कोरोनाकाल केलाउने कला- कला - कान्तिपुर समाचार

कोरोनाकाल केलाउने कला

सुशीला तामा‌ङ

काठमाडौँ — कोरोनाकालमा मानवीय गतिविधि घट्दा वन बढे । चराचुरुंगी रमाए । अनपेक्षित रूपमा मान्छे घरघरमै खुम्चिए । मान्छे घरमा खुम्चिनुले प्रकृतिको चक्रमा केही न केही प्रभाव अवश्य पर्‍यो । खोप सहज हुँदै जाँदा जनजीवन विस्तारै सहजीकरण भइरहेको छ । त्यो कस्तो असर हो जसले हामीलाई घर घरमा खुम्च्यायो भनेर केलाउनुपरे इशान परियारको चित्र हेरे पुग्छ ।

काठमाडौंको बबरमहलस्थित नेपाल आर्ट काउन्सिलमा ई–आर्टस नेपालको आयोजनामा सुरु भएको प्रदर्शनीमा राखिएका चित्रले कोरोनाकालको असरलाई केलाएको छ । ‘हामी एउटै डुंगाका यात्री’ शीर्षकमा परियारले राखेका आफ्ना चित्रमा कोरोनाकालको असरलाई विभिन्न आयाममा केलाउन खोजेका छन् । प्रदर्शनमा उनीजस्तै थुप्रै कलाकारका कृति हेर्न सकिन्छ ।

‘महामारीमा ठप्प भएको कला प्रदर्शनीलाई सुचारु गर्ने उद्देश्यले जोखिम मोलेर भए पनि आँट गरेका हौं,’ कलाकार आशा डंगोलले भने, ‘हामीले नियमित गर्दै आएका प्रदर्शनी रोकिए, युवापुस्ताका कलालाई प्रवर्द्धन गर्न यस्तो प्रदर्शनको क्रमलाई फेरि जोडेका छौं ।’

गत वर्ष लकडाउनकै कारण फेस्टिभल रोकिएको थियो । यद्यपि ई–आर्टस नेपालले अनलाइन ग्यालरीमार्फत कला प्रदर्शनीहरू भने जारी राखेको उनले सुनाए । ‘महामारीको जोखिम हेरेर नै यो वर्ष भीडभाड हुने पाराको कार्यक्रम गरिएको छैन,’ उनले भने । प्रदर्शनीमा ६० जना कलाकारका २ सयको हाराहारी कलाकृति छन् ।

साताव्यापी प्रदर्शनीको सुरुवातका कलाकर्मीले एकअर्काका सिर्जना हेरे । कोरोनाकालका अनुभव साटासाट गरे । ई–आर्टसमा आबद्ध चित्रकार एरिना ताम्राकारले अनलाइन प्रदर्शनीमा कलाकारले गर्न नसकेको आनन्द अनुभव यहाँबाट हुने बताइन् ।

कलाकृति अवलोकनसँगै कामको समीक्षाका लागि भर्चुअल प्रदर्शनीभन्दा भौतिक नै उपयोगी हुने चित्रकार सविता डंगोलको भनाइ छ । उनले भनिन् । उनको कुरामा सही थप्दै चित्रकारहरू प्रमिला वज्राचार्य, सौरगंगा दर्शनधारी, मुना भँडेल, विनोद प्रधानलगायतकाले कलाको वास्तविक भाव बुझ्न भौतिक ग्यालरीको औचित्य रहेको सुनाए । आफ्नै अनुभव तथा धारणाहरू समेटिएका कलाकृतिका भाव सहभागी दर्शकलाई कलाकृति देखाउँदै बुझाउनुको बेग्लै आनन्द हुने सहभागी चित्रकारहरूको आशय थियो ।

हुन त महामारीकै बीच सिद्धार्थ आर्ट ग्यालरीले भौतिक रूपमै कला प्रदर्शनी सुरु गरिसकेको छ । कला र कलाकारलाई विस्थापित हुन नदिन प्रदर्शनी जरुरी रहेको ग्यालरीकी निर्देशक संगीता थापाको धारणा छ । ‘प्रदर्शनीलाई स्थगन गर्नुभन्दा सामान्य ढंगले सुचारु गर्न सबै कलाकारहरू जुट्नुपर्छ,’ उनले भनिन् ।

चित्रकार लक्ष्मण श्रेष्ठले कलालाई विस्तार गर्न ग्यालरीसँगै बाहिर आममानिसको पहुँचमा पनि कला ल्याउनुपर्ने बताए । उनले भने, ‘महामारीले कला क्षेत्र पनि प्रभावित छ । हामीले सिर्जनालाई भौतिक रूपमा पारखीसामु आर्ट ल्याउने कोसिस जारी राख्नुपर्छ ।’ आर्ट ग्यालरीमा आगामी आइतबारसम्म चल्ने प्रदर्शनीमा फोटोग्राफीको कलादेखि चित्र, मूर्तिकला, पौभा, प्रिन्ट मेकिङ, सेरामिक कलाहरू प्रदर्शित छन् । । मानव जीवनका विभिन्न आयामलाई कलाकारले आआफ्नो प्रस्तुतिका माध्यममा पस्केका छन् ।

अग्रज चित्रकारहरु किरण मानन्धर र मदन चित्रकारदेखि रवीन्द्र श्रेष्ठका कलाकृति, प्रदीप वज्राचार्यको ‘हेरिटेज’ सिरिजका धार्मिक सम्पदा, खोकोनाको परम्परागत संरचना, कैलाश श्रेठको राजनीतिक दलको खिचातानी, लकडाउनमा आममानिसले भोगेको पीडालाई दर्साएका कृतिहरु निकै चाखलाग्दा छन् । डंगोल र ताम्राकारसँगै ई–आर्टसमा चित्रकारहरु भाइराजा महर्जन, विनोद प्रधान र प्रमिला वज्राचार्य आवद्ध छन् भने सुजन श्रेष्ठ यस समूहका अगुवा हुन् ।

प्रकाशित : भाद्र १७, २०७८ १३:०९
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

अझै निर्माण भएन राजघाट पुल

पुलबाट आउजाउ बन्द भएपछि पौडी खेलेर नदी तर्न खोज्ने एक स्थानीय मोहना नदीमा बेपत्ता
मोहन बुढाऐर

धनगढी — कैलाली र कञ्चनपुरलाई जोड्ने  मोहना नदीको राजघाटमा पुल निर्माण कार्य पूरा नहुँदा स्थानीयलाई नदी वारपार गर्न समस्या भएको छ । कञ्चनपुरको कृष्णनगर नगरपालिका – ९ का बासिन्दाको धनगढीमा  किनमेल, औषधि उपचार र व्यापार व्यवसायका लागि दैनिक आउजाउ  भइरहन्छ ।

‘निर्माणको काम कछुवा गतिमा हुँदा आठ वर्षमा पनि पुल निर्माण पूरा हुन सकेको छैन,’ स्थानीय पुनाराम चौधरीले भने, ‘आठौं वर्षमा पुल लगभग पूरा गरेको थियो । पुलबाट आउजाउ पनि सुरु भएको थियो । तर गएको शुक्रबारको बाढीले क्षति पुगाउँदा पुनः आउजाउमा समस्या समस्या भएको छ ।’ सडक डिभिजन शाखा कैलालीका सब–इन्जिनियर इन्द्र स्वाँरले ९० प्रतिशत निर्माण सम्पन्न भई आउजाउ सुरु भइसकेको राजघाट पुलको ‘राइट एब्युमेन्ट’ भागलाई मोहना नदीले धार परिर्वतन गरी कटान गरेको बताए । उनका अनुसार जमिनको सतहदेखि पुलको उचाइसम्मको माटोको भरानलाई प्राविधिक भाषामा ‘एब्युमेन्ट’ भनिन्छ । ‘एब्युमेन्ट’ भागको सुरक्षाका लागि ढुंगा तारजालीमा भरेर ग्याबिङ’ निर्माण गर्न बाँकी रहेको थियो’ उनले भने, ‘गत शुक्रबार नदीमा आएको बाढीले ‘एब्युमेन्ट’ भागलाई बगाएर क्षति पुगाएको हो । जसले गर्दा स्थानीयले नदी वारपारको समस्या पुनः झेल्नुपरेको हो ।’

अर्का स्थानीय रामदास चौधरीले बर्खाअघि नै ठेकेदार कम्पनीले सम्पन्न गरिसक्ने काम नगरेर नदी वारपारको समस्या झेल्नुपरेको बताए । उनले शुक्रबार मात्रै बाढीले निमार्णाधीन पुलबाटै भइरहेको आउजाउ अवरुद्ध भएपछि पौडी खेलेर नदी तर्न खोज्ने एक स्थानीयलाई मोहना नदीले बगाएर बेपत्ता भएको बताए ।

उनले तत्काललाई अस्थायी रूपमा भए पनि नदीले क्षति पुर्‍याएको ठाउँमा कट्टामा माटो भरेर तटबन्ध बनाएर पुलबाट आउजाउ सञ्चालनका लागि स्थानीयले ठेकेदार कम्पनी, सडक डिभिजनलाई आग्रह गरेको बताए । ‘तर स्थानीयको आउजाउको समस्याप्रति कसैको ध्यान पुगेको छैन,’ उनले भने, ‘आफ्ना लागि भए पनि अहिले स्थानीय आफैं जनश्रमदानबाट बाढीले क्षति पुगाएको ठाउँमा अस्थायी रूपमा कट्टामा माटो भरेर तटबन्ध निर्माणमा जुटेका छन् ।’ कृष्णपुर नगरपालिका राजघाट–९ का रामदास चौधरीले निर्माणको काम कछुवा गतिमा अघि बढेकाले पुल निर्माण ८ वर्षमा पनि सम्पन्न हुन नसकेको बताए । ‘बल्लबल्ल २०७० मा पुलको ठेक्का त भयो तर निर्माणको कामले गति पाएन ।’ उनले ठेकेदार कम्पनीलाई चाँडो निर्माणका लागि दबाब दिनमै स्थानीयले कैयौं दिन सडक आन्दोलन गर्नुपरेको बताए ।

सडक डिभिजनका अनुसार सरकारले २०७०/७१ मा ८ करोडको लागतमा इलाइट एड्भेन्चर कम्पनीसँग पुल निर्माणको ठेक्का सम्झौता गरेको हो । तीन वर्षमा निर्माण सम्पन्न गर्ने समझौता भए पनि ठेकेदार कम्पनीले आठौं वर्षको अन्तिमपटक म्याद थप गरेर निर्माण गरिरहेको सबइन्जिनियर स्वाँरले बताए ।

प्रकाशित : भाद्र १७, २०७८ १३:०७
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×