कृष्णाष्टमीमा ‘दधिकाद खेल’- प्रदेश १ - कान्तिपुर समाचार
कान्तिपुर वेबसाईट
AdvertisementAdvertisement

कृष्णाष्टमीमा ‘दधिकाद खेल’

अर्जुन राजवंशी

बिर्तामोड — १२ वर्षअघि दिलकुमार राजवंशीले आफ्नो पहिलो सन्तान छोराका लागि भाकल गरेका थिए । छोरा जन्मिए कृष्ण जन्माष्टमीका दिन ‘दधिकाद खेल’ दिने उनको भाकल थियो । छोरा जन्मिएपछि दिलकुमारले सोमबार भाकल चढाएका छन् ।

भगवान् कृष्णसँग गरेको भाकलअनुसार दिलकुमारको पहिलो छोरा सौरव ९ वर्षका भइसकेका छन् । विवाह अघिपछि गरी दिलकुमार १३ वर्ष वैदेशिक रोजगारीको सिलसिलामा विदेशमा रहे । छोराको भाकल दिन भनेर अघिल्लो वर्ष उनी घर फिरेका थिए । तर, कोरोना महामारीका कारण भाकल तिर्न सकिरहेका थिएनन् । यस वर्ष स्थानीय प्रशासन, वडा कार्यालयलगायतसँग विशेष आग्रह गरी सोमबार दधिकाद खेल खेलाएको दिलकुमारले बताए ।

महामारीका बीच झापाका राजवंशी जातिले कृष्ण जन्माष्टमी पर्व मनाएका छन् । परापूर्वकालदेखि खेलिँदै आएको दधिकाद खेल जिल्लाका ग्रामीण भेकका गाउँहरूमा खेलाइएको छ । दधिकाद खेल मंगलबार पनि खेल्ने कार्यक्रम रहेको कोचिला गाभुर फ्रन्टका अध्यक्ष अभय राजवंशीले बताए । ‘हाम्रो संस्कारअनुसार भगवान् कृष्ण सोमबार राति जन्मिन्छन् । कृष्ण जन्मिएको खुसियालीमा भोलिपल्ट (मंगलबार) गाउँगाउँमा दधिकाद खेल खेल्ने चलन छ,’ उनले भने ।

राजवंशी समुदायमा कृष्ण जन्माष्टमी पर्वलाई सांस्कृतिक महत्त्वको पर्वको रूपमा मनाउने चलन छ । कृष्ण जन्माष्टमी पर्वको व्रत आइतबारदेखि नै सुरु भएको थियो । व्रतालुले अघिल्लो दिन शनिबार नै घरआँगन सफा सुग्घर गरेका थिए । आइतबार लिपपोत गरी माछामासु घरमा ल्याउन रोक लगाएका थिए । आइतबार दिनभरि व्रत बसी साँझ सजम (व्रतालुका लागि बनाइएको चोखो खाना) खाएका थिए । सोमबार दिनभर रातभर निलाहार (केही नखाई) व्रत बस्छन् । कृष्ण जन्मिएको भोलिपल्ट कृष्ण मन्दिरमा पूजापाठ गरी अपराह्न दधिकाद खेल खेल्ने चलन छ ।

जिल्लाको घैलाडुब्बा, राजगढ, गौरीगन्ज, खजुरगाछी, गौरादह, बेराबारी, बनियानी, भद्रपुर, हल्दिबारीलगायत स्थानमा दधिकाद खेल खेल्ने गरिन्छ । ‘प्रत्येक राजवंशी गाउँमा दधिकाद खेल्ने चलन छ,’ लक्ष्मीपुरका राजनकुमार राजवंशीले भने, ‘कोरोनाका कारण दुई वर्षयता कुनै पर्व खुसियालीसाथ मनाउन पाएका छैनौं ।’ दधिकाद खेल भगवान् कृष्ण जन्मिएको खुसियालीमा परापूर्वकालदेखि खेलिँदै आएको सांस्कृतिक खेल हो । रातो माटोलाई हिलो बनाएर नरिवल खोसाखोस गर्दै केही पर बनाइएको भगवान् कृष्णको मन्दिरमा चढाउने व्यक्ति पराक्रमी र भाग्यमानी ठहरिन्छन् ।

किंवदन्तीअनुसार सतियुगमा भगवान् कृष्ण जन्मिएको भोलिपल्ट बिहानै उनको दर्शन गर्न गाउँभरिका मान्छेहरू भेला भएका थिए । पानी परिरहेको मौसममा ठेलमठेल गर्दै कृष्णको दर्शन गर्न अघि बढेकाहरूले आँगन हिलाम्मे बनाएको र त्यही हिलोमा लड्दै आफूले लगेको कोसेली कृष्णलाई चढाएको सम्झनामा दधिकाद खेल खेल्ने गरेको प्राज्ञ पवन राजवंशीले बताए । दधिकाद खेलपछि सहभागी सबैले हिलोको टीका लगाउने चलन छ । दधिकाद खेल्ने खेलाडीलाई नगद पुरस्कारको व्यवस्था समेत गरिएको हुन्छ ।

सोमबारको खेलमा हिलोको बीचमा करिब १२ मिटर अग्लो बास गाडिएको थियो । तेल र घ्यु दलेर गाडिएको बासको टुप्पामा नगद पुरस्कार राखिएको हुन्छ । बास चढेर थैली खोल्ने खेलाडीले उक्त पुरस्कार प्राप्त गर्छन् ।

प्रकाशित : भाद्र १५, २०७८ १२:४५
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

आठमहिने छोरीसहित दम्पती मृत

कोरोना परीक्षणमा नेगेटिभ आएका दाजु साउदी उडे भने पोजिटिभ आएका रविन निराश भएर घर फर्किएका थिए 
अर्जुन राजवंशी

बिर्तामोड — रविन विश्वकर्मा दाजु चेतराजसँगै वैदेशिक रोजगारीका लागि साउदी अरब जान भनेर साउन अन्तिम साता घरबाट बिदा भएर काठमाडौं गएका थिए । वैदेशिक रोजगारीमा जाने सबै प्रक्रिया पूरा भएपछि साउन ३१ मा दाजुभाइले कोरोना परीक्षण गराए । दाजु चेतराजको नेगेटिभ र रविनको पोजिटिभ रिपोर्ट आयो ।

चेतराज भोलिपल्टै साउदी उडे, जान नपाउने भएपछि रविन गत मंगलबार जहाजबाट झापाको कनकाई–१ स्थित घर फर्किए । होम आइसोलेसनमा बसे । कोरोना संक्रमण भएको रिपोर्ट आए पनि उनको अवस्था सामान्य नै थियो । तर संक्रमणका कारण उनी जान नपाएको खुलेपछि घरमा आफन्त र गाउँलेको आउजाउ बन्द भयो ।

घरमा ३४ वर्षीय रविन, २९ वर्षीया श्रीमती मुना र ८ महिनाकी छोरी रुविना थिए । दुई दिनयता मुना पनि सामान्य बिसन्चो थिइन् । आइतबार बिहान रविनले खसीको मासु ल्याए । मुनाले पकाइन् । बिहान ११ बजेतिर उनीहरूले खाना खाए । दिनभरि घरमै बसे । बेलुका–बिहानकै मासुभात खाए । पानी परिरहेको थियो । नजिकै रहेकी काकीले पनि उनीहरूलाई ध्यान दिइनन् । सोमबार बिहान ८ बजेसम्म भतिजा रविन, बुहारी मुना र नातिनी रुविनाको आवाज नसुनेपछि काकी पम्फा विश्वकर्माले उनीहरूलाई बोलाउन थालिन् । घरको ढोका भित्रबाट लगाइएको थियो । निकैबेर बोलाउँदा पनि कसैको आवाज नआएपछि उनको मनमा चिसो पस्यो । छिमेकीलाई बोलाएर झ्यालबाट चिहाउन लगाइन् । भित्र तीनै जना झुन्डिएको अवस्थामा देखिए । प्रहरी आएर शव बाहिर निकाल्यो ।

रविन काठमाडौंबाट फर्किएको भोलिपल्ट झापा र मोरङका १५ जना युवक खोज्दै उनको घर आइपुगेका थिए । ती सबै वैदेशिक रोजगारीका लागि जाने तयारीमा थिए । रविनले दुबई र जर्मनी पठाइदिने भन्दै न्यूनतम ७० हजारदेखि एक लाखभन्दा बढीका दरले उनीहरूबाट पैसा लिएका थिए । हल्दिबारी–१ गोल्धापका राजकुमार निरौलाका अनुसार उनीसहितको टोलीलाई रविनले अगस्ट १९ (भदौ ३) मा दुबई पठाइदिने बचन दिएका थिए । दुबई जाने मिति नजिकिइसक्दासमेत कुनै खबर नआएपछि निरौलासहितको टोली खोजी गर्दै उनको घर पुगेको थियो । ‘घर पुगेपछि थाहा भयो उनलाई कोरोना पोजिटिभ भएको रहेछ । उनले हामीलाई ७ दिन पर्खिन आग्रह गरे,’ निरौलाले भने, ‘७ दिनपछि रिपोर्ट नेगेटिभ आउँछ होला अनि तपाईंहरू सबैको काम गरिदिन्छु भनेर हामीलाई भनेका थिए ।’

विश्वकर्मालाई आफूहरुले तीन हजार रुपैयाँको फलफूल र औषधि किनेर दिएको निरौलाले सुनाए । दुबई जान भनेर विश्वकर्मालाई आफ्नो, भिनाजु र अर्का एक साथीसहित तीन जनाको ७० हजारका दरले २ लाख १० हजार रुपैयाँ बुझाएको उनले बताए । गत बुधबारपछि रविनको घरमा दैनिक ५–६ जना युवक भेट्न आउने गरेको देखिएको छिमेकीले पनि बताएका छन् । ‘४–५ दिनदेखि लगातार मान्छेहरू आउँथे । कसैले कहिले विदेश पठाउने भन्थे, कसैले मेरो पैसा फिर्ता गर भनेर जान्थे,’ काकी पम्फाले भनिन् । रविनले तीन जना साथीसँग मिलेर मान्छे विदेश पठाउने काम गर्ने गरेको उनले बताइन् । ‘३०–४० जनासँग पैसा उठाएको छ भन्ने सुनिन्थ्यो । त्यत्रो पैसा के गर्‍यो हामीलाई केही थाहा भएन,’ उनले भनिन्, ‘व्यवहार बिग्रिएपछि थाम्न नसकेर यस्तो घटनाको बाटो रोजेको हो कि । नसोचेको घटना भयो ।’ घटनाको अनुसन्धान भइरहेको इलाका प्रहरी कार्यालय बिर्तामोडका डीएसपी सन्तोष आचार्यले बताए ।

चार सन्तानसहित महिला बेपत्ता

ताप्लेजुङ– फक्ताङलुङ गाउँपालिका–४ इखावुकी एक महिला चार सन्तानसहित १३ दिनदेखि बेपत्ता छिन् । प्रहरीका अनुसार ३० वर्षीया सिर्जना लिम्बू राई साउन २६ को दिउँसोदेखि बेपत्ता भएको भन्दै उनका ससुरा तेजबहादुर राईले खोजतलासका लागि निवेदन दिएका छन् । सिर्जनासँगै ११ वर्षकी प्रमिशा, ९ वर्षकी मञ्जिल, ७ वर्षका सौजन्य र ५ वर्षकी जता राई बेपत्ता छन् ।

बलात्कारपछि हत्या आरोपित पक्राउ

पोखरा– सुस्त मनस्थितिकी किशोरीको बलात्कार र हत्या गरेको आरोपमा स्याङ्जाको हरिनास–६ चालिसेका ४५ वर्षीय खड्गबहादुर खवास पक्राउ परेका छन् । घटनाको १४ महिनापछि पक्राउ परेका उनलाई जिल्ला प्रहरी कार्यालय कास्कीले सोमबार सार्वजनिक गरेको हो ।

खवासले मादी–१० मकैखोला बस्ने १७ वर्षीया कोपिला परियारको बलात्कारपछि हत्या स्विकारेको प्रहरीको भनाइ छ । कोपिलाको शव सडेगलेको अवस्थामा २०७७ असार २५ मा मादी–११ मुखियाशेरको पातीघारीमा फेला परेको थियो । जनकल्याण माविको भवन बनाउने कामदारको रूपमा खवास गतवर्ष मकैखोला पुगेका थिए ।

प्रकाशित : भाद्र ८, २०७८ ०७:४५
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×