सुशीला तामा‌ङ

लकडाउनमा चित्रकला : सिर्जना थपिए तर पारखीसम्म पुगेनन्

लकडाउन दुई महिना पूरा हुनै लाग्दा अधिकांश चित्रकारहरू सिर्जनामै व्यस्त छन् । चित्रकार तथा कला समीक्षक मुकेश मल्लले आधा दर्जन हाराहारी चित्र कोरिसके । लेखन–अनुसन्धान पनि सँगसँगै जारी छ । चित्र कोर्न छोडिसकेकाहरूले पनि अहिले सिर्जना गरिरहेको उनको अनुभव छ ।

चित्रमा कोरोना सचेतना

घरभित्र नै क्वारेन्टाइनमा बस्नु, बेला–बेलामा साबुनपानीले हात धुनु, बाहिर निस्कनै परे मास्क प्रयोग गर्नु जस्ता क्रियाकलाप अहिले आम मानिसको दैनिकी बनेको छ । लकडाउनले घरभित्रै सुरक्षित बसेको भए पनि कोरोनाको मानसिक त्रासले सबैलाई गाँजेको अवस्था छ । यस्तै परिस्थिति गुजारिरहेका चित्रकारहरूको पछिल्ला कलाकृतिमा कोरोना प्रभाव देखिन्छ।

एकसाता लम्बियो भर्चुअल रंगमञ्च महोत्सव 

घरमै बसेर नाटक हेर्न मिल्ने गरि थालिएको ‘क्वारेन्टाइन अभियान नाट्य महोत्सव’को अवधि एक हप्ता थपिएको छ । लकडाउनलाई लक्ष्य गरि अघिल्लो सातादेखि सुरु भएको महोत्सवले बिहीबार एक साता पूरा गर्‍यो । 

लकडाउनमा चित्रकार : कोही चित्र कोर्दै, कोही आत्मकथा लेख्दै

लकडाउन जारी छ । सडक सुनसान । यस्तोमा आर्ट ग्यालरी खुल्ने कुरै भएन । कहिले कला प्रदर्शनी त कहिले कार्यशालातिर व्यस्त भइरहने नेपाल ललितकला प्रज्ञा प्रतिष्ठानका कुलपति केके कर्माचार्य लकडाउन अवधिलाई भिन्नै ढंगले सिर्जनशील बनाइरहेका छन् । 

मण्डलामा कचहरी

अनामनगरस्थित मण्डला थिएटरमा शनिबार केही नौला दृश्य देखिए । अन्य दिन जस्तै सामान्य रूपमा हलमा प्रवेश गरेका दर्शक निकै शान्त देखिन्थे । मञ्चमा ‘पासपोर्ट’, ‘शुभविवाह’ र ‘नयाँ कलाकार प्रसिद्ध हिरो’ जस्ता नाटकका अपूरा दृश्य क्रमशः देखाउँदै छलफल केन्द्रित रहँदा केही दर्शक भने अलमलमा परे । त्यही माहोललाई अझै रोचक बनाउन सूत्रधारको भूमिकामा थिए रंगकर्मी सोमनाथ खनाल । 

सुशीला तामा‌ङका लेखहरु :

चार देशका कला एक ठाउँ

‘कला सिर्जनामा रमाउनेलाई कुन देशको कला उत्कृष्ट छ भन्ने भावना कहिल्यै पनि हुँदैन । हामीले आ–आफ्नै शैली, विषयवस्तु र माध्यममा समाज र मुलुकको विविध पक्ष उठान गरिरहेका हुन्छौं । तिनै कला र सिर्जना एकअर्कामा आदानप्रदान र अनुभव साटिरहेका हुन्छौं,’ बंलादेशकी चित्रकार तयेबा बेगम लिपिले यसरी वर्णन गरेजस्तै लाग्छ, बबरमहलस्थित सिद्धार्थ आर्ट ग्यालरीमा प्रदर्शनरत कलाकृति । 

सर्वनाममा ‘सब ठीक छ...!’

अहिले पारिवारिक होस् या व्यक्तिगत अनेकौं व्यावहारिक कारणले मानिसको दिन दौडधुपमा नै बित्छ । यही सिलसिलामा जोकोहीसँग संयोगवश भेट भएमा के छ भनी प्रश्न गर्दा हालचाल बुझाउन सबैले एउटै थेगो बोल्छन्, ‘सब ठीक छ...!’ ठीकको पछाडि धेरै कुराहरू लुकेका हुन्छन् । मानिसको जीवनमा सधैं ठीक मात्र हुन्छ र, उसले ठीक भन्नुको पछाडि उभित्र के–कस्ता अप्ठ्याराहरू छन्, शरीर ठीक हुँदैमा उसको मानसिक स्वास्थ्य पनि ठीक हुन्छ र । यिनै प्रश्नहरूको एकमुष्ट जवाफ नाटक ‘सब ठीक छ’ ले दिने जमर्को गरेको छ । 

टुँडिखेलमा काँठे भाका

काँठ क्षेत्रको मौलिक कला, संस्कृति, परम्परा र परिवेश समेटेर बनेका काँठे लोकगीत ५० देखि ६० को दशकको मध्यसम्म निकै लोकप्रिय थिए । ५० को दशकयता नै नवराज घोरासैनी, घमेश दुलाल, सीता थापा, इन्दिरा गुरुङ, गीतादेवी, रेशम थापा, भोजराज काफ्लेलगायत गायकले यस विधालाई निकै माथि उठाउने काम गरे ।

मुहार हेर्दै चित्र

दौरा–सुरुवाल, कालो कोट, ढाका टोपी, रातो–सेतो रंग मिश्रित गलबन्दी पहिरनमा देखिएका नेपाल प्रज्ञा प्रतिष्ठानका कुलपति गंगाप्रसाद उप्रेती शनिबार एक दर्जनभन्दा बढी चित्रकारहरू माझ घेरिएका थिए । 

वस्त्रहीन सिर्जना

मान्छेका भीडमा गुप्तांगलाई मुखौटाले ढाकेर निःवस्त्र आए उनी । सुनौलो चम्किलो वस्तुले ढाकिएको मुहार, अनि हातमा रातो गुलाब । ढुंगा र केराले बनाएको घेराभित्र रहेका उनलाई दर्शकले पालैपालो सेतो रंगले रंगाए ।