सार्वजनिक लेखा समिति प्रभावहीन- सुदूरपश्चिम - कान्तिपुर समाचार
कान्तिपुर वेबसाईट
AdvertisementAdvertisement

सार्वजनिक लेखा समिति प्रभावहीन

चार वर्षमा एउटै उजुरीलाई पनि समितिले निष्कर्षमा पुर्‍याउन सकेको छैन 
अर्जुन शाह

धनगढी — सरकारका विभिन्न निकायबाट भएका आर्थिक अपारदर्शितामाथि निगरानी, जाँचबुझ तथा आवश्यक निर्देशन दिन सक्ने क्षेत्राधिकार भएको प्रदेशसभाको सार्वजनिक लेखा समिति सुदूरपश्चिममा भने प्रभावहीन देखिएको छ । समिति गठनको लगभग चार वर्षको अवधिमा एउटै उजुरीलाई पनि समितिले निष्कर्षमा पुर्‍याउन सकेको छैन ।

कार्यतालिकाअनुसार बैठक बस्ने, विषयमाथि सघन छलफल गर्ने कार्यहरू पनि नियमित छैनन् । समितिका सदस्यहरूका अनुसार धेरैजसो समय त बैठक सञ्चालनका लागि आवश्यक कोरमसमेत नपुगेर बैठक स्थगित हुने गरेका छन् । समितिका सचिव प्रेम कट्टेलका अनुसार चालु आर्थिक वर्षको साउन यता हालसम्म समितिका ९ वटा बैठक बसेका छन् । समितिको सभापतिमा प्रमुख प्रतिपक्षी दल नेपाल कांग्रेसकी सांसद कुमारी नन्दा बम छिन् ।

समितिका सदस्य अमर साउदका अनुसार यस अवधिमा सामाजिक विकास मन्त्रालयद्वारा एम्बुलेन्स खरिद प्रक्रिया, सामुदायिक सिँचाइ परियोजना र भूमि व्यवस्था, कृषि तथा सहकारी मन्त्रालयको सामग्री खरिद प्रक्रियामाथि लेखा समितिले चासो राखेको भए पनि ठोस कुनै निष्कर्षमा भने पुग्न सकेन । सत्तारूढ दल नेकपा (एकीकृत समाजवादी) का सांसदसमेत रहेका समितिका सदस्य साउद समिति आफैं अलमलमा रहेको बताउँदै क्षेत्राधिकारअनुसार प्रभावकारी काम हुन नसकेको स्वीकार्छन् । ‘कारणहरू अनेक छन्, मुख्य कुरा त प्रमुख प्रतिपक्षी दलभित्रको आन्तरिक किचलो हो या समितिका सभापतिको नेतृत्व क्षमताकै कुरा हो कि भन्ने पनि लाग्छ,’ उनले भने, ‘आर्थिक सुशासन कायम गर्न र सरकारले गरेका आर्थिक अपारदर्शितामाथि लगाम लगाउन प्रतिपक्षी दलको नेतृत्वमा रहेको समितिले जुन भूमिका निर्वाह गर्नुपर्ने हो त्यो हुन सकेन । प्रमुख प्रतिपक्षी दलले लेखा समितिको भूमिकालाई महत्त्व नै नदिएको जस्तो देखिन्छ ।’

सामाजिक विकास मन्त्रालयद्वारा खरिद भएका एम्बुलेन्स सम्बन्धमा लेखा समितिमा उजुरी परेपछि छलफल सुरु भएको थियो । समितिले सभापति कुमारी नन्दा बमको संयोजकत्वमा उपसमिति पनि गठन गरेको थियो । तर निष्कर्षमा भने पुग्न नसकेको समितिकी सदस्य सांसद देवकी मल्लले बताइन् ।

भूमि व्यवस्था, कृषि तथा सहकारी मन्त्रालयद्वारा सामग्री खरिद प्रक्रियामा आर्थिक अनियमितता भएको आशंकामा पनि लेखा समितिले छानबिन प्रयास गरेको थियो । विभिन्न सामग्रीहरू खरिदका क्रममा बजार मूल्यभन्दा महँगोमा खरिद भएका सम्बन्धमा समितिमा अध्ययनका क्रममा मन्त्री विनिता चौधरी र मन्त्रालयका सचिवमाथि जाँचबुझ गरिएको भए पनि निष्कर्षमा भने समिति पुग्न सकेन । यस्तै, सामुदायिक सिँचाइ परियोजनामाथि गर्न खोजेको छानबिन पनि अधुरै छ । समितिले ठोस निष्कर्षमा पुर्‍याउन सकेन । समिति सभापति बमले समितिको कामकाज अलमलमा परेको जस्तो देखिए पनि हरेक काम प्रक्रियाअनुसारै भइरहेको दाबी गरिन् ।

सरकारलाई आर्थिक अनियमितिता गर्नबाट रोक्न सार्वजनिक लेखा समिति प्रमुख प्रतिपक्षी दलको मुख्य अस्त्र हो । त्यसैले संसदीय प्रणाली भएका देशमा सार्वजनिक लेखा समितिको नेतृत्वमा प्रमुख प्रतिपक्षी दलका नेता रहने प्रचलन छ । समितिले प्रचलित नियमानुसार विधि पुर्‍याएर खर्च गरिए नगरिएको, जुन कामका लागि रकम विनियोजन गरिएको हो, त्यसैमा खर्च गरिएको छ छैन, सार्वजनिक सम्पत्तिको खर्च गर्दा पालना गर्नुपर्ने अनुशासन कायम गरिएको छ/छैन, भनेर सार्वजनिक लेखा समितिले जाँच गर्न सक्दछ । समितिका सदस्यहरूका अनुसार सुदूरपश्चिममा त्यो हुन सकेन ।

लेखा समिति प्रभावहीन हुनुका अनेक कारणमध्ये प्रमुख प्रतिपक्षी दल कांग्रेसले नै महत्त्व नदिएकाले समितिले ठोस उपलब्धि हासिल गर्न नसकेको समितिमा अन्य दलबाट प्रतिनिधित्व गरेका सदस्यहरूको आरोप छ । सत्तारूढ दलका सांसद एवं समितिका सदस्य देवकी मल्ल भन्छिन्, ‘सभापतिकै नेतृत्व क्षमताले हो वा कांग्रेस सांसदहरूको आन्तरिक असन्तुष्टिले हो, लेखा समितिलाई प्रमुख प्रतिपक्षी दलले उपयोग गर्न सकेन । प्रभावहीन भूमिका देखियो ।’ उनले बरू सत्तारूढ दलकै सांसदहरूले बैठकसम्म सञ्चालन गर्न जोडबल गर्ने गरेको उनको भनाइ छ ।

समितिका सचिव प्रेम कट्टेलका अनुसार समितिमा सुरुमा सभापतिसहित १० सदस्यीय थियो । हाल कांग्रेस सांसद रहेकी समिति सभापतिमा कुमारी नन्दा बम, सत्तारूढ नेकपा (एकीकृत समाजवादी) का बलबहादुर सोडारी, अमरबहादुर साउद, प्रतिपक्षी दल नेकपा एमालेका पठान सिं बोहरा, अर्चना गहतराज, बलदेव रेग्मी र रतनबहादुर थापा छन् । माओवादी केन्द्रबाट सांसद देवकी मल्ल थापा समितिमा छन् ।

समितिमा हाल ८ सदस्यीय मात्रै छ । सुरुमा प्रमुख प्रतिपक्षी दल कांग्रेसबाट समितिमा सभापति बम, भरत खड्का र कर्ण मल्ल रहेकामा मल्ल र खड्काले बीचैमा लेखा समिति छाडे । ‘उहाँहरूको ठाउँमा कांग्रेसकै सांसद गोविन्द बोहरा र देवराज पाठक सिफारिस भएका भए पनि उहाँहरू पनि लेखा समितिमा बस्न चाहनुभएन र अन्य समितिमा जानुभयो,’ समितिका सचिव कट्टेलले भने, ‘माननीय गोविन्द बोहरा त केही बैठकमा उपस्थित हुनुभएको हो तर पाठक बैठकमै उपस्थित हुनु भएन ।’

प्रकाशित : मंसिर २५, २०७८ ०९:२२
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

बागबजार

सङ्गीत

बागबजार गीत गाउन जाने छैन टाढा कतैबरू गीत नै आएर टाढा कतैबाटबागबजार सामु घन्किदिओस्, आज !

चप्पल लगाउन छाडिसक्यो बागबजारले

मोजा महिनौंसम्म गन्हाइरहोस्, तर जुत्ता छाड्दैन

कपाल पाल्ने रहर गर्छ, तर नुहाउने कष्ट गर्दैन

मेलम्ची–देशको पानी आइपुगेको हल्ला छ, अखबारमा

बागबजारलाई भने आँखाका चिप्रा पखाल्न पानी पुग्दैन


बागबजार हरदिन व्यस्त हुन्छ, हरक्षण व्यस्त

नाम कमाउने कुण्ठाले थलिएको लेखक

सुस्तसुस्त हिँड्दै बागबजारलाई भेट्न आइपुग्छ

नाम कमाइसकें भन्ठानेर गुत्थ फुलेको कवि

‘पाठकभन्दा म विशिष्ट’ भन्ने भंगिमा प्रदर्शनका लागि

बागबजारसँगै भलाकुसारी गर्न आइपुग्छ

लेखकको परिचयमा गुप्तचरी गर्ने जासुस

आधा गिलास चिया खान बागबजारलाई नै सम्झन्छ


अनुहारका मार्क्सवादीहरु र आँतका उत्तरआधुनिकतावादीहरु

बोलीका प्रगतिशीलहरु र बेहोराका पितृसत्तावादीहरु

किताबमा अम्बेडकरप्रेमीहरु र मनमा थर–गोत्रप्रेमीहरु

प्रविधिका अन्धपूजकहरु र प्रेमका धोकेबाजहरु

बागबजारलाई मिनेट–मिनेटमा मिसकल गरिरहन्छन् !


सम्पादकले पाखा पारिदिएको पत्रकार

सम्पादकलाई होइन, प्रधानमन्त्रीलाई मुख छाडेर गाली गर्न

पठाओ चढेर आइपुग्छ

हाकिमबाट हरघडी अपमानित कर्मचारी

स्तरहीन साहित्यको आलोचना गर्न

पुरस्कार विजेता पुस्तक बोकेर निस्कन्छ

मन्त्रीको स्वकीय हुन नपाएको कार्यकर्ता

रिन गरेर सिलाएको कोटको फुर्ती लगाउन

ट्याक्सी चढेर आइपुग्छ

डीभी भरिसकेको विश्वविद्यालयको विद्यार्थी

क्लासिक पुस्तकको गफ दिन हान्निन्छ


एक कप चिया सित्तैंमा खाइमाग्ने बौद्धिकहरु

बागबजारलाई बलिदानको पाठ पढाउन आइपुग्छन्

दलालहरुसँग चुनावका लागि हात पसार्ने नेताजी

चुनाव हारेपछि दलालतन्त्रलाई सराप्न बागबजारै आइपुग्छन्

दिनभरि सिंहदरबार छेउछाउ धाइरहने कार्यकर्ताहरु

रातभरि भड्केका आत्माझैं बागबजार वरिपरि घुमिरहन्छन्


बागबजार भने कहिले किताब च्यापेर कलेजभित्र छिर्छ

कहिले किताब च्यातेर कलेजबाहिर निस्कन्छ

कहिले बालुवाटारलाई गाली गर्न माइतीघर पुग्छ

कहिले सिंहदरबारलाई प्रेम गर्न बानेश्वर पुग्छ

साँझपख निस्कन्छ कहिलेकाहीँ रत्नपार्कसम्म

बिहानीपख पुग्छ कहिलेकाहीँ खसीबजारसम्म


तर,

बागबजार गीत गाउन जाने छैन टाढा कतै

बरू गीत नै आएर टाढा कतैबाट

बागबजार सामु घन्किदिओस्, आज !


बेलाबेला बहुभाषामा भाषण गर्छ बागबजार

बिहान बिस्तारै बोल्छ–

‘धर्म कोई रिलिजन नहीं, दोस्तों !’

दिउँसो उँचो स्वरमा अपिल गर्छ–

‘लेट्स डिस्ट्रोय द प्राइभेट प्रपर्टी

बट् डन्ट डिस्ट्रोय द प्राइभेट लाइफ !’

अनि साँझ दारूभावमा चिच्याउँछ–

‘मार्क्सले भनेकै छन्, क्लास–स्ट्रगल गर्नु नै छ

क्लास स्ट्रगल भनेको कक्षाभित्रको सङ्घर्ष हो

हामीले थालिसकेका छौं क्लासभित्रै स्ट्रगल !’


बागबजारिया क्लासमा पसिसकेका तन्नेरीहरु

स्ट्रगलको ढोकाबाट निस्कने उपाय खोज्दै छन्

चे ग्वेभारालाई सपनामा बोकिहिँड्ने किशोरहरु

बागबजारको बहुरुप देखेर आतंकित छन्

लेनिनलाई आदर्श ठान्ने युवतीहरु

बागबजारबाट भाग्ने बाटो नभेटेर हैरान छन्


बागबजार कसैलाई निमन्त्रणा पठाउँदैन

बागबजारले कसैको निमन्त्रणा स्विकार्दैन

घोषणापत्रहरु यहाँ आफैं आउँछन् र चिया अर्डर गर्छन्

दर्शनशास्त्रहरु यहाँ यसै आउँछन् र ठट्टामजाक गर्छन्

इतिहासहरु दौडिँदै आइपुग्छन् र हतारहतार भाग्छन्

कविताहरु फुटकर आउँछन् र अनुप्रास मिलाउँछन्–

‘बागबजार व्यस्त छ, जाँदैन है क्रान्तिमा

बस्, क्रान्ति नै एक दिन आइपुगोस् बागबजारमा !’


बागबजार गीत गाउन जाने छैन टाढा कतै

बरू गीत नै आएर टाढा कतैबाट

बागबजारसामु घन्किदिओस्, आज–

‘सयौं थुँगा बागबजारलाई बाँचिरहन देऊ !

हजार–हजार बागबजारलाई हाँसिरहन देऊ !’

प्रकाशित : मंसिर २५, २०७८ ०९:१७
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×