‘च्याट जीपीटी’ ले साइबर अपराध बढाउने त्रास- विज्ञान र प्रविधि - कान्तिपुर समाचार
कान्तिपुर वेबसाईट
AdvertisementAdvertisement

‘च्याट जीपीटी’ ले साइबर अपराध बढाउने त्रास

एजेन्सी

क्यालिफोर्निया — करिब एक महिनाअघि सार्वजनिक भएयता आर्टिफिसियल इन्टेलिजेन्टस (एआई) टुल ‘च्याट जीपीटी’ प्रविधिको क्षेत्रमा रुचि राख्नेहरूमाझ चर्चामा छ । त्यसयता इन्टरनेट प्रयोगकर्ताहरू यसप्रति आकर्षित हुँदै पनि गइरहेका छन् । 

एआई मोडलमा आधारित ‘च्याट जीपीटी’ ले प्रयोगकर्ताले सोधेका जुनसुकै विषयमा प्रश्नको उत्तर निकै सहज र संवादात्मक शैलीमा दिने गर्छ । इन्टरनेट पहुँच भएकाहरूलाई यो निकै सहज भएको छ । अर्थात् यसअघि सर्च इन्जिनमार्फत प्रश्नको जवाफ खोज्दा सम्बन्धित क्षेत्रका वेबसाइटका लिंक दिने गरेकोमा यसले भने खोजेको जस्तो उत्तर दिने गर्छ ।

आर्टिफिसियल इन्टेलिजेन्ट्स (एआई) लाई विकास गर्न सन् २०१५ मा स्थापित संस्था ओपन एआईले च्याट जीपीटी सार्वजनिक गरेको हो । ओपन एआईका अध्यक्ष तथा सह–संस्थापक ग्रेग ब्रोकम्यानले परीक्षणका लागि सार्वजनिक गरिएको एक साताभन्दा कम समयमै यसको १० लाखभन्दा बढीले प्रयोग गरेका थिए ।

ब्रोकम्यानका अनुसार मानिसले जस्तै कुरा गर्न, उनीहरूको भाषा बुझ्न र खोजेको जवाफ दिनका लागि ३.५ प्रविधि मोडेलमा आधारित रहेर च्याट जीपीटी तयार पारिएको हो । पछिल्लो समय भने यसलाई सर्च इन्जिनको विकल्पको रूपमा समेत लिन थालिएको छ । जसका कारण शैक्षिक तथा व्यावसायिक क्षेत्रमा कार्यरत व्यक्तिहरूका लागि भने यो निकै सहज र सुविधाजनक हुने नै भयो । तर यो सुविधा अब साइबर अपराधीहरूले पनि प्रयोग गर्ने देखिएको छ ।

च्याट जीपीटीमा गरिएका कुनै पनि विषयमा पाइने सटिक जवाफ, आवश्यक जानकारी, प्रतिवेदन लेखन, कम्प्युटर तथा सफ्टवेयर कोडिङलगायतको प्रयोगले साइबर अपराध बढ्ने देखिएको हो । गलत नियत राख्नेहरूले यसलाई ‘हानिकारक औजार’ का रूपमा प्रयोग गर्ने यस क्षेत्रका जानकारहरू बताएका छन् ।

चेकपोइन्ट रिसर्चले हालै गरेको एक अध्ययनमा ‘च्याट जीपीटी’ ह्याकिङ तथा इन्टरनेटमार्फत चोरीमा सक्रिय रहेकाहरूका लागि सूचना दिने विश्वासिलो प्लेटफर्म भएको देखिएको छ । त्यस्तै, कपितय ह्याकरहरूले यसमार्फत पाइथन स्क्रिप्ट तयार पार्नका लागि समेत सहज भएको जनाएका छन् ।

त्यसैगरी, साइबर अपराधीहरूले यसको आधारमा आर्थिकलगायत ठगी गर्नसमेत सम्भव हुने देखिएको चेकपोइन्ट रिसर्चको अध्ययनमा देखिएको छ । ‘पछिल्लो समय ह्याकरहरूले हानिकारक दुर्भावनापूर्ण कोडहरू तयार गर्नका लागि च्याट जीपीटीलाई प्रयोग गरिरहेका प्रमाणहरू प्राप्त भएका छन्,’ चेकपोइन्टका सर्गेई साइकेभिचले भने ।

प्रकाशित : पुस २६, २०७९ ०७:२५
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

त्यो खाली ‘डगआउट’

काठमाडौं नाइट्स टोलीमा वैकल्पिक खेलाडी नहुँदा विपक्षी विराटनगरका खेलाडीले मैदानमा पानी पुर्‍याउनुपरेको दृश्य टीठलाग्दो रह्यो
विनोद पाण्डे

काठमाडौँ — काठमाडौं नाइट्सका तीव्र गतिका बलर कमलसिंह ऐरी बाउन्ड्रीलाइनमा फिल्डिङ गर्दै थिए । उनलाई विराटनगर सुपर किंग्सका वैकल्पिक खेलाडी अमरसिंह राउटेलाले पानी र फलफुल लगेर सघाइरहेका थिए । नाइट्सकै सन्तोष कार्की बाउन्ड्रीलाइनमा फिल्डिङ गरिरहेको समयमा विराटनगरका रिजन ढकालले पिउनका लागि पानीको बोटल लगिदिएका थिए ।

अन्य समयको क्रिकेटमा यो सामान्य दृश्य हो । नेपाल टी–२० लिग क्रिकेटमा प्रतिस्पर्धा गरिरहेको काठमाडौं नाइट्सको हकमा यो टीठलाग्दो दृश्य हो । आफ्नो टोलीमा रहेका सबै चार विदेशी खेलाडी फर्किएपछि नाइट्सले उपलब्ध सबै ११ नेपाली खेलाडी लिएर मैदान उत्रिनुपरेको थियो । जसका कारण टोलीसँग कोही खेलाडी विकल्पमा थिएनन् । एउटा टोलीमा कम्तीमा ११ नेपाली र ४ विदेशी खेलाडी राख्न पाउने प्रावधान छ ।

सोही क्रममा विराटनगरका वैकल्पिक खेलाडीको काममा काठमाडौं नाइट्सका खेलाडी खटिनुपरेको थियो । नाइट्सको टोली फिल्डिङमा रहेको समयमा ड्रिङस ब्रेक हुँदा मैदानभित्र पानी र फलफुल पुर्‍याउने जिम्मेवारी फिजियो सागर पाण्डेको काँधमा थियो । त्यतिबेला नाइट्सको ‘डगआउट’ खाली हुन्थ्यो ।

काठमाडौं नाइट्स फिल्डिङका क्रममा खाली रहेको डगआउट ।

नाइट्सले टसका लागि बुझाएको टिम लिस्टमा आफ्ना चार विदेशी खेलाडी जिम्बावेका रायन बर्ल, अफगानिस्तानका अजमतुल्लाह ओमारजाई, इंग्ल्यान्डका एलेक्स ब्लेक र मलेसियाका वीरनद्वीप सिंह ‘अनुपस्थित’ लेखिएको थियो । बर्लले ५ र ओमारजाईले ६ खेलमात्र खेलेर फर्किएका थिए । पारिश्रमिक, स्पट फिक्सिङ र बेटिङ प्रकरण आएपछि विदेशी खेलाडी फर्किन लर्को लागेको थियो । बर्ल ‘इन्टरनेसनल ड्युटी’ का कारण जनाइ फर्किएका थिए भने ओमारजाई नेपालबाट ढाका लागेर बंगलादेश प्रिमियर लिगमा एक खेल खेलिसकेका छन् ।

टोलीका खेलाडीलाई पानी पुर्‍याउँदै विपक्षी टोलीका खेलाडी र फिजियो। तस्बिर : कान्तिपुर

दुई दिनअघि ब्लेक र वीरनद्वीप पनि फर्किएपछि काठमाडौं नाइट्समा भएका सबै घरेलु खेलाडी क्रिजमै खटिनुपरेको थियो । प्रतियोगितामा धेरै मुद्दाहरू आएको र उनीहरूको टिकट पनि त्यहीअनुरुप बनेर आएकाले आफ्ना विदेशी खेलाडी फर्किएको भन्दै व्यवस्थापनसँग समझदारी मिलाउन नसक्दा यस्तो हुन पुगेको नाइट्सका कप्तान ज्ञानेन्द्र मल्ल बताउँछन् । ११ खेलाडीमात्र हुँदा छनोट गर्न केही गर्नु नपरेकाले सिधै मैदानमा खेल्दा हुने भनेर हँसीमजाक गर्न खोजे पनि टिमभित्रको पीडा ज्ञानेन्द्रको भावमा झल्कन्थ्यो ।

पोखरा एभेन्जर्ससँग पुस १८ को खेलमा पराजित भएयता नाइट्सका भारतीय प्रशिक्षक चेतन नन्दा देखिएका छैनन् । सोही दिन नेपाल टी–२० लिगका लागि क्यानको कमर्सियल एन्ड स्ट्रेजेटिक पार्टनर सेभेन थ्री स्पोर्ट्सका संस्थापक जतिन आहलुवालिया र प्रमुख कार्यकारी अधिकृत अभिषेक सकालानी क्यानलाई कुनै जानकारी नदिई दिल्ली लागेपछि धेरै अन्योल देखिएको छ । पछिल्ला दुई खेलमा नाइट्सका भारतीय व्यवस्थापक जशकरण वाही पनि ‘डगआउट’ मा देखिएका छैनन् । जबकि प्रतियोगिताको नियमावलीमा प्रमुख प्रशिक्षक, सहायक प्रशिक्षक, ट्रेनर, फिजियो, टेक्निकल विश्लेषक र व्यवस्थापक अनिवार्य हुनुपर्ने र मेन्टर स्वेच्छिक हुनुपर्ने नियम छ ।

टोलीका खेलाडीलाई पानी पुर्‍याउँदै विपक्षी टोलीका खेलाडी र फिजियो। तस्बिर : कान्तिपुर

‘टिमका मालिकहरू अन्तिममा परिवर्तन हुनु, हाम्रो टिममा धेरै कुरा छिटो छिटो परिवर्तन भइरहेको थियो । त्यसैले यसरी नै जाने भन्ने सुरुदेखि नै अनिश्चित थियो,’ ज्ञानेन्द्रले भने, ‘पछि पनि जस्तो सोचेका थियौं, त्यस्तो भएन । ११ खेलाडीमै खेल्नु बाध्यता हो, यो अवस्थामा अरू कोहीलाई ल्याएर राख्न पनि नमिल्ने जस्तो थियो । यो सबै पक्षमा बोर्डलाई दोष दिनुभन्दा पनि फ्रेन्चाइज र व्यवस्थापनको कुरा हो । व्यवस्थापनले अझ राम्रोसँग सम्हाल्नुपर्थ्यो जस्तो लाग्छ ।’

मैदानबाहिरको प्रसंगभन्दा पनि खेलमा केन्द्रित हुनुपर्ने उनी जनाउँछन् । काठमाडौंको टोलीमा कतिसम्म थियो भने लोकेश बमलाई बलिङ गर्न दिइएको थियो । सुरुमा विकेटकिपरको भूमिकामा खेलेका उनी पछि बलिङमा आएका थिए । अफ स्पिन बलिङ गरेका उनले १ ओभरमा १३ रन खर्चेका थिए ।

पुस १९ गते काठमाडौं र विराटनगरबीचकै खेलमा दुवै टोलीले आफ्ना मुद्दाहरू रहेको भनी टसअगाडि टिम लिस्ट लिन अस्वीकार गरेका थिए । आफूहरूले कुनै पारिश्रमिक नपाएको भन्दै खेलाडीले खेल्न मानेका थिएनन् । यही खेलका दौरान बर्ल र ओमारजाई फर्केका थिए । त्यसयता काठमाडौंले लगातार चौथो खेल हारेको हो । विराटनगरले सोमबार काठमाडौंलाई ९९ रनले पराजित गर्दै क्वालिफायर २ मा पुगेको छ ।


ब्लेकले १० खेल खेल्दै टोलीबाट सर्वाधिक २ सय ९८ रन बनाए । पुस १८ मा खेलाडीको पारिश्रमिक विवाद उठेयता काठमाडौंलगायत धेरै टोलीका खेलाडी मैदानमा केन्द्रित देखिएको छैनन् । पहिलो ६ खेलमा २ सय ४४ रन बनाएका ब्लेकले पारिश्रमिक मुद्दा आएयता पछिल्ला ४ खेलमा ५४ रनमात्र बनाउन सके । ओमारजाईले ६ खेलमा १ सय ८२, वीरनद्वीपले ९ खेलमा १ सय २७ रन बनाए । यी दुईभन्दा बढी रन बनाउने काठमाडौंका नेपाली खेलाडीमा सुनाम गौतम (१९० रन) मात्र रहे । बर्लले ५ खेलमा ६७ रन बनाएका थिए ।

विराटनगरसँग पराजित भएपछि काठमाडौंको यात्रा टुंगिएको छ । प्रतियोगितामा आफ्नो खेल सकिँदासम्म नाइट्सका कुनै खेलाडीले पारिश्रमिक पाएका थिएनन् । सोमबार साँझ खेलाडीको खातामा ६५ प्रतिशत रकम आएको थियो । सम्भवतः बैंकहरू मर्जरको प्रक्रियामा रहेका कारण ३–४ खेलाडीको खातामा रकम आउन बाँकी नै थियो ।

काठमाडौंमा चार विदेशी खेलाडी नभए पनि विपक्षीलाई कमजोर रूपमा लिएर नखेलेको विराटनगरका कप्तान रोहित पौडेलले बताए । उनले ४९ बलमा ६१ रन बनाउँदै विराटनगरको विजय कथा कोरेका थिए । उनी चौथो पटक प्लेयर अफ द म्याच बने । विराटनगर र जनकपुर रोयल्सबीच मंगलबार हुने खेलको विजेताले लुम्बिनी अल स्टार्सविरुद्ध फाइनलमा प्रतिस्पर्धा गर्नेछ ।

‘काठमाडौं नाइट्समा ११ खेलाडीमात्र हुँदा अलिकति अचम्म लागेको थियो, प्रायः यस्तो हुँदैन,’ रोहितले भने, ‘क्रिकेटका लागि अवस्था राम्रो छैन, यो माहोलमा खेलाडीलाई खेल्न गाह्रो भइरहेको छ ।’ उनले आफ्नो टोलीका एक खेलाडीको ६५ प्रतिशत पारिश्रमिक आएको र अरूको बैंकमा हालिसक्यो भन्ने खबर आएको जनाए । पारिश्रमिक आउनेमा आफूहरू आशावादी रहेको रोहित बताउँछन् ।

प्रकाशित : पुस २६, २०७९ ०७:२५
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×