बगरमा २०१ किसानको तरकारी खेती- प्रदेश २ - कान्तिपुर समाचार
कान्तिपुर वेबसाईट
AdvertisementAdvertisement

बगरमा २०१ किसानको तरकारी खेती

किसानलाई २ देखि १० कठ्ठासम्म जग्गा
सुनिता बराल

महोत्तरी — वैदेशिक रोजगारीबाट टन्नै कमाउने सपना बोकेर ५ वर्षअघि उनी खाडी मुलुक हानिए । महोत्तरी गौशाला–८ का केदार राउतले विदेश जान साहुसँग ऋण लिएका थिए । तर, त्यहाँ भनेजस्तो कमाइ भएन । यता ऋणको ‘मिटर’ फनफनी घुमिरहेको थियो ।

आफूले उत्पादन गरेको तरकारी दखोउँदै महोत्तरी गौशाला–८का केदार राउत । गौशालाको सोनी खोलाको बगरमा नगरपालिकाले दिएको ८ कठठमा उनले तरकारी खेती गर्दै आएका छन् । तस्बिर : सुनिता/कान्तिपुर

‘भनेजस्तो कमाइ नभएपछि तनावमा परें, विदेशमै बस्ने कि घर फर्किने भनेर लामो समय द्विविधामा परें,’ उनले भने । गाउँले साहुसँग १ लाख २० हजार ऋण लिएर उनी साउदी अरब गएका थिए । त्यहाँको कमाइले न ऋण तिर्न सके न घर व्यवहार धान्न सके । अन्ततः ऋणको भारी बोकेरै घर फर्किए । ऋण तिर्नकै लागि आफ्नो नाममा रहेको साढे ४ कट्ठा जग्गा पनि बेच्नुपर्‍यो । यो घटनाबाट पाठ सिक्दै राउतले गाउमै केही गर्ने अठोट गरे । विदेश गएर निराश भएर फर्किएका राउतले अहिले गौशालाको सोनी खोलाको बगरमा तरकारी खेती सुरु गरेका छन् ।

गौशाला नगरपालिकाले खोलाछेउको करिब ८ कट्ठा जग्गा तरकारी खेती गर्न राउतलाई उपलब्ध गराएको हो । बिहान उज्यालो नहुँदै खेतमा पुग्ने राउत र उनकी श्रीमती सुदिनाले तरकारीको बोटलाई गोडमेल गर्छन् । उनीहरूले बगरमा लौका, गोलभेडा, भान्टा, खुर्सानीलगायतका तरकारी लगाएका छन् । ‘विदेशमा गरेको दुःखले ऋण नै थपिदियो,’ राउतले भने, ‘आफ्नै गाउँमा गरेको मिहिनेतले खुसी दिएको छ । तरकारी खेतीले आयआर्जनमा मद्दत पुग्ने आशा गरेका छौं ।’

बगरमा खेत रहेकाले राउतलाई सिँचाइको अभाव छ । सामुदायिक विकास तथा पैरवी मञ्च बर्दिवासले सिँचाइका लागि डिप बोरिङ गाडे पनि पानीको मुहान सुकेको छ । तरकारी खेती सुक्न थालेपछि राउतले ४ हजार रुपैयाँको पानी नै किनेर हाले । उनले बगरमा खेती सुरु गर्नुअघि जंगलबाट मलिलो माटो ल्याएको र दुःख गरेअनुसार तरकारी उत्पादन पनि भएकाले सन्तुष्ट रहेको बताए ।

‘विदेश गएर ३ वर्ष गरेको मिहिनेतले परिवार पाल्न गाह्रो थियो,’ केदारले भने, ‘अहिले यही बगरबाट परिवार पाल्ने आशा जागेको छ ।’ गौशाला ८ कै परमेश्वर साह पनि व्यापार छोडेर बगर खेतीमा लागेका छन् । १५ वर्षदेखि चलाएको किराना पसल छोडेर ५ कट्ठा जग्गामा उनले पनि प्याज, भिन्डी, लौका, काँक्रो, करेलालगायतका तरकारी उब्जाएका छन् । ‘व्यापारमा भन्दा खेतीकिसानबाटै राम्रो आम्दानी देखेपछि यता लागेको हुँ,’ उनले भने । तर, सिँचाइको समस्या रहेको भन्दै उनले समाधान गरिदिन माग गरे ।

राउत र साहजस्ता किसानलाई लक्षित गरेर गौशाला नगरपालिकाले चालु आर्थिक वर्षदेखि खेतीका लागि जग्गा उपलब्ध गराउन थालेको हो । यस कार्यमा नगरपालिकासँग सामुदायिक विकास तथा पैरवी मञ्च बर्दिवासले पनि सहकार्य गरेको छ । नगरपालिकाले सोनी खोला बगरको झन्डै ५० हेक्टर जग्गा २ सय १ जना किसानलाई उपलब्ध गराएको छ । प्रत्येक किसानलाई २ कट्ठादेखि १० कट्ठासम्म जग्गा उपलब्ध गराएर खेती गर्ने प्रबन्ध मिलाएको गौशाला नगरपालिकाका मेयर शिवनाथ महतोले बताए । ‘नगरपालिकाले कृषिलाई प्राथमिकता दिने योजनाअनुसार यो कार्यक्रम ल्याएका हौं,’ महतोले भने, ‘यसपटक जग्गा उपलब्ध गराएका छौं । अर्को पटकदेखि अन्य सहयोग पनि गर्दै जान्छौं ।’

गौशालाभित्रका बगर खेतीमा सहभागी अन्य किसानले गहुँ, जौ, मुसुरो, खेसरीलगायतका अन्न तथा दालसमेत उत्पादन गरेका छन् । यहाँ उत्पादित कृषि सामग्री गौशाला बजारमा नै बिक्री हुने गरेको छ । महोत्तरीको गौशाला तरकारी खेती र व्यापार दुवैका लागि पकेट क्षेत्र हो । यहाँका अधिकांशको कमाइ तरकारी खेतीबाटै हुन्छ । नगरपालिकाले बगर क्षेत्रलाई हराभरा बनाउन ५० हजार बिरुवा पनि रोपेको छ ।

प्रकाशित : वैशाख ३, २०७८ १२:५३
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

विपद्‍मा काम लाग्यो बालकोष

‘हामीले सरकारको मुख ताक्नुभन्दा हाम्रै कोषबाट मास्क सेनिटाइजर किनेर स्कुल चलाउनुपर्छ भनेर सरहरूसँग सल्लाह गर्‍यौं’
वसन्तप्रताप सिंह

बझाङ — बचतका लागि बाठपाला प्राथमिक विद्यालय तलकोटमा अध्ययनरत छोरीले १० रुपैयाँ माग्दा बुबा महावीरे सार्कीलाई अनौठो लाथ्यो । १० रुपैयाँ बचत गरेर के होला र ? भन्ने सोचेका उनले छोरीको ढिपी पूरा गर्न दिएको १० रुपैयाँले आपतमा ठूलो सहयोग पुगेको छ ।

उनकी छोरी करिश्माजस्तै तलकोट ५ स्थित यो विद्यालयमा अध्ययनरत १ सय १० विद्यार्थीले गरेको बचत अहिले कोरोनाको विपत्मा सुरक्षित तरिकाले विद्यालय सञ्चालन गर्न काम लागेको छ । गाउँपालिकाका अरू स्कुल बन्द रहेका बेला पनि सञ्चालनमा रहेको यो विद्यालयमा पढ्ने विद्यार्थीलाई कोरोनाको डर छैन । बालवालिकाले स्थापना गरेको बालकोषमा जम्मा रकमले कोरोना सुरक्षाका लागि आवश्यक मास्क, सेनिटाइजरलगायत सुरक्षा सामग्री किनेर विद्यार्थी र शिक्षकलाई वितरण गर्ने कार्यक्रम सञ्चालन भएको छ ।

कोराना महामारीका कारण गत चैतदेखि बन्द भएका बझाङको तलकोट गाउँपालिकाका विद्यालयहरू असोजमा मात्रै खुले । विद्यालय खुले पनि कोरोनाको जोखिम कायमै थियो । यद्यपि विद्यार्थीहरूसँग डराई डराई स्कुल जानुको विकल्प थिएन । कतिपय विद्यालय महामारीको डरका कारण अझै राम्रोसँग सञ्चालन हुन सकेका छैनन् ।

तर बाठपाला प्राविले यो समस्या भोग्नु परेन । सरकारले विद्यालय खोल्ने अधिकार स्थानीय तहलाई दियो तर कोभिड सुरक्षा सामग्री अभावले पालिकाका अरू विद्यालय बन्द रहेकै बेला बाठपाला प्राविले पढाइ सुचारु गर्‍यो, जुन अहिलेसम्म पनि नियमित छ । ‘चार पास भएर पाँच कक्षामा गएकोमा मनमा खुसी त थियो तर कोराना लागेर मान्छे मरिरहेको खबर रेडियोमा सुन्दा स्कुल जान डर पनि लाग्थ्यो,’ कक्षा ५ मा पढ्ने बाल क्लबका अध्यक्ष राकेश सार्की भन्छन्, ‘गाउँमा भारतबाट आएका मानिसहरू पनि धेरै भएकाले साथीहरू विद्यालय जान डराइरहेका थिए । हामीले सरकारको मुख ताक्नुभन्दा हाम्रै कोषबाट मास्क, सेनिटाइजर किनेर स्कुल चलाउनुपर्छ भनेर सरहरूसँग सल्लाह गर्‍यौं ।’ पालिका विद्यालय चलाउने नचलाउने निर्णय गर्न नसकेर अन्योलमा रहेको बेला शिक्षक र बालक्लबले सल्लाह गरेर कोषको रकमबाट कोभिड सुरक्षा सामग्री किन्ने निर्णय गरेको उनले बताए ।

कोषमा जम्मा भएको करिब ११ हजार रकमले विद्यार्थीहरूलाई सुरुमा ६ महिनासम्म पुग्ने गरी मास्क, सेनिटाइजर आदि खरिद गरियो । प्रत्येक विद्यार्थीले मास्क लगाउन थाले र जोखिमपूर्ण अवस्थामा सेनिटाइजर प्रयोग गर्न थालेपछि सबै जना ढुक्क भएर स्कुल जान थालेको कक्षा ५ मा पढ्ने छात्रा वन्दना सिंहले बताइन् । अहिले पनि यो विद्यालयले बाल कोषको रकमले नै कोभिड सुरक्षा सामग्री खरिद गरेर पढाइ सञ्चालन गरिरहेको उनले बताइन् । ‘बालक्लबले मास्क र सेनिटाइजर दिएपछि स्कुल नआउनेहरू पनि ढुक्क भएर स्कुल आउन थाले । अहिले हामीलाई कुनै डर छैन’ अहिले विद्यार्थीहरूमा सरसफाइ गर्ने बानीको विकास हुनुको साथै विद्यालय आउँदा मास्क लगाएर आउने र विद्यालयमा सेनिटाइजर लगाई कक्षा कोठाभित्र जाने गरेको उनको भनाइ छ ।

२०७५ साल वैशाखबाट यहाँका विद्यार्थीले बालकोषको रूपमा मासिक १० रुपैयाँ जम्मा गर्न थालेका थिए । बालबालिकाहरूको यो प्रयासलाई एउटा गैरसरकारी संस्था एकीकृत विकास समाज नेपाल (आईडीएस) ले पनि सहयोग गरिरहेको छ । संस्थाले बालक्लबमा आबद्ध विद्यार्थीलाई सरसफाइसम्बन्धी सचेतना जगाएर उनीहरूमार्फत समुदायमा सरसफाइ अभियान चलाउन विभिन्न तालिम र सचेतनामूलक कार्यक्रमहरू चलाइरहेको छ । यसको प्रभाव समुदायस्तरमा पनि देखिन थालेको अभिभावकहरू बताउँछन् ।

‘१० रुपैयाँले के गर्ने होलान् भन्ने ठानेको थिए’ एक जना अभिभावक महावीरे सार्कीले भने ‘अहिले त्यही रकम आपत्मा काम लागेको छ । सबैभन्दा ठूलो कुरा हामीले सरसफाइ गर भनेर सिकाउनुपर्ने बच्चाहरू उल्टै हामीलाई सरसफाइ गर्न सिकाउँछन् । बच्चाहरूमा आएको परिर्वतन देखेर खुसी लाग्छ ।’

बालक्लबमा आबद्ध भैसकेपछि विद्यार्थीहरूको नेतृत्व विकाससमेत भएको छ । उनीहरू विभिन्न अतिरिक्त क्रियाकलाप गरेर क्षमता विकास गर्ने गरेका छन् । प्रत्येक शुक्रबार क्लबले हाजिरीजवाफ, वक्तृत्वकला र अन्य खेलकुदका कार्यक्रम आयोजना गर्ने गरेको छ । विद्यार्थीहरूले कोभिड–१९ बाट बच्ने उपाय र सरसफाइको बारेमा छलफल गर्छन् । उनीहरू विद्यालयलाई सरसफाइयुक्त बनाउन समेत लागिपरेका छन् ।

प्रकाशित : वैशाख ३, २०७८ १२:५१
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×