कान्तिपुर वेबसाईट
AdvertisementAdvertisement

दिल्लीको आगलागीमा ४३ को मृत्यु

सुरेशराज न्यौपाने

(नयाँदिल्ली) — भारतको राजधानी नयाँदिल्लीको रानी झाँसी रोडमा रहेको पुरानो अनाज मण्डी बजार । त्यसकै साघुँरो गल्लीमा ठडिएका चार देखि छतले घर । प्रत्येक तल्लामा आठ/नौ वटा कोठा । तिनै कोठामा झोला, पर्स, खैलानाका हजारौं ससाना कारकाखाना ।

घरमा तलमाथि गर्ने एउटै साँघुरो भर्‍याङ । कोठाहरू पुरै झ्यालखानाजस्ता । बाटोपट्टिका कोठामा मात्र केही झ्याल ।

कारखानामा काम गर्ने बालबालिका, महिला र पुरुष मजदुरहरू प्रायः जसो बिहार र उत्तरप्रदेशका । तिनीहरूको काम गर्ने र सुत्ने थलो पनि त्यही । न कुनै आपतकालीन द्वार, न सुरक्षा प्रबन्ध । जीर्ण घर भएकाले बिजुलीका तार पनि निकै पुराना । आआफ्नो गाउँघरमा रोजगारीको अवसर नहुँदा विहार र उत्तरप्रदेशबाट हुलका हुल बाँधेर आएका मजुदर दैनिक छाक टार्न दिल्लीका यस्ता असुरक्षित कारखानामा काम गर्नुपर्ने बाध्यता छ ।


आखिर त्यही कठोर र विषद वातावरण एउटा त्रासदीपूर्ण घटनाको कारण बन्यो । सधैंजसो शनिबार राति मध्यरातसम्म जागेको थियो यो बजार । सामान्यतः आइतबार काम नहुने भएकाले शनिबार करिब दुई बजेसम्म कारखानाको काम हुने गर्छ ।

अघिल्लो दिन सामान्य अवस्थामा विश्राम लिएको यो बजारमा भोलिपल्ट भयानाक अनिष्ट हुन्छ भनेर कसैले पनि सोचेको थिएन । आइतबार बिहान करिब साढे पाँच बजारको एक घरबाट एकाएक धूवाँको मुस्लो निस्केसँगै कोलाहल मच्चिन थाल्यो । गल्लीभित्र रहेको एक चारतले घरको दोस्रो तल्लामा रहेको कागज र खेलौना कारखानामा विद्युत् तार सट भएर आगो सल्केको थियो ।


कागजलगायत खेलौना बनाउन प्रयोग हुने अन्य कच्चापदार्थ राखिएकाले पनि आगो तत्काल फैलियो । आगो लागेसँगै निद्राबाट बिउँझिएका मजुदरबीच भागाभाग मच्चियो तर दोस्रो तलाको बाहिर निस्कने ढोकामा ताला लगाएकाले उनीहरूमध्ये कपितयले भने ज्यान जोगाउन सकेनन् ।

आगालागीपछि निसासिएर ३५ जनाको घटनास्थलमै र सात जनाको उपचार क्रममा मृत्यु भयो । १५ जना घाइते भए । तत्कालै घटनास्थल पुगेका विपद व्यवस्थापन सुरक्षादल (एनडीआरएफ) का सदस्यले करिब ५० जनालाई सुरक्षित उद्धार गरेको थियो । आगलागी नियन्त्रणका लागि करिब ३ दर्जन दमकल खटाइएको थियो ।

घटनाप्रति भारतीय राष्ट्रपति रामनाथ कोविन्ददेखि प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदी, भारतीय राष्ट्रिय कंग्रेस अध्यक्ष सोनिया गान्धीलगायतले दुःख व्यक्त गरेका छन् । परराष्ट्रमन्त्री प्रदीप ज्ञवालीले पनि ट्वीटमार्फत् घटनाप्रति दुःख व्यक्त गरेका छन् । यसैबीच, आइतबार बिहानै घटनास्थल पुगेका दिल्लीका मुख्यमन्त्री अरविन्द केजरीवालले प्रत्येक मृतकका परिवारलाई जनही रु दस लाख दिने घोषणासमेत गरेका छन् साथै प्रधानमन्त्री मोदीले पनि तत्कालका लागि राहतस्वरूप मृतकका परिवारलाई दुई लाख र घाइतेहरूलाई पचास हजार दिने घोषणा गरेका छन् ।

घटनाको छानबिनका लागि क्राइम ब्रान्चलाई जिम्मा दिइएको छ । प्रहरीले आइतबारै भवनका मालिक रेहान र कारखानाका म्यानेजर फुर्कानलाई पक्राउ गरेको छ । प्रारम्भिक अनुसन्धानमा आगलागी भएको घरमा सुरक्षाका कुनै पनि मापदण्ड पूरा गरिएको थिएन ।

यसघटनाले फेरि एक पटक दिल्लीको व्यापारिक क्षेत्रको सुरक्षालाई लिएर प्रश्न उठेको छ । गत वर्ष माघमा नयाँदिल्लीकै चिरपरिचित बजार करोलबागको होटल अर्पित प्यालेसमा मंगलबार बिहान आगलागी हुँदा १८ जनाको मृत्यु भएको थियो ।

होटलको चौथो तल्लाको एउटा कोठाको एसीबाट आगो सल्केको थियो । ज्यान गुमाउनेमध्ये दुई जनाबाहेक सबैको निसासिएर मृत्यु भएको थियो । आगलागी हुँदा ६५ वटा कोठाको उक्त होटलमा करिब डेढ सय जना थिए । उक्त घटनामा चितवनबाट छोरा सौम्यको उपचारका लागि दिल्ली आएर त्यही होटलमा बसेका उमंग श्रेष्ठको परिवार मुस्किलले बाँचेको थियो ।

सस्ता र मध्यमखालका होटल रहेको करोलवाग क्षेत्र नेपालीका लागि निकै परिचित मानिन्छ । उपचार, व्यापार, घुमघामलगायत विभिन्न प्रयोजनका लागि दिल्ली आउने नेपाली करोलवागका होटलमा बस्ने गरेका छन् ।


प्रकाशित : मंसिर २३, २०७६ ११:०१

प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

वडा कार्यालयका सामान सार्ने क्रममा वडाध्यक्षलाई दलियो मोसो

रमेशकुमार पौडेल

चितवन — वडा कार्यालय सञ्चालन गर्ने स्थानको विवाद रहेको इच्छाकामाना गाउँपालिका–२ का वडाध्यक्ष पञ्चबहादुर चेपाङमाथि स्थानीयले मोसो दलेर जुत्ताको माला लगाएका छन् । घटना शनिबार राति भएको हो ।

प्रहरीले मोसो दलेको आरोपमा दुईजनालाई पक्राउ गरेको छ । प्रहरीले समाएका व्यक्तिहरु निर्दोष भएको भन्दै नेपाली कांग्रेस चितवनले पक्राउ परेका व्यक्तिहरु रिहा नभए वातावरण उत्तेजित हुने र त्यसको जिम्मेवारी सम्बन्धित पक्षले नै लिनु पर्ने चेतावनी दिएको छ । वडाध्यक्ष नेकपाबाट निर्वाचित भएका हुन् ।

जिल्लाको एक मात्र गाउँपालिका इच्छाकामाना गाउँपालिका प्रमुख उपप्रमुख दुवै नेपाली कांग्रेसले जितेको चितवनको एक मात्र स्थानीय तह हो । इच्छाकामनाको अधिकांस क्षेत्र पहाडी भू-भाग छ । वडा नम्बर २ मा वडा कार्यालय कहाँबाट सञ्चालन गर्ने भन्ने विषयमा स्थानीयबीच विवाद हुँदै आएको थियो । सुरुमा ओर्ल्याङ भन्ने ठाउँमा जोखलाल चेपाङको घरबाट वडा कार्यालय सञ्चालन हुँदै आएको थियो ।

‘त्यहाँ बाटो बनाउने क्रममा पहिरोको खतरा बढयो । घरभित्रै लेदो आयो । त्यसपछि असार ४ गते कक्षा ५ सम्म पढाइ हुने ओर्ल्याङकै स्कुल कोठाबाट वडा कार्यालय चलाउन थालेको थिएँ,’ वडाध्यक्ष पञ्चबहादुर चेपाङले भने । स्कुलमा साउन १४ गते तोडफोड गरेर वडा कार्यालयका समान र कागजहरुमा क्षति पुर्‍याएको उनले बताए । त्यसपछि पनि स्कुलबाटै कार्यालय चलाउन खोज्दा धम्कीहरु आएको वडाध्यक्ष चेपाङले बताए ।

‘स्कुलमा वडा कार्यालय चलाउँदा प्रतिवन्धित चन्द समूहका कार्याकर्ताले तोडफोड गरे । त्यसपछि पनि त्यहीबाट चलाउन खोज्दा धम्की दिन थाले । त्यसपछि कहिले झोल बोकेरै कार्यालय चलाए त कहिले स्थानीय गणेश चेपाङको पिढीबाट वडा कार्यालयको काम गरे,’ वडाध्यक्ष चेपाङ्ले भने । दसैंपछि हपनीभन्ने गाउँमा रहेको सामुदायिक भवनबाट वडा कार्यालय चलाउन थालेको उनले बताए ।

‘गाउँपालिकामा वडा कार्यालय कहाँ राख्ने हो ठाउँ चाडो तोक्नु पर्‍यो त्यो ठाउँमा टेन्ट राखेर भए पनि कार्यालय चलाउँछु भनेको हो, तर तोकेन । त्यसपछि ओर्ल्याङमा रहेको पुरानो ठाउँबाट हपनीमा समान सार्न खोज्दा ममाथि दुर्व्यवहार भयो,’उनले भने । गाउँपालिका अध्यक्ष गीता गुरुङले वडाध्यक्षमाथि भएको घटना निन्दनीय र दुःखदायी भएको बताइन् ।

‘वडाध्यक्षमाथि जे भयो त्यो दुःखद छ निन्दनीय छ । छानबिन गरेर दोषीलाई करावाही हुनु पर्दछ । वडा कार्यालय कहाँबाट चलाउने भन्ने विषयमा हामीले लेखाजोखा गर्दै थियौं । आजै भोलिमा एउटा निष्कर्ष आउने अवस्था थियो । यही समयमा यस्तो घटना भयो,’ अध्यक्ष गुरुङले भनिन् । वडा कार्यालय राख्नका लागि सम्भावित पाँचवटा ठाउँ प्रस्तावित भएको हुँदा गाउँपालिकाले उपयुक्त ठाउँ छनौट गर्न थालेको उनले बताइन् ।

‘पहिला ओर्ल्याङ्मा राख्ने गरेर तोकिएको हो । पछि अनेक कारणहरुले कहिले कता कहिले कता भयो । स्थानीयले आ–आफ्नो तरिकाले गुनासो र माग गर्न थाले । तर हामीले धेरै कुरा विचार गरेर निर्णय लिनु पर्ने हुन्छ । त्यही काम हामीले गर्दै थियौं,’ पालिका अध्यक्ष गुरुङले भनिन् । ठाउँ निश्चित नहुँदासम्म ओर्ल्याङमा पहिलाको वडा कार्यालयमा रहेको सामानहरु तत्कालन नसार्न भनेको गुरुङको भनाइ छ ।

तीनै समानहरु सार्न खोज्दा शनिबार घटना भएको हो । वडाध्यक्षको पार्टी नेकपाले घटनाको विरोधमा आज सोमबार विरोध सभा गर्ने भएको छ । प्रहरीले अनुशन्धानका लागि उत्तर गुरुङ र बिर्खबहादुर गुरुङलाई समाएको छ । उनीहरु नेपाली कांग्रेसका स्थानीय कार्यकर्ता हुन् । विवादको विषयलाई उपयुक्त तरिकाले समाधान गर्नु पर्नेमा रातको समयमा सामानहरु सार्न खोजेर वडाध्यक्षले गलत गरेको नेपाली कांगेस चितवनको भनाइ छ ।

प्रकाशित : मंसिर २३, २०७६ ११:०१
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×