दिल्लीको आगलागीमा ४३ को मृत्यु

सुरेशराज न्यौपाने

(नयाँदिल्ली) — भारतको राजधानी नयाँदिल्लीको रानी झाँसी रोडमा रहेको पुरानो अनाज मण्डी बजार । त्यसकै साघुँरो गल्लीमा ठडिएका चार देखि छतले घर । प्रत्येक तल्लामा आठ/नौ वटा कोठा । तिनै कोठामा झोला, पर्स, खैलानाका हजारौं ससाना कारकाखाना ।

ZenTravel

घरमा तलमाथि गर्ने एउटै साँघुरो भर्‍याङ । कोठाहरू पुरै झ्यालखानाजस्ता । बाटोपट्टिका कोठामा मात्र केही झ्याल ।

कारखानामा काम गर्ने बालबालिका, महिला र पुरुष मजदुरहरू प्रायः जसो बिहार र उत्तरप्रदेशका । तिनीहरूको काम गर्ने र सुत्ने थलो पनि त्यही । न कुनै आपतकालीन द्वार, न सुरक्षा प्रबन्ध । जीर्ण घर भएकाले बिजुलीका तार पनि निकै पुराना । आआफ्नो गाउँघरमा रोजगारीको अवसर नहुँदा विहार र उत्तरप्रदेशबाट हुलका हुल बाँधेर आएका मजुदर दैनिक छाक टार्न दिल्लीका यस्ता असुरक्षित कारखानामा काम गर्नुपर्ने बाध्यता छ ।

Meroghar


आखिर त्यही कठोर र विषद वातावरण एउटा त्रासदीपूर्ण घटनाको कारण बन्यो । सधैंजसो शनिबार राति मध्यरातसम्म जागेको थियो यो बजार । सामान्यतः आइतबार काम नहुने भएकाले शनिबार करिब दुई बजेसम्म कारखानाको काम हुने गर्छ ।

अघिल्लो दिन सामान्य अवस्थामा विश्राम लिएको यो बजारमा भोलिपल्ट भयानाक अनिष्ट हुन्छ भनेर कसैले पनि सोचेको थिएन । आइतबार बिहान करिब साढे पाँच बजारको एक घरबाट एकाएक धूवाँको मुस्लो निस्केसँगै कोलाहल मच्चिन थाल्यो । गल्लीभित्र रहेको एक चारतले घरको दोस्रो तल्लामा रहेको कागज र खेलौना कारखानामा विद्युत् तार सट भएर आगो सल्केको थियो ।

कागजलगायत खेलौना बनाउन प्रयोग हुने अन्य कच्चापदार्थ राखिएकाले पनि आगो तत्काल फैलियो । आगो लागेसँगै निद्राबाट बिउँझिएका मजुदरबीच भागाभाग मच्चियो तर दोस्रो तलाको बाहिर निस्कने ढोकामा ताला लगाएकाले उनीहरूमध्ये कपितयले भने ज्यान जोगाउन सकेनन् ।

आगालागीपछि निसासिएर ३५ जनाको घटनास्थलमै र सात जनाको उपचार क्रममा मृत्यु भयो । १५ जना घाइते भए । तत्कालै घटनास्थल पुगेका विपद व्यवस्थापन सुरक्षादल (एनडीआरएफ) का सदस्यले करिब ५० जनालाई सुरक्षित उद्धार गरेको थियो । आगलागी नियन्त्रणका लागि करिब ३ दर्जन दमकल खटाइएको थियो ।

घटनाप्रति भारतीय राष्ट्रपति रामनाथ कोविन्ददेखि प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदी, भारतीय राष्ट्रिय कंग्रेस अध्यक्ष सोनिया गान्धीलगायतले दुःख व्यक्त गरेका छन् । परराष्ट्रमन्त्री प्रदीप ज्ञवालीले पनि ट्वीटमार्फत् घटनाप्रति दुःख व्यक्त गरेका छन् । यसैबीच, आइतबार बिहानै घटनास्थल पुगेका दिल्लीका मुख्यमन्त्री अरविन्द केजरीवालले प्रत्येक मृतकका परिवारलाई जनही रु दस लाख दिने घोषणासमेत गरेका छन् साथै प्रधानमन्त्री मोदीले पनि तत्कालका लागि राहतस्वरूप मृतकका परिवारलाई दुई लाख र घाइतेहरूलाई पचास हजार दिने घोषणा गरेका छन् ।

घटनाको छानबिनका लागि क्राइम ब्रान्चलाई जिम्मा दिइएको छ । प्रहरीले आइतबारै भवनका मालिक रेहान र कारखानाका म्यानेजर फुर्कानलाई पक्राउ गरेको छ । प्रारम्भिक अनुसन्धानमा आगलागी भएको घरमा सुरक्षाका कुनै पनि मापदण्ड पूरा गरिएको थिएन ।

यसघटनाले फेरि एक पटक दिल्लीको व्यापारिक क्षेत्रको सुरक्षालाई लिएर प्रश्न उठेको छ । गत वर्ष माघमा नयाँदिल्लीकै चिरपरिचित बजार करोलबागको होटल अर्पित प्यालेसमा मंगलबार बिहान आगलागी हुँदा १८ जनाको मृत्यु भएको थियो ।

होटलको चौथो तल्लाको एउटा कोठाको एसीबाट आगो सल्केको थियो । ज्यान गुमाउनेमध्ये दुई जनाबाहेक सबैको निसासिएर मृत्यु भएको थियो । आगलागी हुँदा ६५ वटा कोठाको उक्त होटलमा करिब डेढ सय जना थिए । उक्त घटनामा चितवनबाट छोरा सौम्यको उपचारका लागि दिल्ली आएर त्यही होटलमा बसेका उमंग श्रेष्ठको परिवार मुस्किलले बाँचेको थियो ।

सस्ता र मध्यमखालका होटल रहेको करोलवाग क्षेत्र नेपालीका लागि निकै परिचित मानिन्छ । उपचार, व्यापार, घुमघामलगायत विभिन्न प्रयोजनका लागि दिल्ली आउने नेपाली करोलवागका होटलमा बस्ने गरेका छन् ।

प्रकाशित : मंसिर २३, २०७६ ११:०१
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

वडा कार्यालयका सामान सार्ने क्रममा वडाध्यक्षलाई दलियो मोसो

रमेशकुमार पौडेल

चितवन — वडा कार्यालय सञ्चालन गर्ने स्थानको विवाद रहेको इच्छाकामाना गाउँपालिका–२ का वडाध्यक्ष पञ्चबहादुर चेपाङमाथि स्थानीयले मोसो दलेर जुत्ताको माला लगाएका छन् । घटना शनिबार राति भएको हो ।

प्रहरीले मोसो दलेको आरोपमा दुईजनालाई पक्राउ गरेको छ। प्रहरीले समाएका व्यक्तिहरु निर्दोष भएको भन्दै नेपाली कांग्रेस चितवनले पक्राउ परेका व्यक्तिहरु रिहा नभए वातावरण उत्तेजित हुने र त्यसको जिम्मेवारी सम्बन्धित पक्षले नै लिनु पर्ने चेतावनी दिएको छ। वडाध्यक्ष नेकपाबाट निर्वाचित भएका हुन्।

जिल्लाको एक मात्र गाउँपालिका इच्छाकामाना गाउँपालिका प्रमुख उपप्रमुख दुवै नेपाली कांग्रेसले जितेको चितवनको एक मात्र स्थानीय तह हो। इच्छाकामनाको अधिकांस क्षेत्र पहाडी भू-भाग छ। वडा नम्बर २ मा वडा कार्यालय कहाँबाट सञ्चालन गर्ने भन्ने विषयमा स्थानीयबीच विवाद हुँदै आएको थियो। सुरुमा ओर्ल्याङ भन्ने ठाउँमा जोखलाल चेपाङको घरबाट वडा कार्यालय सञ्चालन हुँदै आएको थियो।

‘त्यहाँ बाटो बनाउने क्रममा पहिरोको खतरा बढयो। घरभित्रै लेदो आयो। त्यसपछि असार ४ गते कक्षा ५ सम्म पढाइ हुने ओर्ल्याङकै स्कुल कोठाबाट वडा कार्यालय चलाउन थालेको थिएँ,’ वडाध्यक्ष पञ्चबहादुर चेपाङले भने। स्कुलमा साउन १४ गते तोडफोड गरेर वडा कार्यालयका समान र कागजहरुमा क्षति पुर्‍याएको उनले बताए। त्यसपछि पनि स्कुलबाटै कार्यालय चलाउन खोज्दा धम्कीहरु आएको वडाध्यक्ष चेपाङले बताए।

‘स्कुलमा वडा कार्यालय चलाउँदा प्रतिवन्धित चन्द समूहका कार्याकर्ताले तोडफोड गरे। त्यसपछि पनि त्यहीबाट चलाउन खोज्दा धम्की दिन थाले। त्यसपछि कहिले झोल बोकेरै कार्यालय चलाए त कहिले स्थानीय गणेश चेपाङको पिढीबाट वडा कार्यालयको काम गरे,’ वडाध्यक्ष चेपाङ्ले भने। दसैंपछि हपनीभन्ने गाउँमा रहेको सामुदायिक भवनबाट वडा कार्यालय चलाउन थालेको उनले बताए।

‘गाउँपालिकामा वडा कार्यालय कहाँ राख्ने हो ठाउँ चाडो तोक्नु पर्‍यो त्यो ठाउँमा टेन्ट राखेर भए पनि कार्यालय चलाउँछु भनेको हो, तर तोकेन। त्यसपछि ओर्ल्याङमा रहेको पुरानो ठाउँबाट हपनीमा समान सार्न खोज्दा ममाथि दुर्व्यवहार भयो,’उनले भने। गाउँपालिका अध्यक्ष गीता गुरुङले वडाध्यक्षमाथि भएको घटना निन्दनीय र दुःखदायी भएको बताइन्।

‘वडाध्यक्षमाथि जे भयो त्यो दुःखद छ निन्दनीय छ। छानबिन गरेर दोषीलाई करावाही हुनु पर्दछ। वडा कार्यालय कहाँबाट चलाउने भन्ने विषयमा हामीले लेखाजोखा गर्दै थियौं। आजै भोलिमा एउटा निष्कर्ष आउने अवस्था थियो। यही समयमा यस्तो घटना भयो,’ अध्यक्ष गुरुङले भनिन्। वडा कार्यालय राख्नका लागि सम्भावित पाँचवटा ठाउँ प्रस्तावित भएको हुँदा गाउँपालिकाले उपयुक्त ठाउँ छनौट गर्न थालेको उनले बताइन्।

‘पहिला ओर्ल्याङ्मा राख्ने गरेर तोकिएको हो। पछि अनेक कारणहरुले कहिले कता कहिले कता भयो। स्थानीयले आ–आफ्नो तरिकाले गुनासो र माग गर्न थाले। तर हामीले धेरै कुरा विचार गरेर निर्णय लिनु पर्ने हुन्छ। त्यही काम हामीले गर्दै थियौं,’ पालिका अध्यक्ष गुरुङले भनिन्। ठाउँ निश्चित नहुँदासम्म ओर्ल्याङमा पहिलाको वडा कार्यालयमा रहेको सामानहरु तत्कालन नसार्न भनेको गुरुङको भनाइ छ।

तीनै समानहरु सार्न खोज्दा शनिबार घटना भएको हो। वडाध्यक्षको पार्टी नेकपाले घटनाको विरोधमा आज सोमबार विरोध सभा गर्ने भएको छ। प्रहरीले अनुशन्धानका लागि उत्तर गुरुङ र बिर्खबहादुर गुरुङलाई समाएको छ। उनीहरु नेपाली कांग्रेसका स्थानीय कार्यकर्ता हुन्। विवादको विषयलाई उपयुक्त तरिकाले समाधान गर्नु पर्नेमा रातको समयमा सामानहरु सार्न खोजेर वडाध्यक्षले गलत गरेको नेपाली कांगेस चितवनको भनाइ छ।

प्रकाशित : मंसिर २३, २०७६ ११:०१
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
×