टोकियो ओलम्पिकले चुनौती नल्याउने वाचा- खेलकुद - कान्तिपुर समाचार
कान्तिपुर वेबसाईट
AdvertisementAdvertisement

 टोकियो ओलम्पिकले चुनौती नल्याउने वाचा

‘जापानी जनता र हामी सबैले कोरोना भाइरसविरूद्धको युद्धमा योगदान गर्ने प्रतिबद्धताअनुसार शक्ति लगाउने छौं’
एएफपी

टोकियो — अन्तर्राष्ट्रिय ओलम्पिक कमिटी (आईओसी) प्रमुख थोमस बाचले टोकियो ओलम्पिक सुरु हुनु एक साताअघि बुधबार गेम्समार्फत् जापानमा कुनै पनि चुनौती नल्याउने बताएका छन् ।

टोकियोस्थित प्रधानमन्त्री निवासमा जापानी प्रधानमन्त्री योसिहिदे सुगासँगको भेटपछि पत्रकार सम्मेलनमा आईओसीका अध्यक्ष थोमस वाच । तस्बिर : एपी

राजधानी टोकियोमा समर्थकलाई ओलम्पिक स्पर्धामा प्रवेश गर्न प्रतिबन्ध लगाइएको छ । आपतकाल घोषणा गरेपछि पनि संक्रमितको संख्या बढिरहेको छ । गत जनवरीयताकै सबैभन्दा बढी संक्रमित संख्या बुधबार पाइएको छ । धेरै खेलाडी जापान आइरहेका छन् । उनीहरू ओलम्पिक भिलेजमा प्रवेश गरिरहेका छन्, जसलाई सुरक्षित गृष्मकालीन ओलम्पिक बनाउने प्रतिवद्धता अध्यक्ष बाचले गरेका छन् ।

‘जापानी जनता र हामी सबैले यो भाइरसविरुद्धको युद्धमा योगदान गर्ने प्रतिवद्धताअनुसार शक्ति लगाउने छौं र जापानी नागरिकलाई कुनै चुनौतीमा ल्याउने छैनौं,’ जापानी प्रधानमन्त्री योसिहिदे सुगासँगको बैठकपछि अध्यक्ष बाचले भने, ‘ओलम्पिक भिलेजका ८५ प्रतिशत बासिन्दा र लगभग शतप्रतिशत आईओसी सदस्य र कर्मचारीहरू खोप लगाएर टोकियो आइपुग्दैछन् । त्यसैले जापानी नागरिकहरूसँग विश्वभरिबाट आउने खेलाडीहरूलाई न्यानो स्वागत गर्न विनम्रपूर्वक आग्रह गर्दछु । उनीहरूलाई पनि जापानी नागरिकलाई जस्तै धेरै खालको चुनौती छ ।’

जापान अरूभन्दा कोभिड–१९ महामारीको कम प्रभाव भएको देश हो, जहाँ करिब १५ हजारको मृत्यु भएको छ । तर, विज्ञहरूले कोभिड–१९ को नयाँ भेरियन्टसँगै अर्को लहर आउने चेतावनी दिइसकेका छन् । करिब २० प्रतिशत जनसंख्याले पूर्ण खोप लगाइसकेका छन् । टोकियोमा आपतकालले मुख्यतः अल्कोहल बिक्री र रेस्टुराँको खुला हुने समयमा सीमितता ल्याउने छ । टोकियोमा बुधबार १,१४९ संक्रमित पुष्टि भएको छ, जुन २२ जनवरी यताकै सबैभन्दा बढी संख्या हो । जापानीहरूले टोकियो २०२० प्रति लगातार आशंका गरिरहेका छन् । महामारीको कारण एक वर्ष ढिला गरी हुन लागेको यो ओलम्पिक अन्ततः जुलाई २३ मा सुरु हुँदै छ ।

अमेरिकाको ठूलो टिम

लस एन्जल्स– अमेरिकाले टोकियो ओलम्पिकमा इतिहासकै दोस्रो ठूलो टिम पठाउने भएको छ । गृष्मकालीन खेलकुदमा लगातार तेस्रोपल्ट महिला खेलाडीको संख्या आधाभन्दा धेरै हुने अमेरिकी ओलम्पिक तथा पारा ओलम्पिक कमिटीले मंगलबार जनाएको छ । कोभिड–१९ महामारीको कारण एक वर्ष सारिएपछि जुलाई २३ मा टोकियोमा सुरु हुने ओलम्पिकमा कमिटीका अनुसार ६१३ खेलाडी सहभागी हुनेछन् । सन् १९९६ मा अमेरिकी ओलम्पिक टिम ६४८ सदस्यीय थियो, जुन ओलम्पिक घरेलु भूमिमा आयोजना गरिएको थियो । यसपालि महिला खेलाडीको संख्या ३२९ रहेको छ । तेस्रोपल्ट गृष्मकालीन ओलम्पिकमा अमेरिकाको पुरुषभन्दा बढी महिला खेलाडी सहभागी हुन लागेको हो ।

ओलम्पिक खेल्ने अमेरिकी पौडी टोलीका खेलाडी बुधबार जापानको नारिता अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलमा । तस्बिर : एएफपी

‘टिम अमेरिका तयार छ । हाम्रो टिममा ६१३ उत्कृष्ट खेलाडी समावेश छन् । यो अहिलेसम्मकै एक ठूलो टिम हो । यसमा सबै खेलाडी छनोट भएर आएका हुन्,’ अमेरिकी ओलम्पिक कमिटीका प्रमुख कार्यकारी साराह हिर्सल्यान्डले भने, ‘यो विशेष समयमा यी खेलाडीहरूले लगनशीलता, समर्पण र एकाग्रताले हामी सबैलाई प्रेरणा दिएको छ । यो आकर्षक समयमा हामी उनीहरूलाई खेलकुद करिअरकै सपना पूरा गर्ने सबैभन्दा ठूलो तहको प्रतियोगितामा समर्थन गर्दछौं ।’

अमेरिकी टिमका १९३ खेलाडी फेरि ओलम्पिकमा फर्किएका हुन् । इक्वेस्ट्रियन फिलिप डटन सातपल्टका ओलम्पियन हुन् । अरू आठ खेलाडी पाँचपल्ट ओलम्पिकमा सहभागी भइसकेका छन् । पन्ध्र खेलाडी चौथोपल्ट ओलम्पिकमा प्रतिस्पर्धा गर्दैछन् । तेस्रोपल्ट ओलम्पिकमा आएका ३९ खेलाडी छन् । नौ पदक जितेका ट्र्याक एन्ड फिल्ड स्टार एलिसन फेलिक्स, पौडीमा आठ पदक जितेका एलिसन स्मित, पौडीमै ६ पदक हात पारेकी केटी लेडेस्की र जिम्न्यास्ट सिमोन बाइल्स (५ पदक जितेकी) पनि छन् ।

खेलाडी आफैंले पदक लगाउने

टोकियो (एपी)– कोरोना भाइरसको संक्रमणबाट बच्न टोकियो ओलम्पिकमा खेलाडीहरू आफैंले पदक लगाउनुपर्ने भएको छ ।परम्परागत पदक समारोहलाई अन्तर्राष्ट्रिय ओलम्पिक कमिटी (आईओसी) ले यसपालि हुने ३३९ स्पर्धामा परिवर्तन गरेको हो । अध्यक्ष थोमस बाचले यसको घोषणा गरेका हुन् । ‘कुनै अतिथिबाट पदक घाँटीमा पहिर्‍याएर प्रदान गरिने छैन,’ बाचले भने, ‘खेलाडीलाई प्रदान गरिने पदक उनीहरू आफैले लगाउनुपर्नेछ । त्यो पदक खेलाडीसम्म पुर्‍याउने व्यक्तिले पनि डिस्इन्फेक्टेड ग्लोभ्स लगाउनेछन्, जसले खेलाडीसम्म पुग्नुअघि पदक कसैले नछुने निश्चित हुनेछ ।’


ओलम्पिकको व्यवस्था फरक हो । युरोपको फुटबलमा यूईएफएका अध्यक्ष एलेक्जान्डर सेफरिनले हालैमात्र व्यक्तिगत रूपमै खेलाडीसँग अँगालो हालेका थिए । आइतबार लन्डनमा सेफरिनले इटालीका उत्कृष्ट गोलकिपर जियानलुइजी डोनारुमासँग हात मिलाउँदै युरो २०२० को पदक र ट्रफी प्रदान गरेका थिए । पेनाल्टी सुटआउटमा डोनारुमाको बचाउका कारण इटालीले फाइनलमा इंग्ल्यान्डलाई हराएर उपाधि जितेको थियो । आईओसी अध्यक्ष बाचले टोकियोमा समारोहमा हात मिलाउन र अँगालो हाल्न नपाउने पनि बताए ।

चार सयभन्दा बढी चिनियाँ

बेइजिङ– चीनले ४३१ खेलाडीसहित ७७७ सदस्यीय ओलम्पिक टिम टोकियो पठाउने भएको छ । चीनले चीनबाहिर भएको ओलम्पिकमा हालसम्मकै सबैभन्दा ठूलो टिम पठाउन लागेको सिन्ह्वा समाचार एजेन्सीले बुधबार जनाएको छ ।

चिनियाँ टिममा २९८ महिला खेलाडी हुनेछन्, जुन पुरुष (१३३) भन्दा दोब्बर हो । यसमा महिला डाइभिङकी १४ वर्षीया क्वान होङछ्वानदेखि पुरुष इक्वेस्ट्रियनका ५२ वर्षीय ली झेनक्वीङसम्म छन् । ‘चीनले विदेशमा पठाएको यो नै सबैभन्दा ठूला ओलम्पिक टिम हो,’ चीनको राज्य खेलकुद प्रशासनका उपनिर्देशक गाओ झिदङले भनेका छन् । बेइजिङ ओलम्पिक २००८ मा चीनको सबैभन्दा ठूलो टिम सहभागी भएको थियो, जसमा ६३९ खेलाडीसहित १०९९ सहभागी थिए । चीनले टेबलटेनिस, ब्याडमिन्टन, जिम्न्यास्टिक, भारोत्तोलन, सुटिङ र डाइभिङमा स्वर्णपदक जित्ने अपेक्षा गरिएको सिन्ह्वाले जनाएको छ ।

प्रकाशित : असार ३१, २०७८ ०८:२८
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

फ्रान्सबाट कहिले फर्काइन्छ नेपाली मूर्ति ?

पाटनको च्यासलहिटी र भक्तपुरको नासमना टोलबाट हराएका मूर्ति फ्रान्सको संग्रहालयमा 
देवेन्द्र भट्टराई, ददी सापकोटा

काठमाडौं, पेरिस — पाटनको च्यासलहिटीको विष्णु–लक्ष्मी–गरुड (श्रीधर विष्णु) र भक्तपुर नासमना टोलको उमा–महेश्वर प्रस्तर मूर्ति ६ दशकअघि चोरी भएर सुटुक्क नेपालबाट बाहिरिए । खोज्ने र फर्काउने चासो ढिला सुरु भएका दुवै मूर्ति अझैसम्म नेपाल आइपुग्ने प्रक्रिया सुरु भएको छैन ।

६ दशकअघि चोरिएको पाटनको विष्णु–लक्ष्मी र भक्तपुरको उमा–महेश्वर मूर्ति ।

पुरातत्त्व अन्वेषक लैनसिंह वाङ्देलको ‘स्टोलन इमेजेज अफ नेपाल’ (१९८९) मा विस्तृतमा उल्लेख गरिएका यी दुवै सम्पदा पेरिसको एसियाली कलासम्बन्धी राष्ट्रिय संग्रहालय (गिमे म्युजियम) मा छन् भन्ने धेरै वर्षपछि खुल्यो ।

तत्कालीन प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीले दुई वर्षअघि फ्रान्स भ्रमणका क्रममा पुरातात्त्विक महत्त्वका यी दुई नेपाल मूर्ति फर्काउने सहमति पनि गरेका थिए । म्युजियम अध्यक्ष सोफी माकारियुसँगको भेटमा सहमति भएको थियो । तर अहिलेसम्म पनि ती मूर्ति नेपाल ल्याइएका छैनन् । विष्णु–लक्ष्मी–गरुड (श्रीधर विष्णु) को मूर्ति दसौं शताब्दीको हो भने उमा–महेश्वर प्रस्तर मूर्ति १२ औं शताब्दीमा निर्मित हो ।

उमा–महेश्वर प्रस्तर मूर्ति रहेको भक्तपुरको नासमना टोल । तस्बिर : प्रकाशचन्द्र तिमिल्सेना/कान्तिपुर

वाङ्देलको शोधअनुसार लक्ष्मी र गरुड साथमा राखेर उभिएको विष्णु आकृतिको मूर्ति सन् ७० दशकको अन्त्यतिर हराएको थियो । यस्तै उमा–महेश्वरको मूर्ति सन् १९८४ मे २३ मा चोरिएको थियो । यी मूर्ति गिमे म्युजियमा रहेको थाहा पाएपछि आर्ट–क्युरेटर एवं अन्वेषक डिना वाङ्देल (हाल दिवंगत) ले तिनलाई फिर्ता गर्न सन् २०१६ पछाडि लेख्दै र बोल्दै आएकी थिइन् ।

‘गिमे म्युजियममा रहेका सम्पदा घर फर्काउने पहल दुई वर्षयता हुँदै आएको थियो तर सफल भएको थिएन । अहिले फेरि उत्पत्तिको मुलुक तथा स्थानबारे प्रमाणित कागजात पेरिसस्थित नेपाली दूतावासमा पठाएर मूर्ति घरफिर्तीको पहल थालेका छौं,’ पुरातत्त्व विभागका महानिर्देशक दामोदर गौतमले कान्तिपुरसँग भने । पुरातत्त्वका अनुसार दुई मूर्ति घर फर्काउन कार्गो र अन्य प्रक्रियाका लागि बजेटसमेत छुट्याइएको थियो । ‘मूर्ति किन फर्काइएन भनेर सोध्न सजिलो छ,’ उनले भने, ‘पुरातत्त्वले काठमाडौंस्थित फ्रेन्च राजदूतसमेतलाई बोलाएर मूर्ति फर्काउनका लागि सहजीकरण गरिदिन अनुरोध गरेको हो तर पार लागेन ।’

महानिर्देशक गौतमका अनुसार सांस्कृतिक सम्पदालाई फिर्ता ल्याउन फ्रान्स सरकारको निर्णय चाहिने भएकाले मूर्तिहरूको ‘उत्पत्तिको प्रमाण’ स्पष्ट पार्ने कागजात फेरि अर्को चरणमा पनि पठाइएको छ । पेरिसस्थित राजदूत दीपक अधिकारीका अनुसार ‘गिमे’ सरकारी म्युजियम भएकाले पनि त्यसमा रहेका नेपाली सम्पदा फर्काउन केही प्रक्रियागत कामकारबाही भइरहेको छ ।

‘प्रधानमन्त्री ओलीलाई दुई वर्षअघि म आफैंले गिमे म्युजियम लिएर गएको थिएँ । त्यतिबेला आफ्नो प्राचीन सम्पदा घर फर्काइनुपर्ने विषयमा कुराकानी भएको थियो,’ उनले भने । तर सम्पदा उत्पत्तिको पहिचानसम्बन्धी कागजी प्रक्रिया र अन्य कानुनी कारणले मूर्ति फर्काउने काममा ढिलाइ भए पनि यसमा तदारुकता रहने उनले बताए । युनेस्को अभिसन्धिअनुसार पुरातात्त्विक महत्त्वका यस्ता सम्पदा वा सामग्री जे जहाँ रहे पनि हकदाबीका आधारमा ‘उत्पत्तिको मुलुक’ लाई फिर्ता गर्नुपर्छ ।

विष्णु–लक्ष्मी–गरुड (श्रीधर विष्णु) मूर्ति रहेको पाटनको च्यासलहिट । तस्बिर : प्रकाशचन्द्र तिमिल्सेना/कान्तिपुर

पाटन, च्यासलका ७२ वर्षीय काजीबाबु व्यञ्जनकारका अनुसार च्यासल क्षेत्रबाटै अन्य केही ऐतिहासिक मूर्ति पनि हराएका छन् । विष्णु–लक्ष्मीको मूर्ति हराएपछि यसबारे चासो राख्ने वा खोजीनिती गर्ने काम कुनै निकायबाट नभएको उनले सुनाए । भक्तपुरवासी सम्पदाविद् रवीन्द्र पुरीले नासमना टोलबाटै पुरातात्त्विक महत्त्वका मूर्ति हराए पनि स्थानीय निकायले सम्पदा संरक्षण वा सुरक्षा संयन्त्रबारे कुनै चासो राख्न नचाहेको बताए । नासमना टोलबाट हराएको १५ औं शताब्दीमा निर्मित लक्ष्मीनारायण मूर्तिबारे वाङ्देलको ‘स्टोलन इमेजज अफ नेपाल’ मा पनि उल्लेख गरिएको छ । यो प्रस्तर मूर्ति सन् ८० दशकको सुरुवातमै हराएको हो ।

यो पनि पढ्नुहोस्

प्रकाशित : असार ३१, २०७८ ०८:१९
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×