'यो पानी कस्तो बेइमानी ?'- ब्लग - कान्तिपुर समाचार
कान्तिपुर वेबसाईट
AdvertisementAdvertisement

'यो पानी कस्तो बेइमानी ?'

बुद्धिसागर मरासिनी

मार्दी हाइ क्याम्प — 'यो दाइ त कस्तो छिटो हिँड्दो रै’च,' माछपुच्छ्रे-९ स्थित फरेस्ट क्याम्पबाट मर्दी भ्युटावरतर्फको उकालो चढ्दै गर्दा मसिनो आवाजमा एक किशोरीले प्रश्न सोधेपछि म पछाडि फर्किएँ । 

'बैनी, सहरमा बसेर बोइलर भइने भो भन्ने चिन्ताले डोर्‍याएर ल्यायो नि यहाँसम्म । हिँड्नै भनेर आएपछि सकेसम्म खुट्टा त चाल्नै पर्‍यो,' मेरो जवाफ अलिक मन परेन क्यारे, बैनीले हल्का मुख बिगारिन् ।

घान्द्रुकबाट परिवार, छिमेकी र साथीहरूसँग मर्दी बेसक्याम्प ताकेकी गीता खड्कालाई पत्रकारितामा रुचि रहेछ । हालै १२ कक्षाको परीक्षा दिएर बसेकी उनलाई मेरो र साथीहरूबीचको कुराकानीले तानेछ । र पो मसँग गफिन खोजेकी रहिछन् ।

'बैनीहरू चैं कहाँसम्म नि ?' मेरो प्रश्न खस्न नपाउँदै उनकै समूहका एक किशोरले भने, 'कति आफ्नो गाउँ मात्र डुल्ने? यसो अन्त पनि डुलौं भनेर नि दाइ !'

खड्का र उनको समूहजस्तै दसैंको छेको पारेर मर्दी भ्युटावर ताक्नेहरू बाटाभरि बाक्लै देखिन्थे । जसकारण पितम देउराली, पोथना, फरेस्ट क्याम्प, लो क्याम्प, बादल डाँडा, हाइ क्याम्पलगायत स्थानका व्यवसायीमा केही उत्साह थपिएको प्रस्टै देखिन्थ्यो ।

माछापुच्छ्रे-९ का व्यवसायी जीवन गुरुङ तिनैमध्येका हुन् । 'कोरोनाले दुई वर्ष त्यसै हल्लियो, अब भने केही आस जागेको छ,' होटेल ग्रिनल्यान्डका सञ्चालक उनले भने, 'केही समय अन्नपूर्ण संरक्षण क्षेत्रका कतिपय संरचना हटाउने भनेर वन कार्यालयले पनि दु:ख दियो ।'

अहिले कुरो मिलेपछि भने आफूले होटलको पुनर्निर्माण पनि गरेको गुरुङले बताए । कुराकानीकै बीचमा उनले फर्किंदा चियाखाजा वा खाना खान निम्तो पनि दिन भ्याए ।



कोरोनापछि व्यवसाय चलायमान् हुन थालेसँगै होटल सञ्चालकलगायत खुसी देखिए पनि आइतबार र सोमबार मर्दी उक्लेका पर्यटकको मनमा भने चिन्ता थपिएको थियो । कारण, बिग्रँदो मौसम ।

ट्रेकिङका लागि उत्तम ठानिएको याममै आकाशमा कालो बादल मडारिन थालेपछि गन्तव्यमा पुगेर मनोरम दृश्य हेर्न नपाइने चिन्ताले उनीहरूलाई सताइरहेको थियो । ६ जनाको समूहमा रहेका भक्तपुरका रमेश श्रेष्ठले भने, 'सकभर बेस क्याम्पमै पुग्ने भन्या हो । हेरौं, मौसम र स्वास्थ्यले कति साथ दिने हो ।' नभन्दै आइतबार राति ११ नबज्दै सुरु भएको वर्षा मंगलबार बिहानसम्म थामिएन । सबैको मन अझ बेचैन !

डबल भ्यु गेस्ट हाउसका संचालक सूर्य तामाङका अनुसार सोमबार बिहानै भ्युटावरबाट सूर्योदय हेर्न आइतबार साँझ करिब ४ सय जना हाई क्याम्पमा बास बसेका थिए । तीमध्ये, कास्की, पर्वत, रूपन्देही, लमजुङ, गोर्खा, काठमाडौं, भक्तपुरलगायत जिल्लाका युवायुवती बढी थिए । कोही भने आफ्नो परिवारसहित निस्केका देखिन्थे । विदेशी पर्यटक भने निकै कम मात्र देखिन्थे ।

सोमबार मौसममा सुधार नआएपछि तीमध्ये अधिकांशले बिस्तरा नै छाडेनन् । तामाङचाहिँ कतिपयलाई मौसममा सुधार आउँछ भन्दै सान्त्वना दिइरहेका थिए ।

'यहाँ आइसकेपछि भ्युटावरसम्म पुग्नुपर्छ' भन्दै जुत्ता कसेर उकालो लागेका अधिकांश पर्यटक २५/३० मिनेटको बाटो नहिँड्दै पानीले भिजे । कोही प्लास्टिक र बर्सादीले पानी छेकिरहेका देखिन्थे भने कोही बाटोछेउका ठूल्ठूला ढुंगामा टाउको ओताइरहेका थिए । पानी रोकिने सम्भावना नदेखेपछि हाम्रो समूह बीच बाटोबाटै फर्कियो ।

केही युवायुवती भने बाटो आधा भइसकेको भन्दै पानीको पर्वाह नगरी छिटोछिटो उकालो चढिरहेका थिए । तीमध्येका एक थिए- पर्वत, फलेवासका गौरव श्रेष्ठ । हामी होटेल फर्केको करिब ३ घण्टापछि फर्केका श्रेष्ठलाई मैले सोधें, ‘भाइ के रहेछ त खास ?’

'दाइ भिजियो, दु:ख पाइयो । सयको तातोपानी र दुई सयको कालो चिया पिइयो । दुइटा कटेराबाहेक केही देखिएन,' उनले भने, 'यो पानी कस्तो बेइमानी ।'

प्रकाशित : कार्तिक २, २०७८ १२:५७
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

सरकार गठनको तयारीमा तालिवान

विमानस्थलमा देश छाड्न चाहनेको भीड, युद्ध सकिएको तालिवानको घोषणाप, रूस र चीनले काबुलस्थित दूतावास बन्द नगर्ने
बुद्धिसागर मरासिनी

काठमाडौँ — अफगानिस्तानको सत्ता कब्जा गरेको विद्रोही समूह तालिवानले सरकार गठनको तयारी गरेको छ । तालिवान प्रवक्ता मोहम्मद नइमले अफगानिस्तानमा आफ्नो नेतृत्वमा नयाँ सरकार गठन गर्ने तयारी थालिएको बताएका हुन् ।

तालिवान लडाकुहरूले आइतबार राजधानी काबुलीस्थित राष्ट्रपति भवनसहित महत्त्वपूर्ण सरकारी कार्यालय नियन्त्रणमा लिएका थिए । देशका अधिकांश क्षेत्रमा पकड जनाएपछि उनीहरू राजधानी काबुल प्रवेश गरेका थिए ।

अफगान राष्ट्रपति असरफ घानी तथा अन्य केही वरिष्ठ अधिकारीहरू देश छोडेर भागेपछि तालिवानलाई शान्तिपूर्ण रूपमा सत्ता हस्तान्तरण गर्न वार्ता गरिएको थियो । सन् २००१ मा अमेरिकी सेनाले आक्रमण गरेपछि सत्ताच्युत भएको तालिवान दुई दशकपछि सत्तामा फर्केको हो ।

दोस्रोपटक सत्तामा पुगेपछि भने तालिवानले आफूलाई उदार देखाउने प्रयास गरिरहेको छ । उसले लुटपाट नगर्न, सार्वजनिक सम्पत्तिको संरक्षण गर्न, नागरिकहरूविरुद्ध कुनै कारबाही नगर्न तथा अफगानिस्तान छाड्न चाहनेलाई नरोक्न आफ्ना लडाकुहरूलाई निर्देशन दिइसकेको छ ।

प्रवक्ता नइमले ‘अफगानिस्तानमा युद्ध सकिएको’ जनाएका छन् । अलजजिरा टेलिभिजनसँग कुरा गर्दै उनले ‘तालिवान विश्व परिवेशबाट अलग रहेर बस्न नसक्ने र अफगानिस्तानको शासन प्रणाली र त्यसको स्वरूपबारे छिट्टै जानकारी गराइने’ बताए । उनका अनुसार कन्दाहारस्थित विमानस्थल पूर्णरूपमा तालिवानले नियन्त्रणमा लिएको छ । तालिवान लडाकुहरूले तीन दिनदेखि घेराबन्दी गरेर राखेका हजारौं सुरक्षाकर्मीले आत्मसमर्पण त्यहाँको संघर्ष सकिएको नइमले जनाए । कन्दाहार अफगानिस्तानको दोस्रो ठूलो सहर हो ।

नइमले कुनै कूटनीतिक नियोग तथा कार्यालयहरू आफूहरूको निसानामा नरहेका र विदेशी तथा अफगान नागरिकाको सुरक्षाप्रति आफूहरू प्रतिबद्ध रहेको जनाएका छन् ।

‘हामी अफगान जनता, उनीहरूको सम्पत्ति र जीवन सुरक्षित हुने तथा कसैसँग पनि कुनै किसिमको प्रतिशोध लिइने छैन भनेर विश्वास दिलाउन चाहन्छौं,’ उनले भनेका छन् । तर धेरैजसो अफगानीहरू सन् १९९६ देखि २००१ सम्मको शासनकालमा जस्तो तालिवानहरू निर्दयी हुन्छन् कि भनेर डराइरहेका देखिन्छन् ।

काबुलको स्थिति के छ ?

तालिवानले नियन्त्रणमा लिएसँगै अफगानिस्तानको राजधानी काबुलमा त्रास बढेको छ । सडकहरूमा तालिवान लडाकुहरूको संख्या निकै देखिन्छ । कतिपय लडाकुहरूले राजधानी काबुलका स्थानीयबाट हतियारहरू संकलन गरिरहेका अलजजिराले जनाएको छ । अफगानिस्तानबाट बाहिरिने प्रयासका लागि सयौं मानिसहरू विमानस्थलमा जम्मा भएका छन् । तीमध्ये केहीले दुई दशक पुरानो तालिवानी शासन सम्झेर आफूहरू त्रसित भएको बताएका छन् ।


६० भन्दा बढी देशले एक संयुक्त विज्ञप्ति जारी गर्दै देश छाड्न चाहने मानिसलाई नरोक्न तालिवानसँग आग्रह गरेका छन् । अमेरिकाले आफ्नो दूतावासका कर्मचारी तथा नागरिकलाई स्वदेश फर्काउने कार्य भइरहेको जनाएको छ । काबुलस्थित अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलमा रहेका केही कर्मचारी तथा नागरिकलाई आफ्ना सैनिकहरूले सुरक्षा दिइरहेका अमेरिकी विदेश मन्त्रालयले जनाएको छ ।

‘पछिल्लो समय विमानस्थल वास्तविक संकटको क्षेत्र भएको छ,’ अलजजिराले आफ्ना संवाददातालाई उद्धृत गर्दै जनाएको छ । विमानस्थलमा भीड अनियन्त्रित भएपछि सोमबार बिहान अमेरिकी सेनाले हवाई फायर गरेको जनाइएको छ । त्यस क्रममा कम्तीमा ६ जनाको ज्यान गएको प्रत्यक्षदर्शीलाई उद्धृत गर्दै बीबीसीले जनाएको छ ।

समाचार संस्था रोयटर्सले मृत्यु हुनेको संख्या बढिरहेको जनाउँदै तीमध्ये केहीको भीडमा किचिएर ज्यान गएको जनाएको छ । अमेरिकी अधिकारीले दौडिएर विमान चढ्न खोज्नेहरूलाई रोक्न सैनिकहरू गोली चलाउन बाध्य भएको दाबी गरे । अमेरिकी र उसका साझेदार मुलुकहरूले काबुलबाट आफ्ना कर्मचारी फकाइरहेका भए पनि चीन र रुसले दूतावास बन्द नगर्ने जनाएका छन् ।

कसको नेतृत्वमा बन्ला सरकार ?

राष्ट्रपति असरफ घानीको बहिर्गमनसँगै तालिवानले नयाँ सरकार गठनको तयारी भइरहेको जनाए पनि कुन नेताले नेतृत्व लिन्छन् भन्नेबारे केही बताइएको छैन ।

तालिवानको वर्तमान संगठन र संरचनाका आधारमा हैबतुल्लाह अखुन्दजादा र मुल्लाह अब्दुल घानी बरादरमध्ये एकले सरकारको नेतृत्व लिने आंकलन गरिएको छ । हैबतुल्लाह तालिवान समूहका सर्वोच्च नेता हुन् । उनलाई तालिवानको राजनीतिक, धार्मिक तथा सैन्य मामिलासँग सम्बन्धित सबै विषयमा निर्णय लिने अधिकार छ ।


सन् २०१६ मा अफगान–पाकिस्तान सीमाक्षेत्रमा अमेरिकी सेनाले गेको ड्रोन आक्रमणमा तालिवान प्रमुख अख्तर मन्सुर मारिएपछि अखुन्दजादाले समूहको नेतृत्व सम्हालेका हुन् । मन्सुरले आफ्नो इच्छापत्रमा हिबतुल्लाहलाई उत्तराधिकारी घोषित गरेका थिए ।

तालिवानभित्र ‘विश्वासयोग्य नेता’ का रूपमा परिचित अखुन्दजादाले पाकिस्तानको कुचलक सहरको मस्जिदमा डेढ दशकसम्म पढाएका थिए । सन् २०१६ को मेदेखि भने उनी त्यहाँबाट एकाएक सम्पर्कविहीन भएका थिए । उनी हाल करिब ६० वर्षका भएको जनाइएको छ ।

उनले नै तालिवानलाई संगठित पार्दै बलियो अवस्थामा ल्याएका ठानिन्छ । मुल्लाह अब्दुल घानी बरादर तालिवानको सहसंस्थापक हुन् । हाल तालिवानको राजनीतिक प्रमुख रहेका बरादर सन् २००१ मा अमेरिकी सेनाले तालिवानलाई सत्ताच्युत गरेपछि विदेशी सैन्य फौजविरुद्धको विद्रोहका प्रमुख नाइके बनेका थिए ।

सन् २०१० मा अमेरिका र पाकिस्तानी सेनाको संयुक्त कारबाहीका बेला उनी कराँची सहरबाट पक्राउ परेका थिए । अफगानिस्तान सरकारले वार्ता प्रस्ताव गर्दा सर्तस्वरूप केही बन्दी मुक्त गर्नुपर्ने तालिवानको सूचीमा उनको नाम शीर्षस्थानमा हुने गर्थ्यो । पाकिस्तान सरकारद्वारा उनी सन् २०१३ मा रिहा भएका हुन् ।

तालिवानले अमेरिकासँग वार्ताका लागि सन् २०१८ मा कतारमा कार्यालय खुलेपछि उनी राजनीतिक प्रमुख बनेका हुन् । सन् १९६८ मा जन्मेका बरादरले सन् १९८० को दशकमा मुजाहिद्दिनका तर्फबाट सोभियत संघविरुद्ध लडेका थिए ।


त्यस्तै, सैन्य मामिला हेर्ने उपप्रमुख मुल्लाह मोहम्मद याकुब हुन् । पूर्वतालिवान प्रमुख तथा संस्थापक नेता मुल्लाह ओमारका छोरा याबुकले तालिवान समूहका सम्पूर्ण सैन्य गतिविधि तथा आक्रमणको निरीक्षण तथा व्यवस्थापन गर्छन् । याकुबलाई पटकपटक सर्वोच्च नेताको रूपमा प्रस्ताव गरिए पनि उनले अखुन्जादालाई अघि सार्ने गरेका छन् ।

तालिवानको हक्कानी नेटवर्कको नेतृत्व गर्ने सिराजुद्दिन हक्कानी अर्का प्रभावशाली नेता हुन् । उनी मुज्जाहद्दिन कमान्डर जालालुद्दिन हक्कानीका छोरा हुन् । हक्कानी समूहले अफगान–पाकिस्तान सीमामा तालिवानको वित्तीय तथा सैन्य सम्पत्तिको निगरानी र व्यवस्थापन गर्ने गर्छ । हक्कानी समूह अफगानस्तामा हुने विभिन्न ठूला आत्मघाती बम विस्फोटका घटनामा संलग्न हुने गरेको बताइएको छ ।

एजेन्सीको सहयोगमा

प्रकाशित : भाद्र १, २०७८ ०८:००
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×