३ वर्षमा बन्यो विस्थापित काउले बस्ती- गण्डकी - कान्तिपुर समाचार
कान्तिपुर वेबसाईट
AdvertisementAdvertisement

३ वर्षमा बन्यो विस्थापित काउले बस्ती

प्रकाश बराल

बागलुङ — काठेखोला गाउँपालिका–५ काउलेकी बसी परियार ३ वर्षदेखिको विस्थापित बसाइपछि बल्ल आफ्नै घर फर्कने तयारीमा छिन् । घरभित्र भ्वाङ पर्ने र भासिने भएपछि उनी विस्थापित भएकी थिइन ।

सन्तानसहित छिमेकीको घरमा आश्रय लिएकी बसीले आफ्नै घरमा बस्न पाउने भएपछि खुसी व्यक्त गरिन् । भनिन्, ‘तीन वर्षको कष्टकर बसाइबाट अब भने पार पाइने भयो ।’ नयाँ घरको भित्री काम सकिने क्रममा रहेकाले बसी घर सर्ने दिनको व्यग्र प्रतीक्षामा छिन् ।

उनीजस्तै काउलेस्थित दलित बस्तीका विस्थापित १४ घर परिवारले नयाँ घर पाएका छन् । भूकम्प पुनर्निर्माण प्राधिकरण र गाउँपालिकाको पहल तथा आर्थिक सहयोगमा उनीहरूले घर बनाउन सफल भएको स्थानीय भविराम परियारले बताए । बस्तीका घरघरमा भ्वाङ, बारीका कान्लामा पहिरै पहिरो खसेपछि उनीहरू विस्थापित भएका थिए । बस्तीको तल्लो र माथिल्लो भागमा मध्यपहाडी लोकमार्गको ट्र्याक छ । ट्र्याकमा ठूला मेसिनसमेत प्रयोग भएकाले यो क्षेत्र कमजोर भएको अध्ययनमा देखिएपछि प्राधिकरणको सहयोगमा नयाँ बस्ती बनेको हो ।

हिउँदमा केही राहत भए पनि वर्षातमा उनीहरूलाई बढी सास्ती थियो । घर चिरा परेपछि जोखिम भएर काउले बासी बाध्य भई विस्थापित हुनुपरेको थियो । बिहुँस्थित काउलेमा अचानक जमिन भासिएपछि सबैका घर भत्केका थिए । अर्को वर्ष मात्र वडाले एकीकृत बस्तीका लागि जग्गा उपलब्ध गराएपछि प्राधिकरणले घर बनाइदिएको हो । प्राधिकरणले प्रतिघर ३ लाख र गाउँपालिकाले एक–एक लाख रुपैयाँ सहयोग दिएको हो । २१ लाख रुपैयाँमा बस्तीका लागि जग्गा खोजिएको थियो ।

हुनेखाने केहीले भने डेरा खोजेर बसेका थिए । तर छिमेकी कहाँ आश्रय लिएर बस्नेको पीडा अलि चर्कै थियो । ‘अर्काको घरछेउमा आश्रय लिदा पाहुना आउँदा बढी समस्या हुन्थ्यो,’ परियारले भनिन्, ‘अब बल्ल समस्या टर्ने भयो ।’ प्राधिकरणले बनाएका घर भूकम्पप्रतिरोधी छन् । तर काउलेवासीले भने नयाँ घरमा कोठा नपुग्ने समस्या हुने गुनासो गरेका छन् । कतिपयले बस्ती हस्तान्तरणपछि पाली हालेर थप कोठा बनाउने योजना पनि सुनाए ।

भूगर्भविद्ले स्थलगत अध्ययनका क्रममा उक्त क्षेत्रमा अझै पनि जग्गा भासिने समस्या आउन सक्ने सुझाव दिएपछि बस्तीका अन्य परिवारलाई पनि सार्न खोजिएको वडाध्यक्ष शिवप्रसाद कँडेलले बताए । ‘बस्ती नै सार्नुपर्ने सुझाव आएको छ । अहिले अत्यावश्यक भएकालाई घर बनाउने काम थाल्दा अन्यको हकमा ढिला भएको हो,’ कँडेलले भने, ‘अहिले जोखिम मोलेरै बसिरहेका बासिन्दाले पनि आफ्नै ढंगले जग्गाको व्यवस्थापन गरिरहेका छन् ।’ दुई घर मात्र बनाउन बाँकी रहेकाले असार मसान्तभित्र सबैलाई घर हस्तान्तरण गर्ने आयोजना प्रमुख रेणुका पाण्डेले बताइन् । प्राधिकरणले यतिबेला बागलुङका २ हजार ३ सय ७५ निजी आवास पुनर्निर्माण गरिरहेको छ । प्राधिकरणको म्याद पनि असार मसान्तबाट नै सकिंदै छ । ५ वर्षको अवधिमा प्राधिकरणले बागलुङका झन्डै एक सय विद्यालय निर्माण गरेको छ । केही सरकारी भवन पुनर्निर्माणसमेत गरिएको उनले जानकारी दिइन् ।

भूकम्पले भत्काएका घरबाहेक सिंगो बस्ती नै जोखिममा भएकाले काउले बस्तीका १४ घर, बुर्तिबाङदेखि बुंगादोभान जाने १५ किमि सडक र केही स्वास्थ्य चौकीसमेत बनाइएको छ । निर्माणाधीन निजी आवासमा प्रक्रियागत ढिलाइले झन्डै ५ सय बनिसकेका घरमा भुक्तानी भएको छैन । सामान्य त्रुटिहरू सच्याएर उनीहरूलाई भुक्तानी दिने व्यवस्थापनमा प्राधिकरणले काम गरिहेको पनि पाण्डेले बताइन् ।

प्रकाशित : वैशाख ३, २०७८ १३:२१
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

लगालग अपराधले बढायो त्रास

‘शान्तिसुरक्षा सुदृढ नभएसम्म व्यवसाय सञ्चालन गर्न सक्दैनौं’
भरत जर्घामगर

सिरहा — एक महिनाअघि मालपोत कार्यालय लहानमा कुकर बम विस्फोट भयो । चैत १ गते भएको विस्फोटमा परी ८ जना घाइते भएका थिए । उक्त घटनाको जिम्मेवारी जनतान्त्रिक तराई मुक्ति मोर्चा (क्रान्तिकारी) जयकृष्ण गोइत समूहले लिएको थियो । घटनामा संलग्नको आरोपमा २ जनालाई प्रहरीले पक्राउ गर्‍यो ।

लुटेरा समहूले गत शनिबार सनुचाँदी व्यवसायीको हत्या गरेको घटनाको विरोधमा बन्द लहानका सनुचाँदी पसल । तस्बिर : भरत/कान्तिपुर

चैत २३ को मध्यरातमा लहान–२ स्थित मिलन चोकका विन्देश्वर यादवको घरमा हतियारधारी डाँका समूहले लुटपाट गर्‍यो । लगत्तै त्यस्तै घटना चैत २८ मा पनि दोहोरियो । उक्त दिन राति पौने १ बजे लहान–२३ स्थित गढिया चोकका सुनचाँदी व्यवसायी प्रदीप विश्वकर्माको घरमा हतियारधारी ६/७ जना प्रवेश गरे । उनीहरूले लुटपाट मात्र गरेनन्, विश्वकर्माको ज्यानै लिए । उनको टाउको, अनुहार र हातमा खुकुरी र छातीमा गोली प्रहार गरिएको थियो । घटनामा प्रदीपकी श्रीमती अनिता दुलाल घाइते भइन् । उक्त घटनाको दुई दिनपछि लहानमै फेरि लुटपाट भएको छ । गत सोमबार (चैत ३०) मा साँझ साढे ७ बजे नै हतियारधारी डाँका समूहले लहान–७ स्थित सुनचाँदी व्यवसायी राजेश सारडाको घरमा डकैती गरेको थियो ।

सिरहामा पछिल्लो समय भएका आपराधिक घटनाहरू हुन् यी । एक महिनायता लगालगको डकैती, लुटपाट र चोरीका घटनाले सिरहा त्रसित बनेको छ । सुनचाँदी व्यवसायी आन्दोलित छन् । सर्वसाधारणमा सुरक्षा पिरलो बढ्दो छ । यस क्रममा प्रहरीले घटनामा संलग्न केहीलाई पक्राउ गरेको छ । तर, दिनानुदिन घटना बढिरहँदासमेत प्रहरी सक्रियता जुन रूपमा हुनुपर्ने हो, त्यो नदेखिएको मानव अधिकारकर्मी राजकुमार राउत कुर्मी बताउँछन् । ‘समाजमै अपराधका घटनाहरू हुने हो,’ उनले भने, ‘अपराधलाई कत्तिको नियन्त्रण गर्न सक्यौं भन्ने सरोकारको विषय हो । तारन्तारको आपराधिक घटनाले जनजीवन त्रसित छ ।’

एक महिनायता सिरहामा भएका आपराधिक घटनाले त्रसित व्यापारीहरूले आफ्ना पसल बन्द गरेर प्रहरी प्रशासनसँग शान्तिसुरक्षाको पूर्ण प्रत्याभूति गराउन माग गरेका छन् । व्यवसायी, नागरिक समाज, स्थानीयले जिल्ला उद्योग वाणिज्य संघको सभाहलमा आयोजित कार्यक्रममा सिरहाका प्रमुख जिल्ला अधिकारी प्रदीपराज कँडेल, जिल्ला प्रहरी कार्यालय सिरहाका प्रमुख एसपी सुदीपराज भण्डारी, सशस्त्र प्रहरी प्रमुख उपरीक्षक दीपेन्द्र गिरी, इलाका प्रहरी कार्यालय लहानका डीएसपी डा. तपन दाहाल, लहान नगरपालिकाका नगर प्रमुख मुनी साहसमक्ष शान्तिसुरक्षाको माग गरेका हुन् । शान्तिसुरक्षाको अवस्था सुदृढ नभएसम्म व्यवसाय सञ्चालन गर्न नसक्ने व्यवसायीको भनाइ छ ।

‘सुरक्षा प्रत्याभूति हुन नसके व्यवसायी पलायन हुन बाध्य हुनेछन्,’ जिल्ला उद्योग वाणिज्य संघका महासचिव अब्दुल करिमले भने, ‘दिनदहाडै व्यवसायी लुटिँदा, हत्या हुँदासमेत प्रहरी प्रशासन मूकदर्शक भएर बसेको छ, यस्तोमा व्यवसाय सञ्चालन गर्न कठिन छ ।’ लहान सुनचाँदी व्यवसायी संघका अध्यक्ष श्याम साहले सुरक्षाको प्रत्याभूति नभएसम्म पसल सञ्चालन नगर्ने र आन्दोलन जारी राख्ने बताए ।

‘शृंखलाबद्ध घटना घटिरहँदा प्रहरी प्रशासनले थाहा नपाउनु भनेको रोम जलिरहँदा नीरो बाँसुरी बजाएर बसेका थिए भनेझैं भएको छ,’ साहले भने, ‘राजनीतिक अस्थिरताको फाइदा उठाउँदै हत्या, हिंसा, चोरी डकैती बढ्दो छ । यस्तो बेलामा हामी व्यवसाय सञ्चालन गर्न सक्दैनौं ।’ लहानका नागरिक समाजका अगुवा धरणीधर अधिकारीले व्यवसायी र नागरिकलाई आतंकित पार्ने घटनाले राज्यको सुरक्षालाई दिनदहाडै चुनौती दिएको बताए ।

प्रमुख जिल्ला अधिकारी कँडेलले आपराधिक घटना नियन्त्रणका लागि प्रहरी योजनाबद्ध रूपमा लागिसकेको बताए । कुनै पनि अपराधी नउम्कने भन्दै उनले ढुक्क भएर व्यापार व्यवसाय सञ्चालन गर्न आग्रह गरे । सिरहाका प्रहरी प्रमुख एसपी भण्डारीले उपलब्ध स्रोत र साधनको प्रयोग गरेर शान्तिसुरक्षा दिन प्रहरी लागिपर्ने विश्वास दिलाए ।

प्रकाशित : वैशाख ३, २०७८ १३:१८
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×