‘जुडो नै एकमात्र खुसी’- खेलकुद - कान्तिपुर समाचार

‘जुडो नै एकमात्र खुसी’

हिमेश

काठमाडौँ — टोकियो ओलम्पिकमा खेल्ने वाइल्ड कार्ड पाएपछि नेपाली जुडो खेलाडी सोनिया भट्टलाई यो कतै सपना त होइन जस्तो लागिरहेको छ । सबै खेलाडीको साँच्चै सपना हुने गर्छ ओलम्पिक खेल्ने ।

सोनिया भर्खर १९ वर्षकी भइन् । किशोरी नै छन् उनी । उनलाई दुई दिन भयो, बोल्नै गाह्रो भएको । त्यो पनि खुसीले । सोनियाका बुबा सुरेश भट्ट साउदी अरेबियामा छन् । बुबालाई फोनबाटै खुसीको समाचार बल्लतल्ल सुनाइहालिन् 

उताबाट बुबाको उत्तर आयो, ‘अब देशका लागि केही गरेर देखाउने समय आएको छ नानु ।’ सोनियाका लागि जुडो नै एकमात्र खुसी हो । अब यही खुसी दिने खेलको मद्दतमा उनले विश्व खेलकुदको महाकुम्भमा आफ्नो चुतौती पेस गर्ने भएकी छन् । उनी भन्छिन्, ‘म देशका लागि सक्दो राम्रो प्रदर्शन गर्ने प्रयासमा हुनेछु ।’
ओलम्पिकमा जुडो खेल फेरि एकपल्ट त्यही देश (जापान) मा फर्कंदै छ, जहाँ यसको जन्म भएको थियो । टोकियो ओलम्पिक २०२० अबको २५ दिनपछि सुरु हुँदै छ ।

जापानले प्रायः गर्व गर्ने गर्छ, जुडो आफ्नै खेल हो भनेर । यही जुडो र टोकियो ओलम्पिकको सेरोफेरोमा नेपाली खेलकुदले सोनियाको निहुँमा मीठो समाचार सुन्न पाएको हो । नेपाली राष्ट्रिय जुडो खेलाडीमाझ सोनिया कान्छीमा पर्छिन् । उनीभन्दा पाका खेलाडी धेरै छन् । तर, ओलम्पिकको वाइल्ड कार्ड उनले नै पाइन् । त्यसैले सबैले भन्न थालेका छन्, ‘सोनिया जत्तिको भाग्यमानी कोही छैनन् ।’ सोनियालाई पनि लाग्न थालेको छ, आफू साँच्चै भाग्यमानी पो छु कि ?

कान्छी खेलाडीमध्ये एक भएपछि उनले जुडो खेल्न थालेको ९ वर्ष भइसकेको छ । उनी भर्खर १० वर्षकी थिइन्, नेपालगन्ज खजुराको घरअगाडि नै जुडोको डोजो थियो । अरूले जुडो खेलेको हेर्दाहेर्दै उनी त्यसमै आकर्षित भइन् । यो जापानी मार्सल आटर्स खेलकै एउटा ठूलो विशेषता हो, प्रतिद्वन्द्वी खेलाडीलाई हावामा उचालेर पछार्ने । प्राविधिक भाषामा ‘थ्रो’ भन्दा हुन्छ यसलाई । सोनियाको खेलमा सबैभन्दा बलियो पक्ष पनि यही रहको छ ।

सुरुआती दिनमा आमा पार्वती भट्टलाई आफ्नो छोरीलाई कसैलाई यसरी नै पछारेर घाइते बनाउला भन्ने ठूलो डर थियो । त्यसैले सुरुआती दिनमा आमाले उनलाई सक्दो जुडो खेल्न दिइनन् । तर सोनियाले आफ्नो जिद्दी छोडिनन् । छोरीले विस्तारै सफलता प्राप्त गरेपछि आमाको मन फेरियो । सोनिया ४८ केजी तौल समूहमा दुईपल्टका राष्ट्रिय च्याम्पियन हुन् । पछिल्लो दक्षिण एसियाली खेलकुदमा पनि उनले कांस्य पदक जितेकी छन् ।

अब यिनै आमा भन्छिन्, ‘छोरीले हामी सबैको नाम राखिन् ।’ अहिले सोनिया नेपाल पुलिस क्लबमा आबद्ध छन् । दुई वर्ष भयो, नेपाल ओलम्पिक कमिटीको ओलम्पिक छात्रवृत्तिमा रहेर उनले अभ्यास र प्रशिक्षण गरिरहेको । नेपाल जुडो संघका दीपकहर्ष वज्राचार्य मान्छन्, सोनियाले नेपालका लागि अझै लामो समय खेल्न सक्छिन् । त्यसैले सोनियाबाट नेपालले धेरै आस गर्न सक्छ । भलै ओलम्पिकमा केही चमत्कार नहोला । तर सोनिया त्यहाँबाट फर्केपछि परिपक्व खेलाडी हुनेछन् र अझ राम्रो गर्नेछन् ।

नेपाली जुडो एउटा परिवार
नेपाली जुडोको एउटा ठूलो विशेषता हो । यससँग आबद्ध खेलाडी, प्रशिक्षक र पदाधिकारी भावनात्मक रूपमा निकै नजिक छन् । पाका खेलाडीका रूपमा सोनियालाई मनपर्ने दिदी–दाइ खेलाडी धेरै छन् । तर ओलम्पिक खेल्ने वाइल्ड कार्ड उनलाई नै प्राप्त भयो । उनी भन्छिन्, ‘म सबै नेपाली जुडो खेलाडीको ओलम्पिक खेल्ने सपना प्रतिनिधित्व गरेर जापान जानेछु । मेरो दिदी–दाइ सबै खेलाडीप्रति मेरो ठूलो सम्मान र माया छ । मलाई उहाँहरू सबैको आशीर्वाद चाहिन्छ ।’

नेपालमा भर्खर जुडो खेल्न सुरु गर्दा उनको सुरुआती प्रशिक्षक थिए, दलबहादुर गुरुङ । सोनिया यी सबैका ‘दले गुरु’ प्रति नतमस्तक छन् । अहिलेकी प्रशिक्षक देवु थापा भनेपछि त उनी हुरुक्कै हुन्छिन् । सोनिया भन्छिन्, ‘मेरो त कामना नै छ, देवु गुरु जस्तो हुन पाउँ भनेर ।’ प्रशिक्षक थापा जुडोका लागि मात्र होइन, समग्र नेपाली खेलकुदकै लागि पनि प्रेरणा हुन् । सन् २०१० मा ढाकामा भएको दक्षिण एसियाली खेलकुदका क्रममा उनी लिफ्टबाट खसेर नराम्रोसँग घाइते भएकी थिइन् ।

तर उनले हरेश खाइनन् । चोट बोक्दै नेपालका लागि खेलिन् । त्यो अदम्य साहसको कथा थियो । सोनियालाई यो कथाले खुबै प्रेरित गर्ने गर्छ । जुडोमै उनको सबैभन्दा नजिकको मिल्ने साथी छ । उनको नाम हो, रेखा सुनार । सोनिया र रेखाले एकै दिन जुडो खेल्न सुरु गरेका थिए । उनीहरू टोलमा सँगै हुर्केका साथी हुन् । सातौं राष्ट्रिय खेलकुदमा उनी आफ्नै साथीलाई हराएर विजेता बनेकी थिइन् । त्यतिबेला रेखाले खुसी हुँदै सोनियालाई अँगालो हालिन् र भनेकी रहेछन्, ‘तिम्रो जित त मेरो पनि हो ।’

खेलकुदले कसैलाई सिकाउने अमूल्य शिक्षा भनेको यस्तै हो । सोनिया आफैं पनि उत्तिकै भलाद्मी छन् । आफूलाई कुनै न कुनै मोडमा सहयोग गर्ने सबैप्रति आभारी छन् । उनी भन्छिन्, ‘म यहाँसम्म पुग्नुमा धेरैको हात छ । ती सबैप्रति मेरो आभार छ । म सबै जुडो खेलाडी र प्रशिक्षकलाई धन्यवाद दिन चाहन्छुं । नेपाल जुडो संघ र नेपाल ओलम्पिक कमिटीले पनि मलाई वाइल्ड कार्ड दिलाउन जति सहयोग गरेको छ, त्यो गुण म बिर्सन चाहन्न ।’

तस्बिरहरू : हेमन्त श्रेष्ठ/कान्तिपुर

प्रकाशित : असार १४, २०७८ १०:४३
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

एएफसीको एक निर्णयले खुलेको अवसर

एएफसीको निर्णयले एसियन कप छनोटको समीकरण पनि सजिलो भएको छ । नेपाल र अन्य केही देशले एसियन कप खेल्ने सपना बुन्न सक्नेछन् ।
हिमेश

काठमाडौँ — एसियाली विश्वकप छनोटको दोस्रो चरण आफैमा जटिल थियो । आमखेलप्रेमीले बुझ्न केही मिहिनेत गर्नैपर्ने । यो चरणमा खेल्ने सबै टिमका लागि एसियाली फुटबल महासंघ (एएफपी) ले केही न केही व्यवस्था गरेको थियो, एक प्रकारले भन्दा यो हात खाली नहुने छनोट थियो ।

तस्बिर : कुवेत फुटबल संघ

यस्तो किनभन्दा यो विश्वकप छनोटमात्र थिएन, एसियन कप छनोट पनि थियो । फेरि यही कारणले छनोटको दोस्रो चरणको समीकरणलाई कठिन बनाएको थियो ।

र, रोमाञ्चक पनि । यही दोस्रो चरण मंगलबार टुंगिएको छ । यसको समाप्तिको अर्को दिन बुधबार एएफसीले अर्को ठूलो निर्णय लिएको छ । चीनमा हुने प्रतियोगिताको दुई वर्षअगाडि यसको छनोट खेल्ने २२ टिम घोषणा गरेको छ । यी २२ टिम एसियाली विश्वकप छनोट दोस्रो चरणको समाप्तिमा १४ देखि ३५ औं स्थानका छन् । यो निर्णयपछि नेपालजस्तै धेरैको भाग्य खुलेको छ । अब ढुक्क भएर एसियन कप छनोटका लागि तयारी सुरु गर्न सक्ने छ ।

एएफसीको यो एक निर्णयले एसियन कप छनोटको समीकरण पनि सजिलो भएको छ । त्यहीं नेपाल र अन्य केही देशले एसियन कप खेल्ने सपना बुन्न सक्नेछन् । छनोट सन् २०२२ को फेब्रुअरी १ देखि २७ सम्म हुनेछ । यो छनोटमा कुल २४ टिमको सहभागिता हुनेछ । बाँकी दुई टिमको निर्णय प्लेअफबाट हुनेछ । प्लेअफ खेल्ने टिम छन्, इन्डोनेसिया, कम्बोडिया, चाइनिज ताइपेई र ग्वाम । यी चार टिम ३६ देखि ३९ औं स्थानमा छन् ।

छनोट २४ टिमलाई ६ समूहमा विभाजन गरेर लिग चरणका खेल हुनेछ । यी खेल पनि ‘होम एन्ड अवे’ राउन्ड रोबिनका आधारमा हुनेछ । प्रत्येक समूहको शीर्षस्थानमा रहने ६ टिम स्वतः एसियन कपमा छनोट हुनेछन् । त्यसपछि समूहको दोस्रो चरणमा आउने शीर्ष ६ टिमले पनि एसियन कप खेल्ने पाउनेछन् । यसरी यो छनोट चरणबाट ११ टिमले एसियन कप खेल्नेछन् । त्यो भनेको २४ मध्ये लगभग आधाभन्दा केही कमले एसियन कप खेल्ने पाउनेछन् । एसियन कपमा पनि २४ टिम हुनेछन् ।

त्यसमध्ये १३ टिम यसअघि नै छनोट भइसकेका छन् । यी भाग्यमानी टिम हुन्, डिफेन्डिङ च्याम्पियन कतारसँगै सिरिया, चीन, अस्ट्रेलिया, इरान, इराक, साउदी अरेबिया, ओमान, जापान, यूएई, भियतनाम, दक्षिण कोरिया र लेवनान । यी टिमबाहेक एसियन कप छनोट खेल्ने टिममा एसियाली विश्वकप छनोटको आफ्नो समूहको तेस्रो स्थानमा रहने तीन टिम छन् । ती हुन्, कुवेत, उज्वेकिस्तान र ताजकिस्तान ।

तेस्रो र चौथो स्थानमा रहने सबै १६ टिमले पनि एसियन कप छनोट खेल्न पाएका छन् । तेस्रो स्थान आउने टिम हुन्, फिलिपिन्स, जोर्डन, बहराइन, प्यालेस्टाइन, भारत, किर्गिस्तान, मलेसिया र तुर्कमेनिस्तान । यस्तै चौथो स्थानमा आउने टिम हुन्, माल्दिभ्स, नेपाल, हङकङ, सिंगापुर, अफगानिस्तान, मंगोलिया, थाइल्यान्ड र श्रीलंका । यमन, बंगलादेश र म्यानमारले भने अन्तिम तथा पाँचौं स्थानमा रहेर पनि एसियन कप छनोट सिधै खेल्न पाए ।

यसको ‘ड्र’ एएफसीको मुख्यालय क्वालालम्पुरमा जुन २४ मा निकालिने छ । नेपाल आफ्नो वरीयताअनुसार त्यसको चौथो ‘पट’ मा परेको छ । एसियाली विश्वकप छनोट दोस्रो चरणको समाप्तिमा १२ टिमले अब तेस्रो चरण खेल्नेछ । यी टिम तिनै १३ मध्ये १२ टिम हुन्, जसले सिधै एसियन कप खेल्नेछ । कतारले विश्वकप आयोजकको रूपमा छनोट खेल्नुपर्ने छैन । यी १२ टिमलाई दुई समूहमा विभाजन गरेर ‘होम एन्ड अवे’ राउन्ड रोबिनको आधारमा हुनेछ ।

त्यसमध्ये प्रत्येक समूहको शीर्ष दुई स्थानमा रहने टिम विश्वकप अन्तिम चरणका लागि छनोट हुनेछ । प्रत्येक समूहको तेस्रो चरणमा रहने टिम भने छनोटको चौथो चरण पुग्नेछन् । यो चरण भनेको एकै प्लेअफको खेल हुनेछ, यसमा दुई लेगको खेल हुने छैन । यसको विजेताले अन्तरमहादेशीय प्लेअफ खेल्नेछ । यसमा एसियासँगै उत्तर र केन्द्रीय अमेरिका, दक्षिण अमेरिका र ओसियनाका एक एक गरेर चार टिम हुनेछन् । यसबाट दुई टिमले विश्वकप अन्तिम चरण खेल्नेछन् ।

प्रकाशित : असार ३, २०७८ ०८:०४
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×