खोला दोहनमा पालिकाको मनपरी- प्रदेश २ - कान्तिपुर समाचार

खोला दोहनमा पालिकाको मनपरी

ठेक्का प्रक्रिया, राजस्व निर्धारण र वातावरणीय अध्ययन नै नगरी सम्झौता
सन्तोष सिंह

धनुषा — स्थानीय तहले ढुंगागिट्टी–बालुवा उत्खनन ठेक्काको राजस्वमा चलखेल गरेको पाइएको छ । महालेखापरीक्षकको कार्यालयको ५८ औं वार्षिक प्रतिवेदनअनुसार धनुषा र महोत्तरीका पालिकाले ठेक्काको क्रममा रकम छुट लगायतको बदमासी गरेका हुन् ।




पालिकाहरूले ठेक्का प्रक्रिया, राजस्व निर्धारण र वातावरणीय अध्ययन नै नगरी ठेक्का सम्झौता गर्ने गरेको प्रतिवेदनले जनाएको छ । ठेक्का दिने क्रममा रकम छुट, उत्खनन सम्झौताको समयमा फरकफरक सर्त तथा कागजात राखेको प्रतिवेदनमा उल्लेख छ । जनप्रतिनिधिहरूले व्यक्तिगत लाभका लागि नगर क्षेत्रका नदीमा अमानतमा उत्खनन गराउने र रसिद काट्न नजिकका व्यक्ति राखेर राजस्व हिनामिना गरेको पनि महालेखाले जनाएको छ ।

महोत्तरीको भंगहा नगरपालिकाले आर्थिक वर्ष ०७६/७७ मा नगरपालिकाअन्तर्गत प्राकृतिक श्रोत, नदीजन्य पदार्थ गिटीबालुवा संकलन गर्न ८ जना व्यक्तिलाई दैनिक ज्यालादारीमा खटाएको थियो । ०७६ चैत २२ देखि ०७७ वैशाख २० सम्म बन्दाबन्दीका कारण नदीजन्य पदार्थ निकासीको रसिद नै काटेको छैन । उक्त समयमा रातु नदीमा अवैध उत्खनन गराई नगरपालिकाका जनप्रतिनिधि र कर्मचारी आर्थिकलाभ लिएको आरोप छ । दैनिक ज्यालादरीमा भर्ना गरेकालाई नगरपालिकाले भने काम नगरे पनि तलब दिएको महालेखा परीक्षकको प्रतिवेदनमा उल्लेख छ ।

धनुषाको मिथिला नगरपालिकाले २०७६ भदौ २५ प्रतिघनफिट ३.७५ रुपैयाँका दरले ४५ दिनसम्म आमानतबाट गिट्टी, बालुवा र ढुंगाको आय संकलन गर्ने निर्णय गरे पनि ट्र्याक्टरमा गिट्टी, बालुवा, ढुंगा निकासी गरेको ३ सयदेखि ४ सय रुपैयाँसम्म र अन्य गाडीलाई १ हजारदेखि ३ हजार रुपैयाँसम्म लिएको थियो । तर, नगदी रसिदमा प्रतिघनफिट ३.७५ रुपैयाँ दर उल्लेख गरिए पनि गाडीले ल्याएको परिमाण कति घनफिट थियो भन्ने लेखिएको थिएन । कति चक्के गाडीको कति क्षमता हुन्छ र कति रुपैयाँ लिने भन्ने निर्णय नगरपालिकाले नदिएकाले राजस्व संकलनकर्ताको तजबिजले रकम संकलन गरेको र अनियमितता भएको ठहर महालेखाले गरेको छ ।

महोत्तरीको गौशाला नगरपालिकाको आईईई रिपोर्टमा मडहा खोलाको ६७ हजार ५ सय घनमिटर र बाँके खोलाको ६४ हजार घनमिटर नदीजन्य वस्तु उत्खनन गर्न सक्ने व्यहोरा उल्लेख छ । तर नगरपालिकाले प्रकाशित गरेको सूचनामा फिटमा उल्लेख गरेको छ । सूचना प्रकाशन गर्दा कुनै पनि सर्त मान्य हुने छैन भनेकोमा सर्तसहित बोलपत्रलाई मान्यता दिई मडहा खोला र बाँके खोलाको ठेक्का स्वीकृत गरेको प्रतिवेदनमा उल्लेख छ ।

गौशाला नगरपालिकाले आय बोलपत्रको मूल्यांकन गर्दा उठान गरेको मुचुल्कामा ‘डिसकाउन्ट लेटर’ मात्र उल्लेख गरी छुट दर उल्लेख गरेको छैन । यसरी सम्झौताका बेला मडहा खोलामा ४० लाख ४४ हजार ७ सय ४ रुपैयाँ र बाँके खोलामा ३२ लाख ५२ हजार ८ सय ५२ रुपैयाँ गरी ७२ लाख ९७ हजार ५ सय ५६ रुपैयाँ स्थानीय सरकारलाई नोक्सान हुने गरी उत्खननको सम्झौता गरेको पाइएको छ ।

बर्दिबास नगरपालिकाले आर्थिक वर्षको ८ महिनापछि आय ठेक्का प्रक्रिया सुरु गरी आर्थिक वर्ष समाप्त हुनु महिना दिनअघि रद्द गर्दा नगरपालिकाको करिब ४ करोड २९ लाख न्यूनतम कबोल गरेको ६ ठेक्काको आय गुमाएको महालेखाले उल्लेख गरेको छ । नगरपालिकाले कानुनविपरीत पोखरी खन्ने नाममा नदीजन्य पदार्थ उत्खनन निकासीको ठेक्का दिएर अनियमितता गरेको पाइएको छ ।

प्रतिवेदनअनुसार नगरपालिकाले प्रचलित कानुनविपरीत मिति २०७७ जेठ २९ गते र २०७७ जेठ २७ गते रोशन कन्स्ट्रक्सनलाई १ लाख ५० हजार घनमिटर ग्राभेल निष्कासन गर्न २ करोड ३९ लाख २० हजार ५ सयमा र शिवालय दिवा जेभीलाई १ लाख घनमिटर ग्राभेल निष्कासन गर्न ७९ लाख ७३ लाख २ सय ८० मा कानुनविपरीत सोझै ठेक्का सम्झौता गरेको पाइएको छ ।

महालेखाले धनुषाको मिथिला नगरपालिकाका प्रमुख हरिनारायण महतोले एकल हस्ताक्षर गरी नियमविपरीत नदी उत्खननको ९० लाखभन्दा बढी राजस्व छुट गर्न नमिल्ने भन्दै छुट गरिएको रकम असुल गर्न निर्देशन दिएको छ । रातु, जलाद, औरही, जग्धर, बसही र बडहरी गरी ६ वटा नदीमा ६९ लाख ९३ हजार १ सय ९५ घनफिट नदीजन्य पदार्थ उत्खननको लागि जय बजरंग बालुवा प्रशोधन उद्योगलाई ४ करोड ५१ लाख ५१ हजारमा ठेक्का दिए पनि नगरपालिकाले राजस्व समयमा नबुझाउने ठेकेदारलाई उक्त छुट दिएको थियो । बन्दाबन्दीले उत्खनन रोकिएको भन्दै नगरपालिकाले छुट दिएको राजस्व उठाउन महालेखाले निर्देशन दिएको हो ।

प्रकाशित : आश्विन २, २०७८ १२:३६
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

निर्माण नसकिँदै चर्कियो पुल

डिजाइन परिवर्तन गरेर पिलर र माथिको भाग बनाइँदै
शिव पुरी

रौतहट — रौतहटको गढवा पुल निर्माण नसकिँदै चर्किएको छ । पुल प्रयोग नै गर्न नमिल्ने गरी बीचमा चर्किएपछि डिजाइन परिवर्तन गरेर पिलर र माथिको भाग बनाउन लागिएको छ ।


गौर नगरपालिका–६ गढवामा बन्दै गरेको पुलको समस्या देखिएको भाग अहिले भत्काएर बनाउन लागिएको हो । प्रिस्टेट प्रविधिको पुलको लट्ठा तन्काउन लाग्दा मुख्य भाग नै चर्किएपछि झन्डै एक वर्ष निर्माण नै रोकिएको थियो ।

निर्माण अन्तिम चरणमा पुगेका बेला बीचमै चर्किएपछि डिजाइन फेरेर बनाउन लागिएको सडक डिभिजन कार्यालय चन्द्रनिगाहपुरका इन्जिनियर यादव कोइरालाले बताए । ‘डिजाइनकै कारण पुल बीचमा चर्किएको हो । अब पिलर थपेर पुनः बनाउन लागेका छौं,’ उनले भने, ‘प्राविधिक कारणले पुल सञ्चालनमा आउन नपाउँदै भत्काउनुपर्‍यो ।’

चन्द्रनिगाहपुर र सदरमुकाम गौर जोड्ने यो पुलको कन्काई इन्टरनेसनल बिल्डर्सले ५ करोड ६३ लाख ४ हजारमा टेन्डर सकार गरेको हो । बिल्डर्सले अहिले लागत बढेकाले उक्त रकम नपुग्ने दाबी गरेको छ । पुलको लम्बाइ ४० मिटर छ । पुल निर्माणको सम्झौता २०७४ कात्तिक २८ गते भएको थियो । सोही वर्ष काम सुरु गरी २०७६ भदौ २७ मा पूरा गर्ने सम्झौता भएको थियो । निर्माणको सबै काम सकेर ठेकेदारले हस्तान्तरण गर्ने अन्तिम समय त्यही वर्ष तोकिएको थियो ।

८० प्रतिशत काम सम्पन्न भइसकेपछि पुलको बीचमै चर्कियो । समयमा पुल बन्न नसकेपछि डिभिजन सडक कार्यालयले पहिलो पटक २०७७ असोज १४ गतेसम्मका लागि म्याद थपेको थियो । विभागबाट डिजाइन रिभ्यु नभएपछि पुल पुनर्निर्माण हुन ढिला भयो । अब फेरि एक वर्ष म्याद थप्नुपर्ने ठेकेदारले माग गरेको छ ।

‘पुल बनेर सकिन लाग्दै गर्दा लट्ठा तान्ने बेला बीचमै चर्किएपछि समस्या आएको हो,’ ठेकेदार अरबिन्द जयसवालले भने, ‘डिजाइन नै गलत भएकाले फेरि बनाउनुपरेको हो । अब एक वर्षभित्र काम सकेर सञ्चालनमा आउँछ ।’ यस्तो प्रविधिको पुल निर्माण गर्दा विज्ञको आवश्यकता पर्छ । विज्ञ नभएकै कारण पुल भाँचिएको ठेकेदारको भनाइ छ । पुलको स्ल्यापलाई टुचन लगाएर माथि उठाउने क्रममा चर्किएको थियो । यसरी उठाउँदा साइडमा प्रविधि जान्ने विज्ञ हुनुपर्थ्यो । ‘तर मिस्त्रीको भरमा तन्काउन लाग्दा चर्कियो,’ जयसवालले भने ।

पुलको एकतर्फ ७ वटा प्वाल छ । एउटा प्वालमा १९ वटासम्म ठूला तारको लट्ठा लगाइएको हुन्छ । त्यसैको मद्दतले पुललाई माथि उचाल्न तन्काउनुपर्छ । पुलमा पहिले दुई वटा मात्र स्पाम थियो । अब तीन वटा राखिएको ठेकेदार जयसवालले बताए । वर्षाले सदरमुकाम गौर डुबानमा पर्दा यो पुल नजिक बनाइएको डाइभर्सनसमेत बगाएपछि स्थानीयलाई आवतजावतमा समस्या भएको थियो । बाँसको भर्‍याङ लगाई स्थानीयले पुल माथिबाट वारपार गर्दै आएका थिए ।

प्रकाशित : आश्विन २, २०७८ १२:३५
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×