सुशीला तामा‌ङ

सुशीला तामा‌ङका लेखहरु :

नृत्य केन्द्रमा पुस्तकालय सपना

थापागाउँस्थित मण्डला थिएटरमा ‘नृत्य शृंखला ०.१’ शीर्षकमा भएको प्रस्तुतिले सहभागी दर्शकको ध्यान केन्द्रित गर्‍यो । शास्त्रीय संगीतमा आधा दर्जनभन्दा बढी नृत्यांगनाहरूको कथक नृत्य प्रस्तुति रोचक त थियो नै, कलाकारका लागि पनि उक्त कार्यक्रम उत्साहपूर्ण थियो । करिब एक घण्टासम्म देखाइएका नाचमार्फत कलाकर्मीले महिलाका कथाहरू दर्शकलाई पस्किँदै मनोरञ्जनका साथै नृत्यको महत्त्व झल्काएका थिए ।

शैक्षिक प्रणालीभित्र भाषिक खाडल

सन्तानलाई पढाएर ठूलो मान्छे बनाउने या पढेर राम्रो मान्छे बन्ने सपना नबोकेका मान्छेहरु बिरलै पाइएला । मनकौरी गुरुङ, आरने जेठा, रुद्रमान र तिर्थेहरुको सपना पनि पढाएर र पढेर ठूलो मान्छे बनाउनु, बन्नु छ । हातमा किताब, नीलो पाइन्ट र आकाशे नीलै सर्टमा खुलेर स्कुल जाने सपना बोकेका रुद्रमान र तीर्थेहरु स्कुलबाट छुटे । स्कुलसँगै उनीहरुका लागि समाजले मानेको मूलधारे शिक्षा प्रणाली छुट्यो । उनीहरु अर्कै ठूलो मान्छे बने ।

चित्रमा काइँयो

चित्रकार सविता डंगोलका कलाकृतिको प्रदर्शनी बबरमहलस्थित सिद्धार्थ आर्ट ग्यालरीमा सुरु भएको छ । दुई दजर्नभन्दा बढी चित्र प्रदर्शनीमा छन् । समकालीन सिर्जनाहरूमा डंगोलले प्रकृति, मानवीय प्रेम, सद्भाव, संस्कृतिप्रतिको झुकाव र संरक्षणका लागि समेत सचेत गराएकी छन् ।

तामाङ समुदायको कथा बोल्ने ‘पिंगाई माया’ 

तामाङ समुदायमा छोरी मान्छेलाई माया गरेर बोलाइने थुप्रै नामहरूमध्ये एक हो, ‘पिंगाई माया’ । यही मायालु नामलाई केन्द्रमा राखेर गायिका निर्मला घिसिङले एक पात्र बुनिन् । लेखपढ नगरेकी, गाउँमा सामान्य रुपमा बाबुआमा र भाइको सपनाका लागि दिनचर्या बिताएकी सोझी ‘पिंगाई माया’सँगै कवि राजु स्याङ्तानले जोडिदिए मध्यपहाडी लोकमार्गमा ज्यामी काम गर्ने एक युवकको संघर्ष । त्यसैमा कवि स्याङ्तानले अझै थपे युवक र ‘पिंगाई माया’बीचको प्रेम कथा ।

मतदाता रिझाउन संगीत

स्थानीय चुनाव नजिकिँदै गर्दा दल विशेषका गीत संगीतहरू गुन्जिन थालेका छन् । पार्टी निकट सांस्कृतिक समूहहरू चुनावी प्रचारका गीतसंगीतका साथै सर्ट फिल्म सार्वजनिक गर्ने चटारोमा छन् । त्यस्ता गीतसंगीतको प्रमुख उद्देश्य चुनावी प्रचारप्रसारलाई प्रभावकारी बनाउनु र मतदाताको मत जित्नु रहेको प्रस्ट छ । गीतसंगीतलाई बढीभन्दा बढी मतदातासम्म पुर्‍याउन सामाजिक सञ्जाल फेसबुकदेखि टिकटिकसम्मलाई माध्यम बनाइएको छ ।

क्यानभासमा महिलाका व्यथा

सुदूरपश्चिममा अझै पनि महिनावारीको बेला महिलालाई छाउगोठमा राख्ने छाउपडी प्रथा यथावत् छ । शिक्षित र सहरिया घराना भनिएकाहरू कहाँसमेत आफ्नै प्रकारका छाउ घर छन् ।

प्रेमललवाको दुखान्त

चुनावी माहोल उत्कर्समा छ । राजेन्द्रराज र शान्तिराजाको मत गणना जारी छ । सर्वसाधारणमा कौतुहलता उस्तै । पात्र छन् प्रेमललवा, कलुवा, ननकौउ र द्रौपदी । टेकुस्थित कौशी थिएटरमा नाटक ‘उलार’ हेर्दा दर्शक उपन्यासकै कथामा डुब्न पुगे ।

भ्रष्टाचारविरुद्ध कार्टुन कला

कार्टुनिस्ट क्लब अफ नेपालले ‘निसाना’ शीर्षकमा कार्टुनकला प्रदर्शनी गरेको छ । बबरमहलस्थित नेपाल आर्ट काउन्सिलमा जारी प्रदर्शनीमा राजनीतिदेखि शिक्षा, स्वास्थ्य, यातायातलगायत क्षेत्रमा मौलाएको भ्रष्टाचार र अनियमिततालाई मूल विषय बनाइएको छ । कार्टुनहरूले मूलतः राजनीतिक विषयलाई केन्द्रमा राखेर यसभित्र भइरहेको विकृति विसंगतिलाई व्यंग्य गरेको छ । कोरोना महामारीका समयमा स्वास्थ्य क्षेत्रमा भएको भ्रष्टाचार र अनियमितताबारे कार्टुन कलाहरूले बोलेका छन् । 

भ्रष्टाचारविरुद्ध कार्टुन कला

भ्रष्टाचारविरुद्ध कार्टुनिस्ट क्लब अफ नेपालले ‘निसाना’ शीर्षकमा कार्टुनकला प्रदर्शनी सुरु गरेको छ । बबरमहलस्थित नेपाल आर्ट काउन्सिलमा जारी तीनदिने प्रदर्शनीमा राजनीतिदेखि शिक्षा, स्वास्थ्य, यातायातलगायत क्षेत्रमा मौलाएको भ्रष्टाचार र अनियमिततालाई मूल विषय बनाइएको छ ।

रंगमञ्चमा ‘पल्पसा क्याफे’ र ‘उलार’

ललितपुर थसिखेलस्थित थिएटर भिलेजमा यतिबेला नाटक ‘पल्पसा क्याफे’ रिहर्सलमा रंगकर्मीहरूको समूह अभ्यासरत छन् । मञ्चनको दिन नजिकिँदै गर्दा समूहको अभिनय अभ्यास र व्यवस्थापन नियमित छ । वैशाख ९ बाट थापागाउँस्थित मण्डला थिएटरमा नाटकको नियमित मञ्चन हुँदै छ । कोराना महामारीका कारण अघिल्लो वर्ष मञ्चन रोकिएकाले समूहले कलाकारसमेत हेरफेर गरी पुनः रिहर्सल सुरु गरेको हो । १० वर्षे सशस्त्र द्वन्द्वको समयलाई केन्द्रित गरेर एक चित्रकारको कथालाई प्रस्तुत गर्ने नारायण वाग्लेको चर्चित उपन्यास ‘पल्पसा क्याफे’ लाई नाटकका रूपमा ल्याउने तयारी भएकाले समूह अझ उत्साहित छ ।