मालिकामा शून्य ‘होम डेलिभरी’- लुम्बिनी - कान्तिपुर समाचार
कान्तिपुर वेबसाईट
AdvertisementAdvertisement

मालिकामा शून्य ‘होम डेलिभरी’

गाउँपालिकाका आठवटै वडामा निःशुल्क बर्थिङ सेन्टर सञ्चालनपछि घट्यो मातृ र शिशु मृत्युदर
गगनशिला खड्का

गुल्मी — सुत्केरी गराउन डोकोमा बोकेर सदरमुकाम तम्घास लैजाँदै गर्दा बीचबाटोमै मृत शिशु जन्मेको घटनाले मालिका गाउँपालिका–५ छापहिलेकी सावित्रा खड्काको मुटु अहिले पनि सिरिंग हुन्छ ।

व्यथा लागेको चार दिनपछि अस्पताल लैजाँदा आफ्नो ज्यानले पनि हार मानेको ३२ वर्षअघिको घटना उनी सम्झन चाहन्नन् । ‘घरमै जन्मिन्छ कि भन्दा भन्दै चार दिन बित्दा पनि बच्चा नजन्मिएपछि डोकोमा बोकेर लैजाँदा मलाई बाँचेर फर्किन्छे कसैले भनेका थिएनन्,’ ५४ वर्षीया खड्काले भनिन्, ‘सेउघा भन्ने ठाउँमा पुग्दा मरेको बच्चा निस्कियो, म पनि बाँचुला भन्ने थिएन, बाँचियो ।’

अहिले मालिकामा सावित्रालाई जस्तै डोकोमा बोकेर लैजानुपर्ने अवस्था छैन । गाउँपालिकाका आठवटै वडामा निःशुल्क बर्थिङ सेन्टर खुलेका छन् । तीन वर्षदेखि कुनै महिला घरमा सुत्केरी भएका छैनन् । आफैं महिला स्वास्थ्य सेविका रहेकी सावित्रा गर्भवतीलाई नियमित स्वास्थ्य जाँच गराउन र बर्थिङ सेन्टरमा मात्रै सुत्केरी गराउन सल्लाह दिने गरेको बताउँछिन् । मालिका अहिले ‘शून्य होम डेलिभरी’ पालिका घोषणा भएको छ । ३ सय ३२ जना महिला बर्थिङ सेन्टरमै सुत्केरी भएका छन् । लगातार तीन वर्षसम्म घरमा प्रसूति हुने महिला नभएपछि ‘शून्य होम डेलिभरी’ वा पूर्ण संस्थागत प्रसूति पालिका घोषणा गरिएको हो ।

मालिकाले सबै महिलालाई स्वास्थ्य संस्थामा मात्रै सुरक्षित सुत्केरी गराउन २०७५ सालदेखि अभियान चलाएको थियो । ‘गर्भवतीको घरमा हरियो झण्डा, हातहातमा अण्डा’ कार्यक्रम, स्वास्थ्यकर्मीलाई तालिम तथा प्रोत्साहनका साथै स्वास्थ्य संस्थासम्म र स्वास्थ्य संस्थाबाट घरसम्म जानका लागी आठवटै वडामा निःशुल्क एम्बुलेन्सको व्यवस्था गरेको स्वास्थ्य शाखा प्रमुख वसन्त भुसालले बताए ।

विकट भनिने गाउँपालिकालाई जिल्लामै पहिलो पूर्ण संस्थागत प्रसूति गाउँपालिका घोषणा गर्न सफल भएको गाउँपालिका अध्यक्ष रितबहादुर थापाले बताए । ‘हाम्रो गाउँपालिकालाई जनचेतना, शिक्षाको हिसाबले पछाडि छ भन्छन्, छ पनि,’ उनले भने, ‘तर, जनचेतनाको वृद्धि गरी सबै गर्भवतीलाई अस्पतालमा सुत्केरी गराउन सफल भएका छौं ।’ १२ स्थानीय तहमा गत वर्ष २ हजार ६ सय ५० जना गर्भवती महिला बर्थिङ सेन्टर र स्वास्थ्य संस्थामा सुत्केरी भएका छन् । तीमध्ये रेसुंगा नगरपालिकाका २ सय १९ र मुसिकोट नगरपालिकाका ३ सय १६ रहेका छन् । त्यस्तै, धुर्कोट गाउँपालिकामा २ सय ४६, मदानेका ३ सय ४२, गुल्मी दरबारका १ सय २८, सत्यवतीका १ सय ४७, कालिगण्डकीका १ सय ३४, इस्माका १ सय ४७, छत्रकोटका २ सय ६३, रुरुका १ सय ३६ र चन्द्रकोट गाउँपालिकाका २ सय ४० जना स्वास्थ्य संस्थामै सुत्केरी भएको सम्बन्धित स्थानीय तहका स्वास्थ्य प्रमुखले जनाएका छन् ।

गत वर्ष रुरुमा नौ जना, छत्रकोटमा सात जना, मुसिकोटमा आठ जना, गुल्मीदरबारमा चार जना र रेसुंगा नगरपालिकामा दुई जना महिला घरमै सुत्केरी भए । कालिगण्डकी, इस्मा र चन्द्रकोटले घरमा सुत्केरी भएका महिलाको तत्थ्यांक नै राखेका छैनन् । जिल्लाका ९३ वडामध्ये ६२ वडामा बर्थिङ सेन्टर छन् । तीमध्ये मालिकाले सबै वडामा बर्थिङ सेन्टर स्थापना गरेर घरमा सुत्केरी नहुने पहिलो पालिका बनेको हो । ७ वडा रहेको धुर्कोट, ८ वडा रहेको मदाने र ६ वडा रहेको छत्रकोटले पनि सबै वडामा बर्थिङ सेन्टर स्थापना गरेका छन् । आठ स्थानीय तहले भने अझै सबै वडामा बर्थिङ सेन्टर स्थापना गर्न सकेका छैनन् । चन्द्रकोट र सत्यवतीमा ६/६ वटा, मुसिकोट र इस्मामा पाँच/पाँच, गुल्मीदरबारमा चार तथा कालिगण्डकी र रुरुमा तीन/तीनवटा बर्थिङ सेन्टर छन् । सदरमुकाममा रहेको रेसुंगा नगरपालिकामा एउटा मात्रै बर्थिङ सेन्टर छ ।

गाउँपालिकाले स्वास्थ्य संस्थामा सुत्केरीको आकर्षण बढाउन कार्यक्रम सञ्चालन गरे पनि जनचेतनाको अभावले गर्दा न्यूनीकरण गर्न नसकिएको कालिगण्डकी गाउँपालिकाकी उपाध्यक्ष तारा थापाले बताइन् । गाउँपालिकाले निःशुल्क एम्बुलेन्स सेवा, सुत्केरीका लागि उपहार कार्यक्रम सञ्चालन गर्दा पनि स्वास्थ्य संस्थामा प्रसूति गराउन आउने गर्भवती महिलाको संख्या न्यून रहेको उनले बताइन् ।

‘हामीहरूले कुनै पनि महिला घरमा सुत्केरी हुन नपरोस् भनेर उहाँहरूकै लागि एम्बुलेन्स सेवा निःशुल्क गरेका छौं, उपहार पनि दिन्छौं,’ उनले भनिन्, ‘तर पनि सोचेजति बर्थिङ सेन्टर, अस्पताल जानुहुन्न ।’ आमा र शिशुको ज्यान जोगाउन स्वास्थ्य संस्थामै सुत्केरी गराउनेको संख्या सत प्रतिशत पुर्‍याउन अन्य कार्यक्रम पनि ल्याउने सोचमा रहेको उनले बताइन् ।

प्रकाशित : आश्विन १८, २०७८ १२:२४
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

श्रीमती र छोराछोरीको कुटपिटबाट मृत्यु

गगनशिला खड्का

गुल्मी — श्रीमती र छोराछोरीको कुटपिटबाट गुल्मीको रुरु गाउँपालिकामा ४७ वर्षीय एक व्यक्तिको मृत्यु भएको छ । रुरु गाउँपालिका-१ डाँडीपोखरीका ४७ वर्षीय रमेश ज्ञवालीको आफ्नै श्रीमती र छोराछोरीको कुटपिटबाट मृत्यु भएको जिल्ला प्रहरी कार्यालय गुल्मीका डीएसपी पुरुषोत्तम पाण्डेले जानकारी दिए ।

सामान्य विवादमा गत असोज ९ गते परिवारका सदस्यले कुटेर घाइते बनाएका ज्ञवालीको उपचारको क्रममा बुधबार मिसन अस्पताल पाल्पामा मृत्यु भएको प्रहरीले जनाएको छ ।

कुटपिटका कारण ज्ञवाली घाइते भएपछि स्थानीय स्वास्थ्य संस्थामा लगिएको थियो । तर अवस्था गम्भीर बन्दै गएका कारण मंगलबार पाल्पा रिफर गरिएको र अस्पतालमै उनको मृत्यु भएको थियो । घटनाको बारेमा जानकारी पाएपछि जिल्ला प्रहरी कार्यालय पाल्पाबाट प्रहरी निरिक्षक नविन मरासिनीको टोलीले अनुसन्धान गर्दा कुटपिटबाट मृत्यु भएको खुलेको प्रहरीले जनाएको छ ।

परिवारले उपचारकै क्रममा मृत्यु भएको भनेपनि आफन्तले हत्याको आरोप लगाएपछि विवाद भएको थियो । त्यसपछि आफन्तको दबाबमा फरेन्सिक जाँचको लागि ज्ञवालीको शव बुटवल लगिएको थियो।

प्रहरीले कुटपिटमा संलग्न उनकी श्रीमती पुष्पालाई नियन्त्रणमा लिइसकेको छ । बुधबार पाल्पाबाट नियन्त्रणमा लिएर गुल्मी ल्याइएकी उनलाई बिहीबार जिल्ला अदालत गुल्मीबाट म्याद थप गरी थप अनुसन्धानका लागि थुनामा राखिएको डीएसपी पाण्डेले बताए ।

यसैबीच, हराएको १६ दिनपछि गुल्मीको मालिका गाउँपालिकाका एक व्यक्तिको शव फेला परेको छ । भदौ २८ गतेदेखि हराएका मालिका गाउँपालिका– ७ घमिरका ३१ वर्षीय लेखनाथ पन्थीको बिहीबार घर नजिकैको गरेङखोलाको जंगलमा शव भेटिएको डीएसपी पाण्डेले जानकारी दिए ।

प्रकाशित : आश्विन १४, २०७८ २०:११
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×