दिल्लीमा नेपालीको हारगुहार- प्रवास - कान्तिपुर समाचार
कान्तिपुर वेबसाईट
AdvertisementAdvertisement

दिल्लीमा नेपालीको हारगुहार

‘पोहोर खाना चाहियो भन्थे, यसपालि हामीलाई बचाउनुपर्‍यो भनेर रुँदै फोन गर्छन्’
अस्पतालमा बेड पाउन मुस्किल छ, बेड पाइहाले अक्सिजन हतपति उपलब्ध हुँदैन । कतिपय अस्पतालले डिस्चार्ज हुने बेला महँगो बिल थमाउँछन् ।
भारतमा कोरोना संक्रमणका कारण कति नेपालीको मृत्यु भयो भन्ने तथ्यांक न प्रवासी संगठनहरूसँग छ न त दिल्लीस्थित नेपाली दूतावाससँग
सुरेशराज न्यौपाने

नयाँदिल्ली — दिल्लीमा बस्दै आएका गुल्मी, छत्रपुर गाउँपालिकाका ५५ वर्षीय जेएल शर्मालाई साता दिनअघि कोरोना संक्रमण पुष्टि भयो । परिवारले अस्पताल भर्ना गर्न निकै दौडधूप गर्‍यो । कतै खाली बेड पाइएन । शर्माको स्वास्थ्य थप बिग्रँदै गयो । त्यसपछि परिवारले दूतावाससम्म गुहार्‍यो । सामाजिक सञ्जालमार्फत पनि हारगुहार गर्‍यो ।

दिल्लीस्थित जीटीबी अस्पतालबाहिर अक्सिजन मास्क लगाएर उपचारका लागि पालो पर्खिरहेका बिरामी तस्बिर : सुरेशराज न्यौपाने/कान्तिपुर

आफ्नै जिल्लावासी परराष्ट्रमन्त्री प्रदीपकुमार ज्ञवालीले व्यक्तिगत रूपमै चासो देखाएपछि भने शर्मा बिहीबार अस्पताल भर्ना भएका छन् । हाल उनी द्वारकाको वेन्कटेस अस्पतालको आईसीयूमा छन् । चिकित्सकले तत्काल प्लाज्मा व्यवस्था गर्न भनेका छन् । परिवारले प्लाज्माका लागि सहयोग गरिदिन सामाजिक सञ्जालमा अनुरोध गरेको छ ।

भारतमा कोरोना महामारी विकराल बनिरहँदा बेड र उपचारका लागि गुहार लगाउने शर्मा एक्लो नेपाली होइनन् । रोजगारीका सिलसिलामा भारतमा रहेका बेला कोरोना संक्रमित भएर समयमा उपचार पाउन नसकेका नेपाली कामदारको संख्या दिनहुँ बढिरहेको छ । केही उपाय नलागेपछि उनीहरूले सामाजिक सञ्जालमार्फत सहयोगको याचना गरिरहेका छन् । संक्रमित भएका नेपालीले विशेष गरी प्लाज्मा, औषधि, बेड र अक्सिजनको चरम अभाव खेप्नुपरेको छ । दिल्ली, महाराष्ट्र, उत्तरप्रदेश, गुजरात, मध्यप्रदेशलगायत राज्यमा अक्सिजनको संकट छ ।

प्रवासी नेपाली संगठनहरूका अनुसार एक सातायता सहयोगका लागि नेपाली कामदारले भारतभरिबाट याचना गरिरहेका छन् । ‘अक्सिजन, बेड र औषधि चाहियो भनेर फोन आइरहेको छ । स्थिति भयावह छ,’ अखिल भारत नेपाली एक समाजका आरबी खड्काले भने, ‘पोहोर खाना चाहियो भन्थे, यसपालि हामीलाई बचाउनुपर्‍यो भनेर रुँदै फोन गर्छन् ।’

प्रवासी संगठनहरूका अनुसार भारतमा करिब २० लाख नेपाली कामदार छन् । बढीजसो नेपाली कामदार दिल्ली, गुजरात, महराष्ट्र, मध्यप्रदेश, उत्तरप्रदेश, तमिलनाडु र केरलामा छन् । यिनै राज्यमा केही सातायता कोरोना संक्रमण उच्च छ । यी राज्यमा नेपाली संक्रमित हुनेक्रम पनि बढ्दो छ । खड्काका अनुसार दिल्ली, गुजरात र महराष्ट्रमा रहेका नेपाली कामदार बढी संक्रमित छन् । दिल्ली–एनआरसी क्षेत्रका फरिदावाद, गाजियावाद, रोहिणी, वसन्त कुञ्जमा रहेका नेपालीले अस्पतालमा बेड पाउन मुस्किल परिरहेको छ ।

बेड पाइहाले पनि अक्सिजन उपलब्ध नहुँदा धेरै नेपालीको मृत्यु भएको खबर आफूहरूले पाइरहेको खड्काले जानकारी दिए । तर कोरोना संक्रमणका कारण कति नेपालीको मृत्यु भयो भन्ने यकिन तथ्यांक प्रवासी संगठनहरूसँग छैन न दिल्लीस्थित नेपाली दूतावाससँग नै छ । जनसम्पर्क समिति भारतका अध्यक्ष बालकृष्ण पाण्डेले नेपाली केकति संख्यामा संक्रमित भए भन्ने यकिन तथ्यांक नभए पनि सकेसम्म उपचारका लागि पहल गरिरहेको बताए । ‘दिल्ली, मुम्बई, पुनेलगायत ठाउँमा धेरै संक्रमित भएको खबर आइरहेको छ र हाम्रो संगठनको सञ्जालमार्फत उपचारको व्यवस्था मिलाउन प्रयास गरिरहेका छौं,’ उनले भने ।

संक्रमित नेपालीले बेडका लागि अस्पतालहरूको चक्कर लगाउनुपरिरहेको छ । पहुँच लगाएर अस्पताल भर्ना भएका नेपालीले महँगो उपचार शुल्कको मारसमेत खेप्नुपरेको छ । महामारीको मौका छोप्दै कतिपय बिरामीलाई पहिले एउटा शुल्क भन्ने र डिस्चार्ज हुनेबेला कैयन् गुणा बढी शुल्क तिराउन बाध्य पार्ने गरिएको गुनासो छ । दिल्लीको पञ्चशीलमार्गमा बस्दै आएका राजु परियार कोरोना पुष्टि भएपछि केही दिनअघि रोतकको एउटा निजी अस्पतालमा भर्ना भए । सुरुमा उनलाई करिब ७० हजार भारतीय रुपैयाँ जति खर्च लाग्छ भनिएको थियो । उपचार सुरु भइसके पछि भने अस्पतालले पाँच लाखको बिल दिएको छ । ‘कहाँबाट ल्याएर दिने त्यति पैसा !,’ राजुकी पत्नी सुनिता परियारले भनिन् ।

घरमै आइसोलेसनमा बस्ने नेपालीको संख्या त गनिसाध्य नभएको खड्काले बताए । नेपाली कामदार सामान्यतया एउटा कोठामा धेरै जना बस्ने गर्छन् । संक्रमणको आशंका भएर परीक्षण गराउँदा रिपोर्ट आउन एक साता लाग्ने गर्छ । त्यतिन्जेलमा अरू पनि संक्रमित भइसक्ने सम्भावना बढी हुने गरेको छ । जेएलकी पत्नी सुमित्रालाई पनि कोरोना संक्रमण भएको छ । उनको भने स्वास्थ्य सामान्य रहेको ज्वाइँ दीपक पौडेलले बताए । ‘मैले चिनेकै थुप्रै नेपालीलाई संक्रमण भएको छ, निकै डरलाग्दो अवस्था छ,’ उनले भने ।

कोरोनाबाहेकको स्वास्थ्य समस्या देखिएकालाई पनि अस्पतालले भर्ना लिन छाडेको गुनासो नेपालीबाट आउन थालेको छ । दिल्लीको सरायमा बस्दै आएका कञ्चनपुरका ललित थापालाई नौ दिनअघि ज्वरो आयो । परीक्षण गर्दा रगतमा संक्रमण देखियो । उनले अस्पताल भर्ना हुन निकै दौडधूप गरे । केही उपाय नलागेपछि नजिकैको क्लिनिकमा सोधेर औषधि खान थाले । ‘अस्पतालमा बेड नपाएपछि औषधि किनेर खुवायौं, अहिले ठीक हुँदै गएको छ,’ ललितकी पत्नी सीता थापाले कान्तिपुरसँग भनिन् ।

भारतमा बढ्दो संक्रमणबाट बच्न नेपाल फर्कन चाहनेहरूका लागि पनि सहज छैन । हवाई टिकटको मूल्य अकासिएको छ । जोखिम मोलेरै रेल र बसबाट जान खोज्नेहरूले पनि टिकट पाइरहेका छैनन् । पाइहाले पनि पाँच गुणासम्म बढी मूल्य तिर्नुपर्ने बाध्यता छ ।

भारतमा रहेका नेपालीले उपचार व्यवस्था मिलाइदिन दिल्लीस्थित दूतावासलाई पनि भन्ने गरेका छन् । पूरै स्वास्थ्य क्षेत्र नै अस्तव्यस्त बनेका कारण दूतावास आफंै सहयोग गर्न सक्ने अवस्थामा छैन । राजदूत नीलाम्बर आचार्यले भने आफूहरूले सकेसम्म सहयोग गरिरहेको दाबी गरे । ‘परिस्थिति निकै डरलाग्दो छ, यो यथार्थ सबैले बुझ्नुपर्छ । त्यसका बाबजुद हाम्रोतर्फबाट प्रयास गरिरहेका छौं,’ उनले भने । समस्यामा परेका नेपालीलाई दूतावासको सम्पर्कमा आउन उनले आग्रह गरे । स्वास्थ्यसम्बन्धी निकायलाई भेदभाव नगरी नेपालीलाई खोप लगाइदिन पनि आग्रह गरेको राजदूत आचार्यले जानकारी दिए ।

राजदूत आचार्यले भारत सरकारलाई अक्सिजनको आपूर्ति नियमित राख्न भारतलाई आग्रह गरेको बताएका छन् । कोरोना संक्रमण तीव्र बनेसँगै भारतमा अक्सिजनको हाहाकार मच्चिएकाले नेपालका लागि हुँदै आएको अक्सिजन निर्यातमा रोक लाग्ने आशंका गरिँदै आएको छ । ‘हामीले औपचारिक रूपमै रेम्डेसिभिर र अक्सिजनलगायत अत्यावश्यक स्वास्थ्य सामग्रीको आपूर्ति पूर्ववत् रूपमै गर्न अनुरोध गरेका छौं,’ राजदूत आचार्यले भने । नेपालमा औद्योगिक प्रयोजन र अस्पतालमा प्रयोग गरिने अक्सिजन भारतबाट समेत आयात हुने गरेको छ । संक्रमण बढेसँगै नेपालमा पनि अक्सिजनको माग बढेको छ ।

प्रकाशित : वैशाख ११, २०७८ १४:०५
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

नेतृत्वले धोका दिए : विमल निभा

कान्तिपुर संवाददाता

काठमाडौँ — २०६२/६३ को जनआन्दोलनको मूल लक्ष्य राजतन्त्र हटाएर लोकतन्त्र स्थापना गर्नु मात्र थिएन, राजनीतिक संस्कार, चिन्तन, कार्यशैली र समग्र सामाजिक रुपान्तरण गर्नु पनि थियो ।

विमल निभा, कवि तस्बिर : दिपेन्द्र रोक्का/कान्तिपुर

लोकतन्त्र स्थापना भएको १५ वर्ष पुगिसक्दा पनि नागरिकका अपेक्षाअनुसार राजनीतिले लय समातेको छैन । यसै सन्दर्भमा कवि विमल निभासँग रीना मोक्तानले गरेको कुराकानी :

आज २०६२/६३ को जनआन्दोलनलाई फर्केर हेर्दा तपाईँलाई कस्तो लाग्छ ?

दोस्रो जनआन्दोलनको बेला लोकतन्त्र स्वच्छ, सुन्दर र राम्रो हुन्छ भन्ने जुन परिकल्पना गरिएको थियो त्यो भएन । त्यसको विपरीत दिशातिर लोकतन्त्र गएजस्तो लाग्छ । बिस्तारै भए पनि सही दिशातिर गएको भए यसले गन्तव्य भेट्टाउँथ्यो । तर यसको दिशा नै गलत भएकोले भड्खालोमै गइरहेको छ भनेर गलत शब्दको प्रयोग त नगरुँ । तर यो सही दिशामा गइरहेको छैन ।

यसको परिणाम दुरुस्त र स्वस्थ आउला भन्ने अवस्था छैन । त्यतिबेला जसरी लोकतन्त्रमा स्वस्थ वातावरण हुन्छ भन्ने सोचेका थियौं, त्यो नभएर अहिले भद्दा किसिमको लोकतन्त्र देखापरिरहेको छ । यो लोकतन्त्र नै हो कि होइन भन्ने स्थिति छ । यदि यही लोकतन्त्र हो भने लोकतन्त्रको परिभाषामै केही फेरबदल गर्नुपर्ने स्थिति आइसकेको छ ।

तपाईँले आन्दोलनमा होमिँदा के आश गर्नुभएको थियो ?

त्यसबेला हामीले जनकल्याणकारी भविष्य, एउटा यस्तो क्षितिज जहाँबाट सुनौला घाम देखिनेछ भनेर आस गरेका थियौं । यस्तो क्षितिज जहाँबाट सारा नेपाली सुन्दर भविष्यमा पुग्नेछ भनेर सोचेका थियौं, तर त्यो सोच पूरा भएन । त्यसैले म लोकतन्त्रको स्थिति प्रिय देख्दिन ।

किन प्रिय भएन ?

नेपाली जनता जहिले पनि सही सोचमा छन् । त्यो सोचाइलाई आकार दिने, राम्रो गन्तव्यमा पुर्‍याउने जुन नेताहरु छन् उनीहरुले दायित्व र जिम्मेवारी पालन गरेनन् । दायित्व पालन नगरेपछि जनता र नेतामा दूरी पैदा भएको छ । विकृति र विसंगतिहरु देखिएका छन् ।

त्यो जनआन्दोलन भएको पनि १५ बितेछ । आन्दोलनबाट प्राप्त गणतन्त्र, संघीयता, धर्मनिरपेक्षता, समावेशितामा मुलुक प्रवेश गरेको छ । यसमा राम्रो/नराम्रो के भएजस्तो लाग्छ ?

त्यसबेलाको जुन वीज तत्व थियो, धर्मनिरपेक्षता जनकल्याणकारी राज्यको सोच । ती बीज तत्वको बीजारोपण भयो, अंकुरायो पनि तर त्यसलाई हुर्काउने दायित्व कसको त ? त्यसमा मलजल गर्ने, त्यसको वातावरण मिलाइदिने दायित्व जनताले नेतृत्वलाई सुम्पे । तर, उनीहरुले आफ्नो दायित्व पालन गरिदिएनन् । अंकुरित बीज बढेर त्यसबाट अक्सिजन दिने वृक्ष उत्पादन हुनै पाएन । जसलाई हामीले अभिभारा सुम्पेका थियौँ उनीहरुले धोका दिए ।

के हुनुपर्थ्यो ? हामी सही बाटोमा छौँ त ?

हामी सही बाटोमा छैनौँ । लोकतन्त्रले विपरीत दिशा पक्रेको छ । विपरीत दिशामा गयो भने समय लिए पनि गलततिरै डोर्‍याउँछ । सही बाटोमा जान अब तलबाटै जनता संगठित भएर आफ्नो आवाजलाई दृढतापूर्वक उठाउनुपर्छ । यसको कुनै विकल्प छैन । जसले हामीलाई धोका दिए तिनीहरुलाई हटाएर नयाँ व्यक्तिहरु ल्याउनुपर्‍यो । लोकतन्त्र भनेकै यही हो । जसले गर्न सकेन त्यसले सर्लक्क बाटो छोडिदिनुपर्छ । जसले गर्न सक्छ त्यो अगाडि आउँछ ।

भनेपछि फेरि जनता उठ्नुपर्छ ?

हो, जनता उठ्नैपर्छ । अब अरु कुनै विकल्प छैन । जहाँबाट जे हुनुपर्ने हो त्यो त भइरहेको छैन । उनीहरुको गलत नियतको मार जनताले खाइरहेको छ । त्यसैले जनता उठ्नुपर्छ । उठेर सही नेतृत्व खोज्नुपर्छ ।

अहिलेको नेतृत्व सही छैन भन्ने कुरा त छर्लङ्गै छ । नियतमै खोट भएको नेतृत्व छ । जसले आदर्शका ठूल्ठूला कुरा गरे, सपना देखाए अहिले उनीहरु नै आफ्ना वाचाविपरीत गएका छन् । अब नियत राम्रो भएकाहरु नेतृत्वमा पुग्नुपर्छ । आजको आवश्यकता यही हो । अब जनगुहार आउनु पर्छ ।

त्यस्तो जनगुहार कहिले आउला?

अब त्यो त छिट्टै आउँछ नै । कुनै पनि चिजको एउटा सीमा हुन्छ । त्यो सीमा आइसकेको छ । अब यो भन्दा बढी भयो भने विस्फोट नै हुन्छ । त्यो विस्फोट नहोस्, शान्तिपूर्ण वातावरणमै हाम्रा चाहना पूरा होऊन् ।

लोकतान्त्रिक संस्थाहरुको अवस्था के छ नि ?

तिनीहरु बलिया छैनन् । लोकतन्त्रलाई थाम्ने संस्थाहरु भ्रष्ट भएर गए । त्यसैको दुष्परिणाम हो अहिलेको स्थिति । तिनीहरुको स्थिति राम्रो भएको भए ढिलै भए पनि केही हुन्थ्यो ।

के संघीयताको सही प्रयोग भइरहेको छ त ?

संघीयताको राम्रो प्रयोग भइरहेको छैन । अहिलेको जुन नेतृत्व छ, त्यसले संघीयतालाई जुन रुपले बुझेको छ त्यो बुझाइ नै गलत छ । पञ्चायतकालमा अञ्चलाधीश, सिडिओ राख्ने जुन धारणा थियो । त्यसै अनुसार अहिले पनि नेतृत्वले संघीयतालाई बुझेको छ । संघीयता त त्यस्तो होइन । जनताले पञ्चायतकालको जस्तो केन्द्रिकृत शासन चाहेकै होइन ।

जुन उपलब्धि भएको छ त्यसको बाधक केलाई ठान्नु हुन्छ ?

उपलब्धिको बाधक नेतृत्वको अक्षमता, दुर्नियत र जनतालाई पीडा दिने कामकारबाही हुन् ।

प्रकाशित : वैशाख ११, २०७८ १३:४४
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×