ । युवा पुस्ताले कृषि विषय लिएरै पढेको भए पनि कृषिका काम प्रयोगात्मक परीक्षाका लागि सीमित राख्ने गरेका छन् ।

बर्दियामा मंगलबारसम्म करिब ६१ प्रतिशत धान रोपाइँ सम्पन्न भएको छ । असार पहिलो सातासम्म जिल्लामा मनसुन सक्रिय नभएका कारण रोपाइँ ढिलो भएको हो । जिल्लाको सिँचाइ हुने राजापुर नगरपालिका र गेरुवा गाउँपालिकामा झन्डै ९० प्रतिशत रोपाइँ सम्पन्न भएको कृषि विकास कार्यालयले जनाएको छ ।

राजापुर पश्चिम नेपालको धान उत्पादन हुने भण्डार मानिन्छ । राजापुर टप्पुको १४ हजार हेक्टरमा सिँचाइ सुविधा भएका कारण रोपाइँ असार चौथो साताभित्र शतप्रतिशत हुने अनुमान गरिएको छ ।

एकीकृत कृषि तथा पशुपन्छी विकास कार्यालयका प्रमुख विनोद घिमिरेले हालसम्म बर्दियामा करिब ६१ प्रतिशत रोपाइँ भए पनि असार महिनाभित्र सकिने बताए । बर्दियाको करिब ५५ हजार हेक्टर क्षेत्रफलमा धान खेती हुने गरेको उनले जनाए । यहाँका ७० प्रतिशत किसानले हलोबाट जोत्ने गरेका छन् । सिँचाइ सुविधा भएको मधुवन नगरपालिकाको केही क्षेत्रलगायत ठाकुरबाबा, बासगढी र बारबर्दिया नगरपालिकामा ५५ प्रतिशत रोपाइँ भएको छ ।

रूपन्देहीमा असार ११ गतेसम्मको तथ्यांक हेर्दा ५५ प्रतिशत रोपाइँ सकिएको छ । यही अवधिमा गत वर्ष ५६ दशमलव ८ प्रतिशत रोपाइँ सकिएको थियो । रूपन्देहीमा कुल ८२ हजार ६ सय २२ हेक्टर खेतीयोग्य जमिनमध्ये ६९ हजार ७ सय हेक्टर क्षेत्रफलमा धान खेती हुने गरेको छ । गत वर्ष भने ६७ हजार ५ सय ५० हेक्टर क्षेत्रफलमा मात्रै रोपाइँ भएको थियो । यस वर्ष ३८ हजार ३ सय ३५ हेक्टर क्षेत्रफलमा रोपाइँ सकिएको कृषि विकास निर्देशनालय लुम्बिनी प्रदेशका अधिकृत दीनबन्धु पौडेलले बताए ।

उनका अनुसार लुम्बिनी प्रदेशमा रहेको कुल ६ लाख ८६ हजार ७ सय ४ हेक्टर खेतीयोग्य जमिनमध्ये ३ लाख ३४ हजार ६ सय ७५ हेक्टरमा धान खेती हुन्छ । समग्र प्रदेशमा यस वर्ष करिब ४६ प्रतिशत रोपाइँ सकिएको छ । प्रदेशभरि धान खेती हुने कुल ३ लाख ३४ हजार ६ सय ७५ हेक्टर क्षेत्रफलमध्ये १ लाख ५३ हजार ३ दशमलव ५ हेक्टर क्षेत्रफलमा रोपाइँ सकिएको हो ।

प्रकाशित : असार १७, २०७८ ०८:५८
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

जोखिममा बालबालिका

कोरोना हटस्पट लुम्बिनी प्रदेशको पूर्वतयारी शून्य
सन्जु पौडेल, कमल पन्थी

लुम्बिनी/बर्दिया — कोरोना संक्रमणको तेस्रो लहरले बालबालिकालाई बढी असर गर्ने भन्दै विज्ञहरूले अस्पतालमा निश्चित बेड छुट्याएर आवश्यक तयारी गर्न सुझाव दिएका छन् । कोरोनाको पहिलो र दोस्रो लहरमा हटस्पट बनेको लुम्बिनी प्रदेशमा बालबालिकालाई संक्रमणबाट जोगाउन कुनै तयारी छैन ।

यहाँका अस्पतालले बालबालिकाका लागि बेड छुट्याएका छैनन् । अन्य पूर्वतयारी पनि कतै देखिँदैन । गत वर्षदेखि बालबालिका संक्रमित भइरहेका छन् । यस क्रममा बालबालिकाको मृत्युसमेत भइरहेको छ । तर, उनीहरूको उपचारका लागि छुट्टै व्यवस्था छैन । संघीय सरकारले प्रदेशमा बालबालिकाका लागि बेड छुट्याउन परिपत्र गरे पनि त्यसको सुनुवाइ नभइरहेको सरोकारवालाले बताए ।

अहिलेसम्म बालबालिकालाई वार्डमा राखेर उपचार गर्नुपर्ने अवस्थाका नआएको लुम्बिनी प्रादेशिक अस्पतालका सूचना अधिकारी डा. विष्णु गौतमले बताए । प्रदेशका अस्पतालमा अहिले ३३ बाल रोग विशेषज्ञ कार्यरत छन् । कोरोनाको तेस्रो लहर आउने निश्चितजस्तै देखिएको बुटवलस्थित आम्दा अस्पतालका बालरोग विशेषज्ञ डा. सन्तोष पोखरेलले बताए । ‘पहिलो लहरले वृद्धवृद्धालाई बढी असर गरेको देखियो,’ उनले भने, ‘अहिलेको भेरियन्टले युवामा असर देखिएकाले तेस्रोले बालबालिकालाई हानि गर्छ भनिएको हो ।’ समस्या आउनुपूर्व नै तयारी गर्नु राम्रो हुने उनले बताए । बालबालिकामा संक्रमण भएपछिको एन्टीबडी विकासको तथ्यांक हेर्दा ठूला मान्छेसरह २५ प्रतिशत देखा परेकाले अहिलेसम्म धेरै असर गरेको नपाइएको उनले जनाए ।

पछिल्लो अध्ययनले संक्रमितको फोक्सोमा रगत जमेर मृत्यु भएको समेत देखाइरहेकाले रगत पातलो बनाउने औषधिको प्रयोग गर्नुपर्ने स्थिति आएको डा. गौतमले बताए । ‘बालबालिकामा त्यो समस्या हुँदैन,’ उनले भने, ‘बालबालिकाका लागि अस्पतालमा बेड मात्रै नभई उनीहरूको उमेर समूहअनुसारका अन्य विषयमा समेत ख्याल गर्नुपर्ने हुन्छ ।’ अहिले काम गरिरहेका चिकित्सकबाहेक थप नर्सिङ स्टाफ र स्वास्थ्यकर्मी आवश्यक पर्ने भन्दै उनले जनशक्तिको व्यवस्थापन, तालिमलाई प्राथमिकतामा राख्नुपर्ने बताए । पाँच वर्षमुनिका बालबालिका आएमा आइसोलेसनमा राख्न नमिल्ने भएकाले त्यस उमेर समूहका संक्रमित भइहालेमा आमासँग राखेर खोप दिने र सुरक्षित बनाई हाल्नुपर्ने उनले बताए । त्यस्तै, पाँच वर्षमाथिका र १० वर्षमाथिका बालबालिकालाई मानसिक दबाब नपर्ने गरी उपचार विधि अपनाउनका लागि बाल चिकित्सकीय तालिम दिई स्वास्थ्यकर्मी खटाउनुपर्ने उनले बताए ।

संघीय स्वास्थ्य निर्देशनालयबाट तयारीका लागि पत्र आएको र सोही अनुसार गर्न थालिएको प्रदेश स्वास्थ्य निर्देशनालयका कोरोना फोकल पर्सन कौशल भण्डारीले बताए । प्रदेश स्वास्थ्य निर्देशनालयको तथ्यांकअनुसार प्रदेशभरि पाँच वर्षमुनिका ६ सय ८४ बालबालिका संक्रमित छन् । जसमध्ये शून्य दशमलव ९ प्रतिशतलाई मात्र समस्या देखा परेको भण्डारीले बताए । पाँच वर्षमाथिका बालबालिकाको तथ्यांक नरहेको भन्दै उनले धेरै संख्यामा संक्रमित नभेटिएकाले तथ्यांक नरहेको उनको भनाइ छ । प्रदेशमा अहिले १ सय ५ बालबालिका सक्रिय संक्रमित रहेका छन् । संघीय स्वास्थ्य मन्त्रालयले कोरोना अस्पतालमा बालबालिकाका लागि २० प्रतिशत बेड छुट्याउन पत्राचार गरेको उनले बताए । ‘अहिलेसम्म सरकारी अस्पतालमा बालबालिकाका लागि फरक बेड छैनन्,’ उनले भने, ‘अब त्यसका लागि काम गर्नेछौं ।’

चिकित्सक अभाव

बर्दियामा बालबालिकालाई हेर्ने विशेषज्ञ चिकित्सकको अभाव छ । बालबालिकालाई संक्रमण भए छुट्टै कोभिड अस्पताल पनि छैन । जिल्लामा एउटा पनि बालबालिकाका लागि विशेष अस्पताल नहुँदा स्थानीयले सास्ती भोग्न बाध्य छन् । स्थानीयका अनुसार परिवार नै कोरोना संक्रमण हुनासाथ बालबालिका अछुतो रहँदैनन् । तर, बालबालिका हेर्ने चिकित्सक नहुँदा अस्पताल लैजाने वातावरण छैन ।

जिल्लामा कोरोना भाइरसको तेस्रो लहर फैलिए सबैभन्दा बढी बालबालिका संक्रमित हुने जोखिम रहेको चिकित्सकले बताएका छन् । चिकित्सकका अनुसार यस्तो अवस्था आए सरकारी तयारी खासै नभएको गुनासो पोख्छन् । २ वर्षदेखि १६ वर्षमाथिकाका लागि कुनै खोप नआएको जिल्ला अस्पतालका मेडिकल सुपरिन्टेन्डेन्ट डा. सुभाष पाण्डेयले बताए । जिल्लामा हाल १ वर्षदेखि ११ वर्षसम्मका बालबालिका कोरोना संक्रमित भएको स्वास्थ्य कार्यालयले जनाएको छ । शनिबारसम्म २७ जना बालक र २२ जना बालिका संक्रमित भएको जिल्ला स्वास्थ्य कार्यालयले जनाएको छ ।

कोरोना संक्रमित बालबालिका होम आइसोलेसनमा बसेका छन् । दोस्रो चरणको कोरोना फैलिएपछि १ सय ८२ जना बालबालिका निको भएको स्वास्थ्य कार्यालयले जनाएको छ । तीमध्ये बालक ९६ र बालिका ८३ रहेका छन् । ठाकुरबाबा नगरपालिकामा ११ बालबालिका होम आइसोलेसनमा रहेका छन् । गुलरिया र बाँसगढी नगरपालिकामा ८/८ जना, बारबर्दियामा ६, राजापुरमा पाँच जना बालबालिका कोरोना संक्रमित भएको स्वास्थ्य कार्यालयले जनाएको छ ।

प्रकाशित : जेष्ठ २५, २०७८ ०७:५१
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×