भरतपुर–बर्दघाट प्रसारण लाइनको काम रोकियो- गण्डकी - कान्तिपुर समाचार
कान्तिपुर वेबसाईट
AdvertisementAdvertisement

भरतपुर–बर्दघाट प्रसारण लाइनको काम रोकियो

नवीन पौडेल

नवलपुर — भरतपुर–बर्दघाट २२० केभी प्रसारण लाइन निर्माण २०७२ मंसिरमा सम्पन्न भइसक्नुपर्ने हो । तर समय गुज्रिएको ६ वर्षसम्म पनि आयोजना सम्पन्न भएको छैन । मुआब्जा विवाद र बस्तीबाट प्रसारण लाइन विस्तार गर्न खोजिएको भन्दै पूर्वी नवलपरासीको विनयी त्रिवेणीका बासिन्दा आन्दोलित भएपछि काम रोकिएको हो । २ सय ४६ वटा टावरमध्ये २ सय ४४ निर्माण भए पनि २ टावर निर्माणमा अवरोध आएपछि आयोजना अलपत्र भएको हो ।

विनयी त्रिवेणी–२ का बासिन्दाले बस्तीभित्रबाट टावर राख्न नदिने अडान राखेर मुआब्जासमेत नलिएपछि काम अलपत्र परेको हो । स्थानीयले खोलाको किनार र वन क्षेत्रबाट प्रसारण लाइन विस्तार गर्न माग गरेको भए पनि सर्भे र काम सुरु भइसकेको भन्दै आयोजनाले पूर्वनिर्धारित स्थानबाट नै टावर राख्ने अडान लिएको छ । तर, स्थानीयले वर्षौंदेखिको बस्ती उजाड बनाउने उद्देश्यले बीच बस्तीमा टावर राख्न खोजिएको भन्दै सर्वोच्च अदालत, मानव अधिकार आयोग र विश्व बैंकमा उजुरी दिएका छन् ।

स्थानीय लामबहादुर गुरुङको घर नजिकैको जग्गामा टावर पर्छ । वर्षौंदेखि दुःख गरेर जोडेको सम्पत्तिमा प्रसारण लाइन पर्ने भएपछि उनले टावर नराख्न आग्रह गर्दै आएका छन् । बैंकले धितो पनि नलिने र टावरबाहेक तार पर्ने जग्गाको मूल्यसमेत नआउने भएपछि मुआब्जा नलिने र टावर पनि गाड्न नदिने भन्दै टोलवासी आन्दोलित भएका हुन् ।

‘आयोजनाको सर्भेको चरणमा नै हामीले बस्तीभन्दा टाढाबाट प्रसारण लाइन लैजान माग गर्दै आएका थियौं ।’ गुरुङले भने, ‘आयोजनाले प्रहरी प्रशासन लगाएर हाम्रो जग्गामा टावर खडा गर्न खोज्दै छ । हामीले कहींकतै पनि मुआब्जा लिन्छौं भनेका छैनौं र लिँदैनौं पनि । पुर्खौंदेखि बसेको बस्तीबाट हामी अन्य स्थानमा पनि जाँदैनौं ।’ अर्का स्थानीय कृष्ण विकको आँगनमा नै टावर छ । टावरको कारण आफू जोखिममा परेको भन्दै हटाउन माग गर्दै आएका छन् । आयोजनाको स्तानान्तरणका लागि गाउँलेले स्थानयि सरकारदेखि केन्द्रसम्म धाएका छन् ।

भरतपुर–बर्दघाट २२० केभी प्रसारण लाइन निर्माणको काम २०७२ असारदेखि बन्द भएपछि सरकारले जिल्लाको देवचुलीमा मुआब्जा विवाद मिलाएर काम सुरु गरेको थियो । सबै स्थानमा विवाद मिले पनि विनयी त्रिवेणीमा समाधान नहुँदा आयोजनाको काम अन्तिम चरणमा आएर रोकिएको छ । प्रसारण लाइन निर्माणको काम सुरुवाती चरणमा चीनको सेन्ट्रल चाइना पावर ग्रिड इन्टरनेसनल इकोनोमिक एन्ड ट्रेड कम्पनी (सीसीपीजीआई) ले गरेको थियो । विवादका कारण सो कम्पनीले २०७२ असारदेखि छोडेपछि अहिले चीनकै हिल्टनले काम गरिरहेको छ ।

‘चलनचल्तीको भन्दा बढी मुआब्जा दिँदासमेत स्थानीयले आयोजनाको काममा अवरोध गरेका छन्,’ आयोजना प्रमुख नरेशकुमार खड्काले भने, ‘हामी अहिले पनि छलफलमै छौं । विवाद समाधान गरेर काम सम्पन्न गर्ने छौं । यसका लागि स्थानीयले सहयोग गर्नुपर्छ ।’

प्रसारण लाइन निर्माणको ९८ प्रतिशत काम भएको छ । तर दुई प्रतिशत काम बाँकी हुँदा प्रभावित क्षेत्रका स्थानीयले सर्वोच्च अदालतमा मुद्दा दायर गरेका थिए । अदालतले २०७७ चैत २५ गते अन्तरिम आदेश दिएपछि अहिले काम बन्द छ ।

कुल १ अर्ब २० करोड रुपैयाँ बराबरको ७४ किलोमिटर लामो प्रसारण लाइन निर्माण भइरहेको हो । ३२ टावर निर्माण गर्न कानुनी तथा प्राविधिक समस्या देखिएपछि मुआब्जा दिएर स्थानीय सहमत भए पनि दुई वटा टावरको मात्र काम बाँकी रहेको हो ।

प्रकाशित : आश्विन ११, २०७८ १२:४२
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

नहाय– खायसँगै जितिया पर्व सुरु

श्यामसुन्दर शशि

जनकपुर — नहाय–खाय अर्थात् पवित्र जलाशयहरुमा स्नान तथा पूजा गरी मिथिलाञ्चलको विकटम् पर्व, जितिया सोमबारदेखि सुरु भएको छ । प्रत्येक वर्ष भाद्र कृष्णपक्षको अष्टमी तिथिको दिन जितिया पर्व मनाउने परम्परा भए पनि यसको आरम्भ भने षष्ठी तिथिबाटै हुन्छ ।

तीन दिवसीय यस विकट पर्वको पहिलो दिन व्रतीहरू ‘नहाय खाय’अर्थात नुहाएर खान्छन । दोश्रो दिन विहान सूर्य उदय हुनु पूर्व ‘ अंगुठन ’ गर्छन । अंगुठन यस व्रतको रोचक पक्ष हो । विहान काग कराउनु पूर्व व्रतीहरु घिरौलाको पातमा च्युरा दही, केला, अमोट (आँपको रसबाट बनाएको परिकार) आदि प्रसाद चढाइ सपरिवार प्रसादको रुपमा ग्रहण गर्छन् । पृतिपक्षको मध्यमा आयोजन हुने यस पर्वमा व्रतालु महिलाहरु आ—आफ्ना स्वर्गीय आमा, सासुलगायत मृतक महिला पितृहरुलाई नैवेद्य चढाउँछिन् ।

यो व्रत अत्यन्तै पवित्रतासाथ मनाइने हुँदा व्रतीहरु स–साना बालबालिकालाई यसको प्रसाद पर्यन्तबाट टाढा राख्छन् । व्रत बसेको अवधिमा मुखले सिन्कासम्म टोक्नु हुँदैन । व्रतको विधिविधान गर्न असफल भएकी महिला आजिवन यो व्रत बस्न पाउँदैनन् । पवित्रता बनाई राख्ने नियतिले होला मिथिलाञ्चलमा एउटा उखान प्रचलनमा छ—‘ जितिया पावनी बड भारी , धीया पूताके ठोकि सुतावए । अपने खाय भडि थारी ।’ अर्थात् जितिया पर्व महान हो । व्रतीहरु बालबालिकालाई सुताएर आफै प्रसाद खान्छन् ।

व्रतको दोश्रो दिन व्रतीहरु पवित्र सरोवरहरुमा स्नान गरी जिमुतवाहनको कथा सुन्छन् । कथामा व्रतको फलाफलबारे जानकार पण्डित पुरोहित वा प्रौढ महिलाहरुले व्रतीलाई कथा सुनाउँछन् । कथा सुन्न सयौं ब्रतालु गंगासागर, धनुषसागर तथा महाराजसर लगायतका पोखरी तथा दूधमती, कमला, जमुनी र जलादसदृश्यका पवित्र नदीहरुको डिलमा भेला हुन्छन् ।

अन्य पर्व त्यौहारको पूर्व सन्ध्यामा चोखो खाने चलन भएपनि जितिया पर्वको पूर्व सन्ध्यामा भने ‘माछ— मरुवा’(माछा र कोदोको रोटी) खाने चलन छ । जसलाई ‘माछ—मरुवा ’ पनि भनिन्छ । मंगलबार बिहानैदेखि निराहार बस्ने व्रतालुहरु बुधबार अपराह्न ४ बजेपछि मात्र अन्न जल ग्रहण गर्ने छन् ।

सन्तानको दीर्घायु तथा सुख समृद्धिको लागि गरिने यस पर्वको मिथिलामा विशेष महत्तव छ । ठूलो दुर्घटना वा कुनै विपद्‌बाट जोगिएपछि यहाँ उखन नै छ — तोहर माय खर जितिया कैने छलौ तें बाँची गेले । अर्थात् तिम्रो आमा जितिया व्रत बसेकी थिइन् र तिम्रो ज्यान जोगियो ।

प्रकाशित : आश्विन ११, २०७८ १२:४०
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×