कोही प्रक्रियामै ठगिन्छन्, कोही रोजगारस्थलमा- सुदूरपश्चिम - कान्तिपुर समाचार
कान्तिपुर वेबसाईट
AdvertisementAdvertisement

कोही प्रक्रियामै ठगिन्छन्, कोही रोजगारस्थलमा

भवानी भट्ट

कञ्चनपुर — उच्च शिक्षा अध्ययनका लागि काठमाडौं पुगेका सुरेन्द्र खड्का आरआर क्याम्पसमा अध्ययन गरिरहेका थिए । स्नातक तहमा अध्ययनरत खड्कालाई सार्थीहरूले एकदिन जापान जाने सपना सुनाए । त्यसपछि उनी पढाइ छाडेर जापान जाने तयारीमा जुटे । साथीहरूकै सहयोगबाट काभ्रेको बनेपास्थित एक इन्टिच्युटको सम्पर्कमा आए । शैक्षिक प्रमाणपत्रदेखि अन्य सबै कागजात जुटाएर उनी पैसा खोज्न थाले । सुरुमा ३ लाख जम्मा गरे ।

अध्ययन भिसामा जान लागेका उनलाई जापानको कुरुमी विश्वविद्यालयबाट पहिलो पत्र आयो । त्यसपछि थप १५ लाख पनि बनेपामा स्यांटिक इन्स्टिच्युटका सञ्चालक रमेश थापालाई बुझाए । थापाले एक/डेढ सातामै भिसा आउछ भनेका थिए । तर भिसा आउने दिन नआउॅदै उनी फरार भए । खड्काले जति प्रयास गर्दा पनि सम्पर्क हुन सकेन । २०६९ मा १२ कक्षा पास भएपछि काठमाडौं गएका खड्काले नत माथिल्लो तह पढ्न सके न जापान जान नै सके ।

जापान जानका लागि गाउँबाट निकालेको १८ लाख ऋण मात्रै थपियो । कञ्चनपुरको कृष्णपुर नगरपालिका–४ मा बसोबास गर्ने उनी एक दशकपछि पनि पैसा असुलीका लागि तिनै शैक्षिक प्रमाणपत्र र जापान जानका लागि गरेको प्रक्रियाका कागजात बोकेर स्थानीय तह र प्रशासनिक निकाय धाइरहेका छन् । ‘तीन लाख त बनेपामै डेरा गरेर असुल भयो, तर त्यसपछि सम्पर्क नै हुन सकेन,’ खड्काले भने, ‘पैसा असुली गरिदिन आग्रह गर्दै प्रधानमन्त्री कार्यालयसम्म धाए, तर कतैबाट केही भएन ।’

अहिले उनी जापानको सपना छाडेर गाउँमै तरकारी खेतीमा लागेका छन् । कृष्णपुरमा आधा विघा जमिन छ । त्यसैबाट अलिअलि तरकारी र अन्न उत्पादन गरेर परिवारको गुजारा चलाइरहेका छन् । ‘घरपरिवारको गुजारा त यसरी चलाए, साहुको ऋण कसरी तिर्ने,’ उनले भने, ‘जमिन बेचेर पनि ऋण तिर्न सकिने अवस्था छैन ।’ २०७० मा स्यांटिक इन्स्टिच्युटका थापालाई पैसा दिएका उनले ०७३ सम्म पैसाका लागि धाए । एकपटक जेनतेन गरेर ३ लाख दिए पनि त्यसपछि भने कुटपिटको धम्की पाएपछि उनी घर फर्केका हुन् । जापान जाने प्रक्रिया र लाग्ने खर्चलगायत बारे केही जानकारी नभएका खड्काले साथीभाइको लहलहैमा लागेर पढाइ मात्रै बिगारेनन् । उनले ऋण काढेको पैसा समेत डुबाए । आफुसंग भएको सीप र क्षमता अनुसार मूल्यांकन गरेर मात्रै वैदेशिक रोजगारीमा जानुपर्ने उनी बताउछन् ।

वैदेशिक रोजगारीमा जाॅदा लाग्ने खर्च र पाउने सेवासुविधा बारे पनि जानकार हुनुपर्ने उनी बताउछन् । यो सबै बेवास्ता गर्दा स्वदेशमै फसिने उनको अनुभव छ । दुई वर्षअघि कामको खोजीमा भारतको बेङ्लौर पुगेका कृष्णपुर–३ बाणीका वासुदेव जोशीले होटलमा काम पाए । सुरुमा राम्रै थियो । वेटरको काम गर्ने उनी मासिक १५ हजार कमाउथे । एक वर्ष काम गरेपछि उनलाई होटेल म्यानेजरले कुटपिट गर्न थाल्यो । अन्तिममा दुई महिनाको तलब नदिएरै धपायो । ‘लकडाउनको बेला होटलबाट धपायो,’ जोशीले भने, ‘दुई महिनाको तलब पनि दिएन, सँगै काम गर्नेहरूबाट समेत कुटपिट गर्‍यो ।’ सुरुमा भारत उत्तराखण्डको लोहाघाटमा काम गरेका उनी त्यसपछि दिल्ली गएका थिए । दिल्लीमा ९ महिना काम गरेपछि बेङ्लौर पुगेका हुन् ।

पारिवारिक अवस्था कमजोर भएका कारण पढाइ छाडेर कामको खोजीमा गएका जोशी यतिबेला घरमै बेरोजगार बसेका छन् । ‘अब भारत जादैन, गाउँमै केही गर्ने योजना छ,’ उनले भने, ‘कोरोना संक्रमण कम भएपछि सानोतिनो पसल चलाउॅछु ।’ वैदेशिक रोजगारीका लागि भारत तथा तेस्रो मुलुक जानेहरूमध्ये कोही जानुभन्दा अगाडी नै ठगिन्छन् भने कोही कामदारस्थलमै ठगिन्छन् । उनीहरू विदेश जाने प्रक्रियाका बारेमा पर्याप्त जानकारी नलिने र रोजगारस्थलमा पनि सबैथोकको जानकारी नहुॅदा ठगिने गरेको पाइन्छ ।

प्रकाशित : भाद्र २८, २०७८ १०:५१
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

विद्यालय खुले, विद्यार्थीले पढ्नै भुले

‘हामीले विद्यार्थीका कमजोरी पत्ता लगाउँदै पढाइमा सहजीकरण गरिरहेका छौं’
तृप्ति शाही

बैतडी — कोरोना संक्रमण जोखिमका कारण लामो समय बन्द विद्यालय सञ्चालनमा आएका छन् । जिल्लाको पञ्चेश्वर, शिवनाथ, सुर्नया, डिलासैनी गाउँपालिका र दशरथचन्द, मेलौली, पाटन नगरपालिकाले विद्यालय सञ्चालनमा ल्याइसकेका छन् ।

पुर्चौडी नगरपालिका, सिगास र दोगडाकेदार गाउँपालिकाले भने सञ्चालनको तयारी थालेका छन् । लामो समयसम्म बन्द रहेका विद्यालय सञ्चालनमा आएसँगै विद्यार्थीहरू हौसिएर विद्यालय पुग्ने गरेका छन् । शतप्रतिशत विद्यार्थी विद्यालय आउने गरेको विद्यालयहरूले जनाएका छन् । विद्यार्थीहरूले पढाइ भने भुलेको शिक्षकहरूको अनुभव छ ।

लामो समयपछि विद्यालय पुगेका उनीहरूले पढेका कुरा भुलेर आएको पाटन नगरपालिका–९ को ज्ञानेश्वर माविका सहायक प्रधानाध्यापक धनबहादुर महराले बताए । ९/१० मै पढ्ने विद्यार्थीलाई पनि आधारभूत कुराहरू सिकाउनपर्ने अवस्था रहेको उनले सुनाए । उनले भने, ‘घरायसी काम र धेरै समयसम्म विद्यालयमा अनुपस्थित हुँदा विद्यार्थीहरूले पढाइ भुलेका छन् । हामीले उनीहरूका कमजोरी पत्ता लगाउँदै पढाइमा सहजीकरण गरिरहेका छौं ।’

अगाडि पढाइएका विषयलाई अहिले फेरि सुरुबाटै पढाइरहेको सहायक प्रधानाध्यापक महराले बताए । आधारभूत कुराहरू सिकाएर कक्षा लिन सुरु गरिएको उनको भनाइ थियो । पाठ घण्टी पनि बढाएको उनले बताए । घरायसी काम र धेरै लामो समय विद्यालय आउन नपाउँदा विद्यार्थीहरू अलमलमा रहेका र धेरै विषयवस्तु भुलेर आएका उनले बताए । आइतबारबाट सञ्चालन भएको विद्यालयमा कक्षा लिन जाँदा कहाँबाट पढाउने भन्नेमै कक्षा सकिएको दशरथचन्द नगरपालिका–५ स्थित दशरथचन्द मावि सुन्दरखालीका शिक्षक भवानीदत्त भट्टले बताए । ‘कक्षामा धेरै जनालाई सोधियो २/३ जनाले मात्र भन्न सके,’ उनले भने, ‘ठूलो कक्षाकाले भन्दा सानो कक्षाका विद्यार्थीले पढेका धेरै कुराहरू बिर्सिएको पाइयो ।’ सुरुमा पढेको कुराबाटै पढाइको सुरुवात गर्नुपर्ने अवस्था रहेको उनको भनाइ थियो ।

नियमित रूपमा विद्यालय जान नपाउँदा पढाइमा गाह्रो भइरहेको वीरेन्द्र उच्च मावि शाहीलेककी विद्यार्थी सम्झना गुरुङले बताइन् । उनले भनिन्, ‘घरमा हुँदा पढाइमा ध्यान भएन । अहिले विद्यालयमा त पढेको कुरा फेरि पढ्नु परिरहेको छ । सबै साथीहरूले पढेका कुराहरू भुलेका छन् । शिक्षकहरूले सम्झाइरहनुभएको छ । विस्तारै पुरानो अवस्थामा फर्किहाल्छौं होला ।’

विद्यालय नगएको बेला घरमा बालबालिकाहरूले पढ्नै मन नगरेपछि पढेको धेरै विषय भुलेका दशरथचन्द नगरपालिका–१० की बिना बुडालले बताइन् । उनले भनिन्, ‘मेरा दुई बच्चाले पनि पढाइ बिगारी सकेका छन् । स्कुल जान नपाउँदा यो अवस्था आयो । घरमा भनेकै मान्दैनन् ।’

शिक्षा तथा मानव स्रोत विकास केन्द्रले पालिकाले निर्णय गरेर वैकल्पिक माध्यमबाट विद्यालय खोल्न सकिने परिपत्र गरेको थियो । विद्यालय खोल्दा स्वास्थ्यका मापदण्ड पूर्ण रूपले अपनाएर मात्र विद्यालय खोल्न भनेको थियो । तर जिल्लामा विद्यालय खुले पनि स्वास्थ्यका मापदण्ड अपनाइएको छैन । विद्याथीहरू बिनामास्क विद्यालय जाने गरेका छन् । विद्यालयले पनि यसको व्यवस्था गर्न सक्ने अवस्था छैन । सेनिटाइजर प्रयोग गर्ने त कुरै भएन । भौतिक दूरी पनि विद्यालयले कायम गर्न सकेका छैनन् ।

विद्यालयमा स्वास्थ्यका मापदण्ड अपनाउन सकिने अवस्थै नरहेको शिवनाथ गाउँपालिका–२ शर्मालीको नागार्जुन माविका प्रधानाध्यापक महामलसिंह धामी बताउँछन् । उनले भने, ‘पहाडमा स्वास्थ्यका मापदण्डको पालनै छैन । विद्यार्थीले सिकेकै छैनन् । विद्यालयमा सिकाउँदा–सिकाउँदा हैरान भइसकियो सम्भवै भएको छैन । विद्यार्थी धेरै छन् ।’ सुरुका केही दिन विद्यालयले मास्क वितरण गरे पनि विद्यार्थीहरूले फेरि प्रयोगमा नल्याउने गरेको उनले बताए । सधैं वितरण गर्न सकिने अवस्था पनि नरहेको उनको भनाइ थियो ।

प्रकाशित : भाद्र २८, २०७८ १०:४९
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×