रिल पहिरोले सडक अवरुद्ध- सुदूरपश्चिम - कान्तिपुर समाचार
कान्तिपुर वेबसाईट
AdvertisementAdvertisement

रिल पहिरोले सडक अवरुद्ध

करिब ३५ वर्षदेखि वर्षा हुनेबित्तिकै निरन्तर पहिरो खस्ने गरेको छ 
मनोज बडू

दार्चुला — दार्चुलाको मार्मा गाउॅपालिका–३ रिल पहिरो भन्ने ठाउँमा फेरि पहिरो खस्दा मार्मा क्षेत्रको सडक बेला–बेला अवरुद्ध हुँदै आएको छ । सोमबार रातिको वर्षाका कारण पहिरो खस्दा सडक अवरुद्ध भएको हो । वर्षौंदेखि उक्त ठाउँमा पहिरो खसिरहने भएकाले त्यस क्षेत्रको नामै रिल पहिरो छ । यो पहिरोका कारण बिटुले–पारीबगड सडक खण्ड बेलाबेला अवरुद्ध हुने गरेको छ ।

निरन्तर पहिरो खस्दा अल्लोपल्लो बस्तीमा आवतजावत गर्नसमेत समस्या हुने गरेको छ । यो सडक वर्षात्मा मात्रै होईन दुई/तीन घण्टा लगातार पानी परे जुनसुकै समयमा अवरुद्ध हुन्छ । वर्षात्मा अधिकांश समय यो क्षेत्रमा आवतजावत नै ठप्प हुने स्थानीय बताउँछन् । रातिको वर्षाका कारण गएको पहिरोले सडक अवरुद्ध भएपछि यातायातका साधनहरूबीच सडकमै रोकिएका छन् ।

मार्माबाट गोकुलेश्वर आउने र गोकुलेश्वरबाट मार्मा जाने जीपहरू बीचसडकमै रोकिएको स्थानीय दिनेशबहादुर सिहले बताए । करिब ३५ वर्षदेखि वर्षा हुनेबित्तिकै निरन्तर पहिरो खस्ने गरेको छ । पहिरो आउन थालेको धेरै वर्ष भइसक्दासमेत रोकिएको छैन ।

वडाध्यक्ष पुष्करसिह बिष्टका अनुसार यहाॅको सल्लेथुम बस्ती जोखिममा छ । अहिले स्थानीय रनविरसिहं बिष्टको घर पहिरोको उच्च जोखिममा परेको छ । २०४२ सालमा आएको भूकम्पले उक्त ठाउॅमा चिरा परेको र दरारमा पानी गएपछि पहिरो आउन सुरु भएको स्थानीयले बताएका छन् । ‘पहिरो ५ सय मिटर माथिबाट सधैँ पहिरो आइरहन्छ । बर्खा लाग्यो कि पहिरो खस्ने क्रम जारी रहन्छ । लटिनाथका हर्केसिह बिष्टले भने, ‘पहिरोका कारण गाउँ नै विस्थापित भैसक्यो, अहिलेसम्म कसैले पहिरो नियन्त्रणका लागि चासो दिएको छैन ।’

पहिरोले सल्लेथुमका १२ परिवार विस्थापित भएको बिष्टले बताए । सल्लेथुम डाँडाबाट हिउँद बर्खा निरन्तर ढुंगा खस्ने क्रम जारी छ । अहिले सल्लेथुम क्षेत्रमा ४/५ परिवारको मात्र बसोबास छ । ‘पहिरो माथि घर छ, पहिरो घरसम्म पुग्न ५ मिटर मात्र बाँकी छ । बर्खामा पानी पर्‍यो कि पहिरो हेरेरै बस्नुपर्छ,’ उनले भने, ‘पटक–पटक सम्बन्धित ठाउँमा पहिरो व्यवस्थापनका लागि गुहारेकै छौं, अहिलेसम्म कहिबाट कुनै पहल भएको छैन ।’

पहिरो पन्छाएर सडक सञ्चालन गर्ने गरिएको भए पनि रिल पहिरो क्षेत्रमा निरन्तर ढुंगामाटो खसिरहेकोले नियमित यातायात सञ्चालन गर्न समस्या भइरहेको वडाअध्यक्ष बिष्टले बताए । बिटुले— पारीबगड सडकखण्डअन्तर्गत विभिन्न क्षेत्रमा पहिरो खस्ने भएकाले वर्ष्तामा निकै समस्या हुने गरेको छ । पहिरोका कारण अपिहिमाल र मार्मा गाउँपालिकाका स्थानीयहरू बेला–बेला पैदल यात्रा गर्न बाध्य छन् । टाढाबाट गएका मानिस भने बीचबाटोमै रोकिने गरेका छन् । सडक सञ्चालन भएपछि अपि र मार्माका स्थानीयहरूलाई सहज भएको भए पनि बेलाबेला सडक अवरुद्ध हुॅदा समस्या हुने गरेको छ ।

सडक अवरुद्ध हुँदा चालक र यात्रुहरूले सास्ती भोग्नुपरेको छ । ठूलोस्थानीय दिपेन्द्र बिष्टले भने, ‘वर्षात्को समयमा मात्र हैन जोड्ले हावा चल्दासमेत उक्त क्षेत्रमा पहिरो खस्ने गरेको छ । पहिरोका कारण पैदल यात्रु र यातायात व्यवसायी तथा यात्रुहरूले सास्ती भोग्ने गरेका छन् ।’ गत वर्षबाट अपि हाइड्रोपावर कम्पनीले निर्माण गरिरहेको मकरीगाड जलविद्युत् आयोजनाले पहिरो पन्छाउने गरेको हुँदा यो वर्ष दुई/तीन दिनभन्दा बढी सडक अवरुद्ध छैन ।

ढुंगा लागेर दुई गाडीमा क्षति

मार्माको रिलपहिरो क्षेत्रमा ढुंगा खस्दा दुई वटा गाडीमा क्षति पुगेको छ । पहिरोका कारण रोकिएर राखिएका गाडीमा सडकमाथिबाट ढुंगा खस्दा बा २१ च ७२७९ नम्बरको स्कारपिओ र से १ ज ८४९ नम्बर बुलेरो जीपमा क्षति पुगेको हो । स्कारपिओ चालक कञ्चनपुरका गणेश भट्ट र बोलेरो चालक बैतडीका सन्तोष जागरी भने सकुशल रहेका जिल्ला प्रहरी कार्यालय दार्चुलाका सूचना अधिकारी नरेन्द्रबहादुर चन्दले जानकारी दिए ।

प्रकाशित : आश्विन ६, २०७८ ११:५५
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

४ वर्षमा हात्तीको आक्रमणबाट २३ को मृत्यु

मकुनाको पछि दुइटा गाडी, एउटा ट्याक्टर र सैनिकहरू चौबीसै घण्टा तैनाथ
प्रदीप मेन्याङ्बो

सुनसरी — जंगली हात्ती मकुना (भाले हात्ती) ले मध्यवर्ती क्षेत्रका बस्तीमा छिरेर चार वर्षयता २१ जनाको ज्यान लिइसकेको छ । कोसी टप्पु वन्यजन्तु आरक्षमा चरिचरण गर्दै आएको मुकनाले गत सोमबार दिउँसोमात्र बराहक्षेत्र मधुवन ११ खत्वेटोल बस्ने ६५ वर्षीया वृद्धा मगनी खत्वेको ज्यान लिएपछि फेरियो यसको चर्चा हुन थालेको छ । 

पुसदेखि हालसम्ममा मकुनाले भारदह, कुशाहा, श्रीलंका टप्पु र मधुवनमा गरी ६ जनाको ज्यान लिइसकेको छ । यसअघि भारतमा ८ जना गरी २३ जनाको ज्यान लिने ‘हिंस्रक हात्ती’को उपमा पाइसकेको मकुनालाई कसरी व्यवस्थापन गरेर मानवीय क्षति कम गराउने भन्ने विषय पेचिलो बन्न थालेको छ ।

गत वर्ष मकुनालाई मार्नुपर्ने बहस चलेको बेला पशुअधिकारकर्मीहरूले प्रतिवाद गरेका थिए । आरक्षबाट निस्केर मध्यवर्ती क्षेत्रका बस्तीमा छिरेर मकुनाले फेरि एकपछि अर्को गर्दै मानवीय क्षति पुर्‍याउन थालेपछि पीडित र त्रसित सर्वसाधारणले तत्काल विकल्प दिन माग गरेका छन् । यतिबेला मकुनाको पछि दुइटा गाडी, एउटा ट्र्याक्टर र सैनिकहरू २४ सै घण्टा तैनाथ छन् । आरक्षबाट निस्कनासाथ मकुनाको पछि लाग्छन् गाडीसहित सैनिकहरू । कडा निगरानी गर्दागर्दै पनि खेतमा घाँस काट्न निस्केकी मधुवनकी वृद्धाको ज्यान लियो मकुनाले ।

यतिबेला आरक्षबाट मकुना निस्कियो भन्ने हल्ला चल्नासाथ स्थानीय बासिन्दाहरू रातभर त्रसित हुँदै जाग्राम बस्न बाध्य भएका छन् । उनीहरूका त्रसित मनमा यतिबेला फेरि उठेको छ, ‘मकुना आतंक कहिलेसम्म सही बस्ने ?’

यसले सबैभन्दा बढी क्षति कोसी गाउँपालिकामा पुर्‍याएको छ । ‘मकुनाले सबैभन्दा बढी मानवीय क्षति कोसी गाउँपालिकामा गरेको छ । हालसम्ममा ११ जनाको त ज्यानै लिइसकेको छ । अरू धनमाल, अन्न बालीको क्षति त कति गरेको छ कति,’ कोसी गाउँपालिकाका अध्यक्ष अयुव अन्सारीले भने, ‘स्थानीय बासिन्दाहरू आरक्षबाट कुन बेला कहाँबाट मकुना निस्केर ज्यान लेला भनेर आजित, त्रसित र मानसिक रूपमै पीडित भएकाले पटकपटक जंगली हात्तीको व्यवस्थापन गर्न माग गर्दै आएका छौं । तर अहिलेसम्म सुनुवाइ हुन सकेको छैन ।’

उनले आरक्षभित्रको जंगली जनावर (मकुना पनि) ले आरक्ष बाहिर निस्कन नदिने राख्न सक्नुपर्ने तर त्यसो गर्न नसक्दा मानवीय क्षति बढी भइरहेको बताए । जंगली हात्तीको आक्रमणमा परी ज्यान जानेहरूको संख्या मध्यवर्ती क्षेत्रमा बढेपछि समस्या समाधान गर्न अनेकपटक पहलकदमी भए पनि टुंगोमा पुग्न नसकेको उनको बुझाइ छ ।

‘मकुना भन्ना साथ तर्सिने बेला भएको छ । चार बर्षको अवधिमा कोसीका ११ जनासहित २३ जनाको ज्यान लिने जंगली हात्ती मकुना मारौं भन्दा पशुअधिकारकर्मीले दिँदैनन्, आरक्षमै सीमित राख्न पनि सक्दैनन्,’ उनले भने, ‘अब विकल्पमा आरक्षबाटै निकालेर अन्यत्र ठूलो निकुन्ज क्षेत्रमा सार्नुपर्छ भन्ने हाम्रो माग छ ।’ उनले मानवीय क्षति भएपछि आरक्षले राहत र क्षतिपूर्ति त दिन्छ तर क्षतिपूर्ति राहतले गुमेको ज्यानको पूर्ति त गर्न नसक्ने बताए ।

उनले आरक्षको जंगली हात्ती मकुना र अन्य जनावरको आक्रमणबाट मध्यवर्ती क्षेत्रमा मानवीय क्षति कम गर्ने पहल गरिदिन सोही क्षेत्रमा पर्ने सुनसरी क्षेत्र नम्बर ४ बाट निर्वाचित सांसद तथा कानुन, न्याय तथा संसदीय मामिला मन्त्री ज्ञानेन्द्रबहादुर कार्कीलाई समेत भ्रमण अवलोकन गराएको बताए । बराहक्षेत्र नगरपालिका ११ बस्ने अमित चन्वंशीले गुनासो गर्दै भने, ‘आरक्षले मात्र होइन सर्वसाधारणले पनि वन्यजन्तुको संरक्षण गर्दै आएका छन् तर सरकार र पशुअधिकारकर्मीहरू मानव सुरक्षाका लागि भने संवेदनशील भएको देखिएनन् ।’

उनले मान्छेको ज्यानभन्दा जनावरको महत्त्व बढी नहुने आफ्नो बुझाइ रहेको बताए । उनले वन्यजन्तुको सुरक्षा र संरक्षण गर्ने हो भने तिनै वन्यजन्तुबाट हुन सक्ने मानवीय क्षति र धनमालको क्षतिप्रति सरकार, नेता र आरक्ष उदासीन भएको आरोप लगाए । कुन बेला आरक्षबाट मकुना निस्केर मार्छ भन्ने त्रासका बीच बाँच्नुपर्दा त्यस्तो हिंस्रक हात्ती संरक्षण गरेर राख्नुको फाइदा आफूले नदेखेको पनि बताए । उनले वन्यजन्तुबाट पीडित रहेका मध्यवर्ती क्षेत्रका बासिन्दाहरूले आरक्ष, सरकार र पशुअधिकारकर्मीहरूले आफूहरूलाई पनि सुरक्षाको अनुभूति दिलाउन सक्नुपर्ने जिकिर गरे ।

आरक्षका वार्डेन अशोक रामले भने मकुना नियन्त्रणका लागि आफूहरू २४ सै घण्टा खटेको बताए । उनले मकुनाको माद घटाउने काम यसअघि पनि भएको तर त्यो निश्चित अवधिसम्मका लागि मात्र भएकाले फेरि प्राविधिक टोली बोलाइएको बताए ।

प्रकाशित : आश्विन ६, २०७८ ११:५३
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×