काम खोज्दै भारतका लेकतिर- फिचर - कान्तिपुर समाचार
कान्तिपुर वेबसाईट
AdvertisementAdvertisement

काम खोज्दै भारतका लेकतिर

भवानी भट्ट

कञ्चनपुर — कैलाली भजनीका ६० वर्षीय परना चौधरी अहिलेसम्म पहाड उक्लेका थिएनन् । कान कम सुन्ने उनी गाउँघरमै खेतीपाती र ज्याला मजदुरी गरेर परिवारको गुजारा चलाउँथे । यसपालाभने रोपाइँ सकेर कामको खोजीमा सिमला पुगे । तीन महिना सिमलामा बिताएर दसैं टीकाको अघिल्लो दिन बिहीवार उनी घर फर्के ।

उनको ड्यूटी थियो, सिमलाको उच्च पहाडी भेगका स्याउ बगानमा बिहानैदेखि स्याउ टिप्ने, छान्ने र प्याकेजिङ गर्ने । राति अबेरसम्मै यसमै बित्थ्यो । स्याउ टिप्ने काम सकिएपछि घाँस काटने काम सुरु भयो । ‘कहिल्यै पहाड नदेखेको यसपाला त्यो पनि भोगेँ,’ शुक्रबार गड्डाचौकी नाका हुँदै घर फर्किन लागेका चौधरीले भने, ‘काम गर्न त पहाड भन्दा तराइमै सजिलो हुने रहेछ ।’

विगतका वर्षहरुमा थारु समुदायबाट कामको खोजीमा भारत जाने चलन निकै कम थियो । अझ हिमाली र पहाडी भेगतिर त कोही पनि जाँदैनथे । सशस्त्र द्वन्द्वका क्रममा गाउँमा सरकारी र विद्रोही पक्षले दुख दिने तथा रोजगारीसमेत नपाइने अवस्था भएपछि उनीहरु काम खोज्दै उत्तर भारतको पहाडी र लेकतिर पस्न थालेका हुन् । साथै सुदूरपश्चिमका पहाडी जिल्लामासमेत उनीहरु रोजगारीका लागि पुग्न थालेका हुन् ।

सुरुआतका वर्ष सीमित युवाहरु मात्रै नेपाल र भारतका पहाडी क्षेत्रमा रोजगारी खोज्दै जाने गरेका भए पनि हालका वर्षमा भने भने हजारौंको संखयामा थारु युवाहरु काम खोज्दै भारततर्फ जाने गरेका हछन् । ‘उहिले कोही जाँदैन्थे, अहिले गाउँका धेरै युवाहरु जान्छौं,’ कैलाली भजनीका पतिराम डगौंराले भने, ‘पहाडमा रमाउँदै काम गर्न मजा नै आउँछ ।’

पतिराम भारत उत्तराखण्ड राज्यको पहाडी सहर पिथौरागढमा ढुंगा फोड्ने तथा सडकको काममा मजदुरी गरेर शुक्रबार घर फर्किएका हुन् । उनी पनि पहिलो पटक सार्थीभाइसँगै पिथौरागढ गएका हुन् । असारमा रोपाइँ सकेर कामको खोजीमा गएका उनी दसैंका लागि अलि खर्च जुटाएर फर्किएका हुन् ।

‘पहिले जस्तो गाउँमा काम पाइँदैन, खेतीपातीको काममा पनि मान्छे धेरै भइसके,’ उनले भने, ‘नत्र पहाडतिर जाने मन त थिएन, तर नभएर के गर्नु ?’ विगतमा उनीगाउँमै खेतीपातीको कामसँगै घर तथा विकास निर्माणका काममा ज्यालामजदुरी गर्थे । त्यसका लागिसमेत टाढा टाढा जानुपर्ने र सधै काम पनि नपाइने भएका कारण यसपटक पिथौरागढ हानिएका हुन् ।

कैलाली हसुलियाका जगत चौधरी सिमला जान लागेको ४ वर्ष भयो । उनीहरु हरेक वर्ष रोपाइँ सकेर स्याउ टिप्ने सिजनमा सिमला पुग्छन् । दसैं तिहारका लागि घर फर्कन्छन् । गहुँ छरेर फेरि उतै लाग्छन् ।

जगत गाउँमै मिस्त्रीको काम गर्थे । वर्षमा दुई घर निर्माण गर्न भ्याउँथे । त्यसबाट घर परिवारको गुजारा चलाउन सहज भएको थियो । उनका अनुसार तर अहिले गाउँतिर जताततै सिकर्मी र डकर्मीको काम सिकेकाहरु धेरै भएपछि काम पाउन गाह्रो भयो । घरबाट टाढासमेत जानुपर्ने भयो । फेरि समयमै ज्याला पनि नपाइने समस्या !

‘सिमलामा जाने बितिक्कै काम पाइन्छ, समयमै ज्याला पनि पाइन्छ,’ जगतले भने, ‘एकमुष्ठ पैसा पाइने भएकाले बचत पनि हुन्छ ।’ उनकाअनुसार स्याउ टिप्ने काममा दैनिक साढे ४ सय भारु र घाँस काट्ने काममा ४ सय भारु ज्याला पाइन्छ । अन्य घर निर्माण तथा भौतिक संरचना निर्माणका काममा ५ सय भारु ज्याला पाइन्छ ।

पछिल्लो समय पश्चिम नेपालको दाङदेखि बँके, बर्दिया, कैलाली र कञ्चनपुरका थारु समुदायका युवाहरु पनि ठूलो संख्यामा भारत पस्छन् । एकै समूहमा सयभन्दा बढीको लर्को लागेर उनीहरु कामका लागि भारतका पहाडी क्षेत्रमा जाने गर्छन् ।

प्रकाशित : आश्विन ३०, २०७८ १५:११
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

चीनकी प्रथम महिला फङ लीयुआन भन्छिन्, ‘महामारीमा गुणस्तरीय अनलाइन शिक्षा’

लक्ष्मी लम्साल

बेइजिङ — चीनकी प्रथम महिला फङ लीयुआनले कोरोना महामारी फैलिरहेको वर्तमान विश्वमा बालिका तथा महिलाको गुणस्तरीय शिक्षाका लागि दुई वटा सुझाव प्रस्तुत गरेकी छन्।

युनेस्कोका लागि बालिका तथा महिला शिक्षा प्रवर्द्धन विशेष दूत रहेकी चिनियाँ राष्ट्रपति सी चिन फिङकी श्रीमती फङले शुक्रबार बेइजिङबाट सन् २०२१ संयुक्त राष्ट्रसंघ युनेस्को बालिका तथा महिला शिक्षा पुरस्कार वितरण समारोहलाई भिडियोमार्फत् सम्बोधन गर्दै कोभिड-१९ महामारीको यो अफ्ठ्यारो अवधिलाई पार लगाउन अझ धेरै शक्ति, अझ धेरै सावधानीका साथ बालिकाको निष्पक्ष तथा गुणस्तरीय शिक्षाका लागि अग्रसर हुनुपर्ने बताएकी हुन्।

चिनियाँ सञ्चारमाध्यमहरूका अनुसार प्रथम महिला फङले दुई वटा सुझाव महत्वका साथ प्रस्तुत गरेकी हुन्।

पहिलो, डिजिटल टेक्नोलोजीको पूर्ण प्रयोगमार्फत् उच्च गुणस्तरीय अनलाइन शिक्षाका लागि श्रोत, गरिबीग्रस्त क्षेत्रका महिला तथा बालिकाका लागि शैक्षिक सहयोग, गरिबीग्रस्त परिवारका लागि प्राविधिक सहयोगले उनीहरूको डिजिटल युगको प्रत्याभूति दिनुपर्छ।

दोस्रो, बालिका र महिलाको स्वास्थ्य शिक्षामा जोड दिँदै तिनका परिवारलाई स्वास्थ्य सचेतनामा सुधार र रोग नियन्त्रण तथा रोकथाम, शारीरिक तथा मानसिक स्वास्थ्यको संरक्षण गर्नुपर्छ।

युनेस्कोका लागि बालिका तथा महिला शिक्षा प्रवर्द्धन विशेष दूत फङले ब्राजिल र मोजाम्बिकका बिजेतालाई बधाई दिइन्। उनले भनिन्, ‘सन् २०१५ मा चीन र युनेस्कोको सहकार्यमा यो बालिका तथा महिला शिक्षा पुरस्कारको स्थापनापछि सकारात्मक सन्देशका साथ बालिका र महिला शिक्षाको अभियानमा संलग्न हुन अझ बढी मानिसलाई उत्प्रेरित गरेको छ।’

हजारौं बालिका र महिलाले ज्ञान र प्रविधि सिकेर आफ्नो भाग्य आफैँ बदल्ने सपना साकार तुल्याउने क्षमता र आत्मविश्वास बटुलेको पनि उनले सुनाइन्।

अन्तर्राष्ट्रिय समाजले बालिका र महिला शिक्षामा अझ बढी नजर पुर्‍याउँदै संयुक्त राष्ट्र संघको सन् २०३० दिगो विकास लक्ष्यलाई साकार तुल्याउनका लागि नयाँ योगदान गर्नुपर्ने प्रथम महिला फङले बताइन्।

विश्लेषकका अनुसार लोकगायिका समेत रहेकी चिनियाँ राष्ट्रपति सी चिनफिङकी धर्मपत्नी फङ लीयुआन बालबालिका तथा महिला सेवाका क्षेत्रमा आफूलाई अग्रसर बनाएकी छन्। युनेस्कोसँग मिलेर चीनले स्थापना गरेको यो पुरस्कारले शिक्षामा लैङ्गिक समानता तथा विश्वव्यापी लैङ्गिकताका मुद्धालाई प्राथमिकता दिन अन्तर्राष्ट्रिय समुदायको ध्यानाकर्षण गर्दछ।

प्रकाशित : आश्विन ३०, २०७८ १४:४९
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×