प्रदेशमा कांग्रेसको प्यानलगत भिडन्त- लुम्बिनी - कान्तिपुर समाचार

प्रदेशमा कांग्रेसको प्यानलगत भिडन्त

सभापतिमा रुपन्देहीका शाह र रोल्पाका पुन: भिड्दै
घनश्याम गौतम

रूपन्देही — लुम्बिनी प्रदेशको भैरहवामा नेपाली कांग्रेसको प्रदेशस्तरीय पहिलो अधिवेशन बिहीबारबाट सुरु भएको छ । शनिबारसम्ममा कांग्रेसले प्रतिनिधिमार्फत निर्वाचित हुने प्रदेशस्तरीय पहिलो संगठन संरचना बनाउनेछ ।

प्रदेशको नेतृत्व र समिति छनोटका लागि लुम्बिनीका १२ जिल्लाबाट १ हजार ५ सय ८५ प्रतिनिधि भैरहवामा जुटेका छन् । बिहीबार उद्घाटन, शुक्रबार मनोनयन र शनिबार निर्वाचन गर्ने कार्यक्रम निर्वाचन समितिले सार्वजनिक गरिसकेको छ ।

प्रदेशस्तरको संगठनका लागि कांग्रेसका संस्थापन र संस्थापनइतर (रामचन्द्र पौडेल समूह) पक्ष खुलेरै समूहगत प्रतिस्पर्धामा उत्रिएका हुन् । बिहीबार उद्घाटनसँगै दुवै समूहले उम्मेदवार टुंगो लगाए । संस्थापन पक्षबाट संघीय संसद्को सार्वजनिक लेखा समितिका सभापतिसमेत रहेका रूपन्देहीका भरतकुमार शाहले रोल्पाका पूर्वपार्टी सभापति एवं पूर्वसिँचाइ राज्यमन्त्री अमरसिंह पुनसँग चुनावी प्रतिस्पर्धा गर्दैर् छन् । शाह कांग्रेस सभापति एवं प्रधानमन्त्री शेरबहादुर देउवानिकट मानिन्छन् । पुन कोइराला परिवारका विश्वासपात्र हुन् ।

लुम्बिनी प्रदेश अधिवेशनका लागि कांग्रेसले केन्द्रीय सदस्य एवं गृहमन्त्री बालकृष्ण खाँणलाई संयोजक तोकेको छ । संस्थापन पक्षले उनकै नेतृत्वमा छलफल गरिरहेको छ । पौडेल समूहले भने केन्द्रीय नेता चन्द्र भण्डारी र दीपक गिरीलाई तोकेको थियो । कांग्रेसले प्रदेशका १२ मध्ये ११ जिल्लाको अधिवेशन सम्पन्न गरेको छ । तीमध्ये ९ जिल्लाका सभापतिमा पौडेल समूह निर्वाचित भएको छ । देउवा पक्षले दुई जिल्ला सभापति मात्र जितेको छ । बाँकेको जिल्ला अधिवेशन हुन बाँकी छ । अंक गणितका हिसाबले प्रदेशमा पौडेल समूह बलियो देखिएको छ । तर देउवा पक्षले पनि आफ्ना समूहमा ६५ प्रतिशत प्रतिनिधि चयन भएको दाबी गर्दै आएको छ । कांग्रेसका पुराना नेताहरूले भने पौडेल समूह (कोइराला र थापासमेत) गर्दा ५५ प्रतिशत र देउवामा–सिटौला पक्षसहित ४५ प्रतिशत रहेको दाबी गरिरहेका छन् ।

नेतृत्व आफ्नो पक्षमा ल्याउन संस्थापन पक्षले सत्ताको प्रयोग गर्न सक्ने भन्दै पौडेल समूहले सामूहिक रणनीति र सहमतिका साथ अघि बढ्ने तयारी गरेको छ । त्यहीअनुसार नेतृत्व छनोटमा खटिएका नेता भण्डारीले संस्थापनइतर समूहका तर्फबाट सभापतिदेखि सहमहामन्त्रीसम्मका पदका उम्मेदवारको सूची सर्वसम्मत रूपले तयार गरेर सार्वजनिक गरेका छन् । अंक गणितमा बलियो रहेको पौडेल पक्षको मत तान्ने गरी केन्द्रमा राम्रो प्रभाव भएका नेतालाई संस्थापन पक्षले अघि सारेको छ । त्यस्तै, संस्थापन पक्षले धेरै प्रतिनिधि चुनिएका ठूला जिल्लाबाट पदाधिकारीका उम्मेदवार बनाउने रणनीति लिएको छ ।

संस्थापन समूहका नेता एवं लुम्बिनी प्रदेशसभाका प्रमुख सचेतक फकरुद्दिन खानले सहमतिमै नेता छनोट गरेको बताए । ‘जिल्लाअनुसार क्लस्टर मिलाएर पदाधिकारी निर्वाचित गर्ने गरी छलफल भएको हो,’ उनले भने, ‘तर आकांक्षी धेरै भएपछि मिलाउन समस्या भएको थियो ।’ संस्थापन पक्षबाट खाँणसहित केन्द्रीय नेता एवं लुम्बिनी प्रदेशका पर्यटन, ग्रामीण तथा सहरी विकासमन्त्री डिल्ली चौधरी, रूपन्देहीका निवर्तमान सभापति अब्दुल रज्जाक उम्मेदवार व्यवस्थापनमा लागेका थिए ।

पूर्वराज्यमन्त्री रहेका प्रदेश सभापतिका उम्मेदवार पुनले सशस्त्र द्वन्द्वका बेला तत्कालीन विद्रोही माओवादीको किल्ला मानिने रोल्पामा कांग्रेसको साख बचाएको र इमानदार छवि रहेको प्रभाव कार्यकर्तामा छ । उनले सिंगो प्रदेशमा कांग्रेसलाई बलियो संगठनका रूपमा उभ्याउन आफ्नो उम्मेदवारी रहेको बताए । संस्थापन पक्षबाट सभापतिका उम्मेदवार शाहले भने कांग्रेसभित्र विभाजनभन्दा पनि एकता आवश्यक रहेकाले दुवै पक्ष समेटेर लैजाने गरी आफूले उम्मेदवारी दिएको बताए । शाह पार्टी र संगठन निर्माणमा पनि चतुर मानिन्छन् । शाहले रूपन्देहीबाट २०५६, २०७० र २०७४ को संसदीय निर्वाचन जितेका थिए ।

प्रदेश निर्वाचन समितिका अधिकृत डा. बुद्धबहादुर थापाले कांग्रेस विधानअनुसार लुम्बिनीमा सभापति, २ उपसभापति, २ महामन्त्री, एक महिलासहित तीन सहमहामन्त्री र ६७ जना प्रदेश समितिमा निर्वाचित हुने बताए । बिहीबार मतदाता नामावली प्रकाशन भएको, शुक्रबार मनोनयन दर्ता र शनिबार मतदान हुने कार्यतालिका रहेको निर्वाचन समितिले जनाएको छ । १ हजार ५ सय ८५ निर्वाचित प्रतिनिधिले मतदान गर्नेछन् । महाधिवेशनको बिहीबार भैरहवामा उद्घाटन भएको छ । अधिवेशनको कांग्रेस केन्द्रीय सदस्य एवं गृहमन्त्री बालकृष्ण खाँणले उद्घाटन गरेका हुन् ।

प्रकाशित : मंसिर १७, २०७८ ०९:४३
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

सुस्त श्रवणलाई सिक्नै समस्या

२०६८ को जनगणनाअनुसार सुनाइसम्बन्धी अपांगता भएका व्यक्तिको संख्या ७९ हजार ३ सय ७ छ । स्कुलमा सुस्तश्रवण भएकालाई प्राथमिकता दिएर सिकाइँदैन । पढाइ वातावरण मैत्रीपूर्ण छैन । कतिपय विद्यालयले भर्ना लिन मान्दैनन्, बहिरा स्कुलमा जान सुझाउँछन् ।
विद्या राई

काठमाडौँ — विराटनगरकी कुशी राय सानैदेखि कम सुन्थिन् । स्कुलमा शिक्षकले पढाएको राम्ररी सुन्दैनथिन् । घरमा मामाले बुझाइदिन्थे । उमेर बढ्दै जाँदा सुनाइ क्षमता घट्दै गएको उनलाई महसुस भए पनि समस्या ठानिनन् । परिवारले पनि बेलैमा उपचारमा ख्याल गरेनन् । कक्षा १० पास गरेपछि अचानक कान बन्द भयो । उपचार गर्न जाँदा डाक्टरले सुनाइसम्बन्धी अपांगता (सुस्तश्रवण) भएको बताए । 

सुनाइ समस्याको सोझो असर रायको दैनिकी र पढाइलेखाइमा परेको छ । उनले सुन्नका लागि कानमा श्रवणयन्त्र राख्नुपर्छ तर पनि राम्ररी सुनिँदैन । चर्को ध्वनिमा नजिक गएर सुन्दा पनि ठम्याउन मुस्किल पर्छ । सुनेर लेख्न सक्दिनन् । शिक्षकहरूलाई एउटै कुरा पटक–पटक सोधिरहनुपर्दा झिँजो मान्छन् । स्वअध्ययनबाटै कक्षा ११ र १२ पास गरिन् । स्नातकमा पनि स्वअध्ययनकै भर पर्नुपरेको छ । यसले गर्दा गुणस्तरीय शिक्षा प्राप्तिमा अवरोध पुगिरहेको मेसेन्जर कुराकानीमा बताइन् ।

उनको सुनाइ समस्या जटिल बनिसकेकाले प्रयोग गरिरहेको श्रवणयन्त्रले काम नगर्ने र नयाँ यन्त्र किन्नुपर्ने डाक्टरले सुझाएका छन् । ३० हजार रुपैयाँमा किनेको यन्त्र प्रयोग गरिरहेकी उनलाई ८० हजार पर्ने नयाँ यन्त्र कसरी किन्ने भन्ने चिन्ता छ । श्रवण यन्त्र महँगो पर्ने भएपछि विकल्पमा सांकेतिक भाषा प्रयोग गर्ने सोच बनाएकी छन् । सांकेतिक भाषा अलिअलि सिकेकी पनि छन् ।

‘अपांगता भएका व्यक्तिको अधिकारसम्बन्धी ऐन २०७४’ अनुसार सुन्नलाई श्रवणयन्त्र राख्नुपर्ने वा ६५ देखि ८० डेसिबलसम्मको ध्वनि सुन्न सक्ने व्यक्तिलाई सुस्तश्रवण भएको बुझ्नुपर्छ । रायको जस्तै बाध्यताले सांकेतिक भाषामा भरपर्दा बोली विकासमा असर पर्ने सुस्तश्रवण संघ नेपालका पूर्वअध्यक्ष माचाभाइ महर्जनले बताए । ‘हामी बोल्न सक्छौं, सुन्न मात्रै नसक्ने हो, बहिरा स्कुलमा भर्ना गर्दा सांकेतिक भाषा प्रयोग गर्नुपर्छ, बोल्न सक्नेले पनि बिर्सिन्छ,’ उनले भने । उनी सुन्न श्रवणयन्त्र प्रयोग गर्छन् ।

सुनाइ समस्याले पढाइमा पुग्ने अवरोधबारे उनको आफ्नै अनुभव छ । २०४२/४३ सालतिर स्कुल पढ्दा शिक्षकलाई अनुरोध गरेर पहिलो बेन्चमा बस्थे । आईकम, बीकम पढ्ने बेला एउटै हलमा सय/डेढ सय विद्यार्थी हुन्थे । सरले घुमी–घुमी पढाउथें तर उनी सुन्दैनथिए । पढ्दा भोगेको समस्या अढाई दशकपछि पनि उस्तै रहेको उनले बताए ।

सुनाइसम्बन्धी अपांगता भएका व्यक्तिहरू प्रायःजसो विपन्न र सीमान्तकृत समुदायका छन् । सुनाइ समस्याले पढाइमा असर पुगेपछि व्यक्तित्व विकासमा बाधा पुग्छ । उनले सरकार, शिक्षा मन्त्रालय र मातहतका निकायमा श्रवण यन्त्रलगायत सुन्नका लागि सहायता लिइने उपकरण खरिदमा छुट तथा सहुलियत सुविधा दिने, शैक्षिक संस्थामा निःशुल्क उपलब्ध गराउने व्यवस्था गरिदिन पटक–पटक आग्रह गरे । ‘विदेशका स्कुल, कलेजमा क्याप्सनर, लाउड चेकर, लुप सिस्टमको प्रयोग हुन्छ, श्रवणयन्त्रलगायत उपकरण निःशुल्क उपलब्ध गराउँछन्, यो भए अध्ययनमा सजिलो हुन्थ्यो, शिक्षा मन्त्रालयसँग कुरा राखेको पनि हो, स्रोतसाधन पर्याप्त छैन भन्ने जवाफ आउँछ,’ उनले भने ।

२०६८ सालको जनगणनाअनुसार सुनाइसम्बन्धी अपांगता भएका व्यक्तिहरूको संख्या ७९ हजार ३ सय ७ छ । यसभित्र बहिरा र सुस्तश्रवण दुवैखाले अपांगता भएका व्यक्ति पर्छन् । सुस्तश्रवण संघ नेपालका पूर्वअध्यक्ष महर्जनको भनाइमा स्कुलमा सुस्तश्रवण भएकालाई प्राथमिकता दिएर सिकाइँदैन । पढाइ वातावरण मैत्रीपूर्ण छैन । कतिपय विद्यालयले भर्ना लिन मान्दैनन् । बहिरा स्कुलमा जाऊ भन्छन् । यिनै कुराले गर्दा पढ्न, सिक्न र आत्मनिर्भर बन्न चाहनेलाई निराशा थपिदिने गर्छ ।

रामेछापकी २४ वर्षीया रजिता तामाङको आर्मी बन्ने सपना थियो । २०६९ जेठमा रूखबाट खसेर खुट्टा भाँचिएपछि यसको असर कानसम्म पर्‍यो । उनी एउटा आँखा राम्रो देख्थिनन् । नसुन्ने समस्या पनि थपिएपछि पढ्न लेख्न गाह्रो भयो । २०७० सालमा जसोतसो एसएलसी पास गरिन् । आर्मी बन्ने सपना त्यागेर प्लस टु पढेर जापान जाने सपना देखिन् । गाउँमै ११ कक्षामा पढ्न सुरु गरिन् तर उनले शिक्षकले बोलेकै सुन्दिनथिन् । त्यसपछि पढ्ने मन हुँदाहुँदै छाडिदिइन् । आर्मी बन्ने र जापान जाने सपना त्यागिन् । हाल उनी ललितपुरमा आफन्तकामा बस्छिन् । सहयोग उठाएर कान र आँखाको उपचार गरिरहेको मेसेन्जर कुराकानीमा बताइन् । उनले कानमा श्रवणयन्त्र राखेकी छन् । ‘मेसिनले खासै काम गर्दैन, आवाज ठूलो सुन्ने मात्र रहेछ, बुझ्न निकै मुस्किल छ,’ उनले भनिन् । नक्सालको बहिरा स्कुलमा पुनः कक्षा ११ मा भर्ना गर्ने योजनामा छिन् । सांकेतिक भाषा जानेर भर्ना हुन बहिरा स्कुलले सुझाएको छ । यसले उनलाई दोधारोमा पारेको छ ।

महोत्तरीको गौशाला नगरपालिकाका २३ वर्षीय उमेश धिमाललाई नसुन्ने समस्याले पढ्नै झन्झट लाग्यो । प्लस टु पास गरेपछि छोडिदिए । उनी १६ वर्षको भएपछि कानको नसा सुक्खा भएकाले बोली नसुनिएको थियो । कानमा श्रवणयन्त्र राखेका छन् । १० कक्षासम्म बोर्डिङ पढे । २०७४ सालको एसईईमा ‘ए’ ग्रेड ल्याएर पास गरे । त्यसपछि सरकारी स्कुलमा कक्षा ११ र १२ पढे । स्नातक पढ्ने हिम्मत गर्न सकेका छैनन् । ‘मेसिन प्रयोग गर्छु तैपनि केही बुझिँदैन, अहिले भर्ना गरेको छैन,’ उनले भने ।

स्कुलमा विद्यार्थीलाई मात्रै होइन, शिक्षकलाई पनि उति नै विभेद हुन्छ । झापाका शिक्षक ओमप्रकाश संग्रौलाको अनुभवमा बहिरा, सुस्तश्रवणका विद्यार्थी, शिक्षकलाई अरूले हेर्ने नजर, गर्ने व्यवहार फरक हुन्छ । विद्यालय परिसरभित्रै सुस्तश्रवण भएकालाई खिसिट्युरी गर्ने, हेलाँ गर्ने गरिन्छ । यसले गर्दा विद्यार्थीले राम्रो सिक्ने अवसर पाउँदैनन् । सुस्तश्रवणका शिक्षकले पनि उत्साहित भएर सिकाउन सक्दैनन् । ‘पर्याप्त शैक्षिक सामग्री हुँदैनन्, सेवासुविधा अपुग छ, विद्यालय प्रशासनले कमजोर ठान्छ, भनेजस्तो सिकाउन सकिँदैन,’ संग्रौलाले फोन सम्पर्कमा भने ।

शिक्षा तथा मानव स्रोत विकास केन्द्रमा समावेशी शिक्षा शाखाकी निर्देशक दिव्या दवाडीले सुस्तश्रवण भएका विद्यार्थीलाई (उनीहरूको) आवश्यकता अनुसारको शैक्षिक वातावरण बनाउन पहल भइरहेको बताइन् । ‘भर्ना नलिने समस्या हामीले थाहा पाएसम्म सुल्झाइरहेका छौं, छात्रवृत्ति दिने, शैक्षिक सामग्री, अडियो सामग्री उपलब्ध गराउने गर्छौं, क्याप्सनिङको काम भइरहेको छ, सांकेतिक भाषामा कक्षा चलाइरहेका छौं,’ उनले भनिन्, ‘शिक्षकलाई तालिम दिँदा विद्यार्थीहरूलाई पहिलो डेस्क बेन्चमा राखेर पढाउने, शिक्षकले ठूलो स्वरमा बोल्ने, पढाउने सिकाउँदै आएका छौं, विद्यार्थीको आवश्यकताअनुसार पठनपाठनलाई मैत्रीपूर्ण बनाउनेमा संवेदनशील छौं ।’

प्रकाशित : मंसिर १७, २०७८ ०८:५०
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×