'लङ कोभिड' मा खोप उपयोगी !- विविधा - कान्तिपुर समाचार
कान्तिपुर वेबसाईट
AdvertisementAdvertisement

'लङ कोभिड' मा खोप उपयोगी !

शेरबहादुर पुन

काठमाडौँ — झन्डै पाँच महिना अगाडि पहिलो पटक मैले 'पोष्ट एक्युट कोभिड-१९' अर्थात्  'लङ कोभिड' को बिरामी भेटेको थिएँ र त्यसपछि कोरोना उपचार पश्चात वा पीसीआर निगेटिभ भएपछि पनि केहीमा 'लङ कोभिड' को समस्या देखिँदै र थपिँदै आइरहेको छ । नेपालमा 'लङ कोभिड' भएकाहरुको यकिन तथ्यांक आउन केहि समय अझै कुर्नुपर्ने हुन्छ । 'लङ कोभिड' सम्बन्धी अनुभव समेटेर नेपालमा पहिलो पटक पाँच महिना अगाडि जानकारी/खोजमुलक लेख पनि प्रकाशित गरेको थिएँ ।

नेपालमा विशेषत: पहिलो लकडाउन सकिए लगतै लक्षणसहितको संक्रमित देखिन सुरु भएपछि, संक्रमणमुक्त भनिएका वा अस्पतालबाट डिस्चार्ज भएका मध्ये केहीमा स्वास्थ समस्याले निरन्तर नछाडेको अनुभव सुनिन सुरु भएको थियो । नेपालभन्दा केहि महिना अगाडि कोरोनाको महामारीबाट गुज्रेका विकसित पश्चिमा देशहरुबाट पनि यस्ता स्वास्थ समस्याहरुको बारेमा जानकारी आउने क्रम सुरु भैसकेको थियो । त्यसले मेरो ध्यानाकृष्ट गरेको थियो । तर ती विकशित देशहरुका अनुसन्धानकर्ता/चिकित्सकहरु पनि 'लङ कोभिड' किन देखियो/देखिँदै छ र यसको सटिक उपचारको बारेमा स्पष्ट वा एकमत भएको भने देखिँदैन।

अर्थात् यस सम्बन्धित खोज अनुसन्धानहरु जारी नै छन् । हाल पनि 'लङ कोभिड' को परिभाषालाई लिएर एक मत भएको त पाइँदैन । तर सेन्टर फर डिजिज कन्ट्रोल एण्ड प्रिभेन्सन, अमेरिका तथा इन्फेक्सिएस डिजिज सोसाइटी अफ अमेरिकाले उल्लेख गरे अनुसार कोरोनाको प्रारम्भिक उपचार पश्चात पनि स्वस्थ समस्याले निरन्तरता पाएमा त्यसलाई 'लङ कोभिड' भनिएको छ । यस्ता लक्षणहरु सामान्यदेखि कडा प्रकृतिको हुने भनिएको छ ।

नेपालमा 'लङ कोभिड' देखिएकाहरुमा मुख्यतः थकान, मुटुको चालमा अनियमिता, छाती भारी हुने, श्वास प्रश्वासमा अवरोध, अनिद्रा, जिउ तातेको अनुभव गर्नु, घरी घरी बिर्सिने आदि जस्ता स्वास्थ समस्याको रुपमा देखिएका छन् । त्यस्तै कोरोना संक्रमण मुक्त भएपछि कसैकसैलाई छालामा स-साना बिमिरा पनि देखिने गरेका अनुभवहरु बताउने गरेका छन् । त्यस्तै मनोवैज्ञानिक वा मानसिक समस्याहरुले पनि उपचार पश्चात व्यापकता पाहेको देखिन्छ । नेपालमा 'लङ कोभिड' समस्या भएकाहरु बढ्दै गएको भएतापनि यस बारेमा गम्भीर तथा सार्वजनिक रुपमा बहस भैसकेको भने देखिँदैन ।

आ-आफ्ना समस्याहरु लिएर पूर्व संक्रमितहरु सम्बन्धित विशेषज्ञहरुकोमा जाने गरेको भएपनि समाधान नभएको/नहुने गरेको गुनासो गर्ने गरेका छन् । वास्तवमा, यस्तो अवस्थामा कहाँ र कोसँग शारीरिक अथवा मानसिक समस्याहरुको बारेमा उपचार/परामर्श लिने भन्नेमा अन्यौलता देखिन्छ । विभिन्न देशहरुमा 'लङ कोभिड' को समस्या भएका केहीलाई अक्सिजनको सहायता लिनु परेका वा आईसीयूमा उपचार गर्नुपर्ने अवस्था सिर्जना भएको अनुसन्धानहरुमा उल्लेख गरेको पाइन्छ । तर नेपालमा भने 'लङ कोभिड' कै कारणले जटिल अवस्था सिर्जना भई अक्सिजनको नै सहायता लिनु परेको वा आईसीयूमा नै भर्ना गरी उपचार गर्नु परेको अधिकारिक तथ्यांक वा जानकारीहरु छैन । यद्यपी आगामी दिनहरुमा यस्तो अवस्था आउँदैन भनेर अहिले नै ठोकुवा भने गर्न सकिँदैन । यसको लागि 'लङ कोभिड' समस्या भएकाहरुलाई निरन्तर महिनौ‌ निगरानी गर्नुपर्ने हुन्छ।

'लङ कोभिड' भएकाहरुको समस्यासँग सम्बन्धित अंगको आवश्यकता अनुसार शारीरिक तथा प्रयोगशाला परिक्षण गर्ने गरिन्छ तर अधिकांशमा खासै समस्याहरु देखिने गरेको पाइँदैन । जस्तै, छाती भारी वा कस्सिएको वा निरन्तर खोकी लागेको अवस्थामा एक्स-रे लगायतका न्यूनतम थप अरु परीक्षणहरु गर्दा खासै समस्याहरु नदेखिने गर्दा निश्चित औषधि पनि दिने गरिँदैन । तर स्वास्थ समस्याले भने निरन्तर दुःख दिने गरेको उनीहरुको अनुभव छ । यस्तो अवस्थामा दैनिक कार्य क्षमता तथा मनोबलमा तीव्र ह्रास आउने गरेको देखिन्छ । यस्ता समस्या भएकाहरु आफ्नो पूर्ववत काममा फर्कनलाई ठूलो संघर्ष गर्नु परिरहेको अनुभवहरु सुनाउँछन् ।

औसतमा १० देखि ३० प्रतिशतसम्ममा उपचार पश्चात पनि 'लङ कोभिड' को समस्याहरु देखिने गरेको विभिन्न अनुसन्धानहरुले देखाएका छन् । पुरुषभन्दा महिलामा 'लङ कोभिड' को समस्याहरु देखिने गरेको छ । नेपालमा भने कोभिड-१९ को उपचार पश्चात देखिने 'लङ कोभिड' को प्रभावको बारेमा विस्तृत अनुसन्धानहरु प्रकाशित हुन बाँकी नै छ ।

'लङ कोभिड' हुनुका यकिन कारणहरु अहिलेसम्म थाहा छैन । तसर्थ थप अध्ययनहरु जारी छन् । तर विशेषज्ञहरुले सम्भावनाका केहि तर्कहरु अगाडि सारेका देखिन्छन् । विभिन्न वैज्ञानिकहरुमध्ये याले विश्वविद्यालयका इपीडेमीयोलोजी तथा इमुनोलोजीका प्रोफेसर आकिको इवासाकीको थेओरी बढी बहसमा आएको देखिन्छ । केहि व्यक्तिहरुको शरीरमा उपचार पश्चात पनि भाइरसको केहि अंश बाँकी रहिरहँदा निरन्तर स्वास्थमा समस्या देखिरहेको हुन सक्दछ ।

खोपले रोग प्रतिरोधात्मक प्रणालीलाई सक्रिय गराई एन्टीबडी विकास गरी शरीरमा बाँकी रहेको भाइरसको अंशलाई नष्ट वा शरीरबाट निष्काशन गरी दिँदा 'लङ कोभिड' को समस्या समाधान हुनुपर्दछ भन्ने तर्क गरिरहेको पाइन्छ । तर, यो बाहेक अरु सिद्धान्तहरुको पनि सम्भावनाहरु व्यक्त गरिँदै आइरहेका छन् । सम्भावित सिद्धान्तहरु जे जस्तो गरिँदै आइरहेको भएपनि यसको कारणको खोजि निरन्तर हुनुपर्दछ । अनि मात्र यसको उपचारको दिर्घकालिन उपाय पहिल्याउन सहज हुनेछ ।

अन्तमा, प्राणघातक कोरोनाको सफल उपचार पश्चात जो कोहिले सन्तोषको सास लिने गर्दछौ र यो स्वाभाविक पनि हो । तर ती मध्ये केहीलाई कोभिड-१९ को 'दोस्रो चरण' को स्वास्थ समस्याले निरन्तर पछ्याई रहेको देखिन्छ । यसको सटिक समाधान नहुँदा मानिसमा थप खिन्नताले गाँजेको पाइन्छ । यो नेपालमा मात्र नभई विश्वमा नै देखिँदै आइरहेको तर अप्रत्याशित पोष्ट एक्युट कोभिड-१९ को स्वास्थ समस्या हो । हाल यसको लागि लक्षणहरुको आधारमा उपचार वा परामर्श दिनु बाहेक अर्को विकल्प/विशेष औषधिहरु छैन । तर केहि दिन यता अन्तर्राष्ट्रिय समाचारहरुमा केहीले कोरोनाविरुद्धको भ्याक्सिन लगाउदा 'लङ कोभिड' को समस्याहरु हराएको अनुभवहरु सुनाउने/साट्ने क्रम बढ्दै गइरहेको देखिन्छ, भने केहि प्रारम्भिक अनुसन्धानले पनि भ्याक्सिन लगाएपछि केहीमा 'लङ कोभिड' को समस्यामा क्रमिक सुधार हुँदै गएको नतिजा प्रकाशन गरेको छ । यो अनुसन्धानकर्ताहरुको लागि नयाँ र थप चासोको विषय बनेको छ ।

भ्याक्सिन प्रतिरक्षामा मात्र होइन 'लङ कोभिड' समस्यामा उपचारको भूमिकामा पनि देखिन सक्ने सम्भावना देखिन्छ । यद्यपी थप अनुसन्धानहरु नभई अहिले नै पूर्ण सहमति जनाउन भने हतार हुनेछ । तर पनि 'लङ कोभिड' समस्याको अर्को विकल्प नहुँदा यसलाई आशाको किरणको रुपमा लिन भने सकिनेछ । तपाईंहरुमध्ये कसैलाई कोभिड-१९ को उपचार पश्चात 'लङ कोभिड' को समस्याले जेलिएर बसिरहनु भएको छ ? यदी, छ भने भ्याक्सिन लगाएपछि कस्तो महसुस/अनुभव गर्नु हुँदैछ ?

प्रकाशित : चैत्र ११, २०७७ १४:१४
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

हलमा अझै ५० प्रतिशतमात्र अकुपेन्सी नियम, फिल्म रिलिज गर्न हच्किए निर्माता 

रीना मोक्तान

काठमाडौँ — ठूला ब्यानरका हिन्दी फिल्मको प्रदर्शनसँगै नेपाली फिल्म हलमा दर्शकको चहलपहल बढेको छ । कोरोना महामारीले बन्द हल गत पुस १० देखि खुले पनि दर्शकको उपस्थिति खासै थिएन । सरकारको निर्देशनबिना नेपाल चलचित्र संघले हल खोल्ने स्वघोषणा गरेसँगै हलमा पूरानो नेपाली फिल्म प्रदर्शन गरिएका थिए । तर, यी फिल्मले दर्शकलाई हलसम्म तान्न सकेका थिएनन् । 

यसबीच नयाँ नेपाली फिल्म 'एउटा यस्तो प्रेम कहानी' र 'गोर्खे' प्रदर्शनमा आए । यी दुवै फिल्मले उत्साहजनक व्यापार गर्न नसकेको हलवाला बताउँछन् । अहिले बलिउड फिल्महरुले हल लक्षित गरेर धमाधम प्रदर्शन मिति तोक्न थालेसँगै हल सञ्चालक उत्साहित बनेका छन् । यसअघि अधिकांश फिल्म कोभिडका कारण पछाडि धकेलिए थिए भने कतिले डिजिटल प्लेटफर्म रोजे ।

पछिल्लो समय हलमा प्रदर्शनमा आएको 'रुही'ले दर्शकको उपस्थिति बढाएको बताउँछन् क्युएफएक्सका कार्यकारी निर्देशक रोशन अडिगा । 'गएको शिवरात्रीदेखि दर्शकको उपस्थिति बढेको छ । रुहीले राम्रो गरिरहेको छ अहिले । अरु फिल्मको औसत नै छ,'अडिगाले भने ।

वान सिनेमाजका म्यानेजर उमेशराज गिरी भन्छन्, 'रुहीले दर्शक तानेको छ । त्योभन्दा अगाडि त ठप्प नै थियो । त्यसअघि त दिनमै १०/१२ जना हुन्थे । अहिले एउटा सोमा ३०/४० जना हुन थालेको छ ।'

राजकुमार राव र जाहन्वी कपुरले अभिनय गरेको 'रुही'को ओपनिङ व्यापारले बलिउडलाई सामान्य अवस्थामा डोर्याेएको भन्दै विश्लेषण पनि भएको थियो ।'रुही' पछि जोन अब्राहमको 'मुम्बई सागा' हलमा प्रदर्शनमा आयो । बलिउडले हल लक्षित गरेर लगातार फिल्महरुको प्रदर्शन मिति सार्वजनिक गरे पनि नेपालमा अझै त्यस्तो अवस्था सिर्जना हुन सकेको देखिँदैन।

हलमा अझै ५० प्रतिशत दर्शक अकुपेन्सी राख्ने मापदण्ड कायम रहेका कारण निर्माताहरुले फिल्म प्रदर्शन गर्न नचाहकेको हल संचालक बताउँछन् । 'सरकारले हलको ५० प्रतिशत अकुपेन्सीलाई लिएर केही गरेकै छैन । भारतमा त सय प्रतिशत नै बनाइसकेको छ । नेपालमा त्यो कायम भएकाले पनि वितरकले फिल्म दिइरहनु भएको छैन,' क्यूएफएक्सका अडिगा भन्छन्, 'सय प्रतिशत बनाइसकेपछि त फिल्म आइहाल्छन् नि ।'

उनी सरकारले हलमा तोकेको यो मापदण्ड हटाउनु पर्ने बताउँछन् । वान सिनेमाजका उमेशको माग पनि उस्तै छ । 'नेपाली फिल्मका निर्मातामा हलमा अझै दर्शक आउनुहुन्न भन्ने विश्वास छ । त्यसैले पनि फिल्म हलमा लगाइरहनु भएको छैन। त्यहीमाथि ५० प्रतिशत अकुपेन्सी छ । सायद नेपाली फिल्महरु ठूलो फिल्मको व्यापार हेरेरै मात्र आफ्नो फिल्म लगाउनु हुन्छ होला,'उमेशले भने, 'अब हाम्रो हलमा पनि सय प्रतिशत दर्शक अकुपेन्सी बनाउन दिनु पर्यो ।'

नेपाल चलचित्र संघका अध्यक्ष मदुसुधन प्रधान यातायात, रेष्टूरेन्टमा यस किसिमको अकुपेन्सी नतोकिए पनि हलमा अझै ५० कायमै रहेको गुनासो सुनाउँछन् । 'खासमा अहिले नयाँ नेपाली फिल्म हलमा नचलाउनुको खास कारण ५० प्रतिशत अकुपेन्सी नै हो । हुन पनि लगानीको सुरक्षाको हिसाबले त निर्माता जोखिम मोल्न कसरी तयार हुनु, 'उनले भने, 'यस्तो अकुपेन्सीको कुरा कुनै पनि होटल रेष्टुरेन्ट, पर्यटन र विद्यालयमा छैन । गाडी खचाखच छ । हामीकहाँ मात्र ५० प्रतिशतको कुरा छ । यो ५० प्रतिशत अकुपेन्सीको कुरा हट्नैपर्छ ।'

हालै आफूले विकास बोर्डमार्फत् हलको सय प्रतिशत अकुपेन्सी बनाउन पहल गरिसकेको बताउँछन् प्रधान । 'संघले मन्त्रालयमा पत्राचार पठाइसकेका छौं । आश्वासन पनि पाएका छौं । अब नतिजा चाँडै आउँछ,' उनले भने ।

५० प्रतिशत अकुपेन्सीबीच पनि केही नेपाली फिल्म हलमा प्रदर्शनमा आउने तयारीमा छन् । सौगात मल्ल अभिनित 'लप्पन छप्पन २' र पुष्प खड्काको 'कृष्ण लीला' आगामी चैत्र २७ मा प्रदर्शनमा आउने घोषणा भइसकेका छन् ।

'हुन त फेरि लकडाउन हुने हल्ला छ । तैपनि हामी ५० प्रतिशतमै फिल्म देखाउन तयार छौं । तर खोइ अब यस्तै हल्लाले अलमलमा पारेको छ । अहिलेसम्म त फिल्म प्रदर्शन गर्ने नै हाम्रो जमर्को हो,' कृष्णलीलाका निर्देशक दीपक ओलीले बताए ।

कोभिडअघि नै प्रदर्शनमा आउनुपर्ने फिल्मका निर्माताहरु अझै फिल्म रिलिज गर्न तयार छैनन् । हलमा दर्शक नभएकै कारण 'चपली हाइट ३'को प्रदर्शन तोक्न सकिरहेका छैनन् निर्माता अर्जुन कुमार । 'खोइ त दर्शक । हलमा दर्शक नै छैनन् । हलमा दर्शक आउन थालेपछि मात्र फिल्म प्रदर्शन गर्नेबारे सोचौंला,' उनले भने ।

निर्माता सन्तोष सेनको ध्यान भने प्रदर्शनतिर गइसकेको छैन । स्वर्गीय निर्देशक छेतेन गुरुङसँग मिलेर सेनले निर्देशन गरेको फिल्म 'प्रेमगीत ३'को प्रदर्शन कोभिडकै कारण पछाडि धकेलिएको थियो । 'अहिले म फिल्मको पोस्ट प्रोडक्सनको काम सक्न मुम्बई आएको छु । फिल्मको काम लगभग दुई हप्तामा सकिन्छ । सायद दसैं नजिकतिर फिल्म प्रदर्शन गर्छु होला,' सेनले भने ।

प्रकाशित : चैत्र ११, २०७७ १४:१२
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×