चिसिँदै टर्की अमेरिका सम्बन्ध

अमेरिकी विरोधबीच टर्कीले भित्राएको ‘एस–४००’ क्षेप्यास्त्र प्रतिरक्षा प्रणाली जमिनबाट आकाशमा प्रहार गर्ने सबैभन्दा अत्याधुनिक प्रणाली हो 
एजेन्सी

अंकारा — अमेरिकी विरोधका बाबजुद टर्कीले रूससँग किनेको क्षेप्यास्त्र प्रतिरक्षा प्रणालीको पहिलो ढुवानी इस्तानबुल पुगेको छ । टर्कीका रक्षामन्त्रीका अनुसार एस–४०० प्रतिरक्षा प्रणालीको पहिलो ढुवानी राजधानी अंकारास्थित एक विमानस्थलमा शुक्रबार आइपुगेको हो ।

टर्कीले यसअघि अमेरिकी लडाकु विमान ‘एफ–३५’ खरिद गरेको थियो । अमेरिकाले अमेरिकी एफ–३५ विमान र रूसी एस–४०० क्षेप्यास्त्र प्रतिरक्षा प्रणाली सँगै राख्न नपाउने बताउँदै आएको छ ।टर्की र अमेरिका उत्तर एटलान्टिक सन्धि संगठन नेटोका सदस्य हुन् तर टर्कीले रूससँग पनि नजिकको सम्बन्ध स्थापित गर्न प्रयास गरिरहेको देखिन्छ । टर्कीले एक सय एफ–३५ लडाकु विमान किन्न अमेरिकासँग सम्झौता गरिसकेको छ ।

बीबीसीका अनुसार एफ–३५ का लागि टर्कीले ठूलो रकम खर्च गरिसकेको छ । टर्कीले रूसी क्षेप्यास्त्र प्रतिरक्षा प्रणाली र त्यसको सञ्चालनका लागि २ खर्ब ५० अर्ब डलर बराबर रकम खर्च गरिसकेको छ ।अमेरिकी अधिकारीले नेटो हवाई प्रतिरक्षा प्रणालीमा उक्त क्षेत्रका लागि रूसी ‘एस–४००’ प्रणाली अमिल्दो भएको दाबी गर्छन् । रूसी प्राविधिकहरूले एफ–३५ विमानको कमजोरी पत्ता लगाउन सक्ने डरका कारण अमेरिकी रक्षा अधिकारीले उक्त विमानलाई एस–४०० क्षेप्यास्त्र प्रतिरक्षा प्रणाली नजिक राख्न चाहँदैनन् ।

अमेरिकाले रूसी प्रतिरक्षा प्रणाली पूर्णरूपमा स्थापित गरे एफ–३५ कार्यक्रमबाट हटाउने जनाएको छ । त्यसका साथै अमेरिकी अधिकारीले टर्कीमाथि आर्थिक प्रतिबन्ध लगाउनेसमेत चेतावनी दिएको छ ।
नेटो सदस्य राष्ट्रका लागि रूसबाट यस प्रकारका हतियार तथा प्रतिरक्षा प्रणाली खरिदको सम्झौता अभूतपूर्व हो । अमेरिकी चेतावनीसँगै दुई नेटो मुलुकबीच द्वन्द्व बढ्ने देखिएको छ ।

टर्कीका राष्ट्रपति रेसेप तैयप इर्दोगानले अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पसँगको भेटवार्तापछि ‘अमेरिकाले आफ्नो देशविरुद्ध आर्थिक प्रतिबन्ध नलगाउनेमा आफू विश्वस्त रहेको’ बताएका छन् । अमेरिकाले यसअघि नै टर्कीलाई हवाईजहाज पठाउन रोक्दै पाइलट तालिमसमेत स्थगित गरिसकेको छ ।

यद्यपी, २९ सदस्यीय नेटोमा दोस्रो ठूलो सेना रहेको टर्कीमाथि अमेरिकाले तत्कालै कुनै प्रतिबन्ध लगाइहाल्ने निर्णय भन्न गर्न कठिन छ । सिरिया, इराक र इरानसँग सीमा जोडिएको टर्की रणनीतिक स्थानमा समेत छ । त्यसका साथै अमेरिकाको मुख्य सहयोगी टर्कीले सिरिया द्वन्द्वमा संलग्न विद्रोहीलाई हातहतियार उपलब्धसमेत गराउँदै आएको छ ।

एस–४०० ले कसरी काम गर्छ ?
एस–४०० क्षेप्यास्त्र प्रतिरक्षा प्रणालीअन्तर्गतको राडारले लामो दूरी रेखदेख गर्न सक्छ । उक्त राडारले कुनै पनि नौलो वस्तु पहुँचमा देखिनेबित्तिकै नियन्त्रण गाडीमा सूचना दिन्छ । त्यसलगत्तै अर्को गाडीमा रहेको राडारले सम्भावित लक्ष्य तय गर्छ । नियन्त्रण गाडीबाट क्षेप्यास्त्र प्रहार गर्न सबैभन्दा निकट र राम्रो अवस्थामा रहेको गाडीमा सूचना दिइन्छ जसले भूमिबाट आकाशमा क्षेप्यास्त्र प्रहार गर्छ । उक्त क्षेप्यास्त्रलाई लक्ष्यसम्म पुग्न राडारले सहयोग गर्छ ।

प्रकाशित : असार २७, २०७६ २१:३८
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

इरानले तेल ट्यांकरमा अवरोध गर्‍यो : बेलायत

एजेन्सी

लन्डन — बेलायतले खाडी क्षेत्रमा आफ्ना तेल ट्यांकरलाई इरानी पानीजहाजहरूले रोक्ने प्रयास गरेको जनाएको छ । बेलायत सरकारका प्रवक्ताका अनुसार आफ्ना ट्यांकरमाथि अवरोध पुर्‍याउन खोज्ने तीनटा इरानी पानीजहाजलाई धपाइएको जनाएका छन् । बेलायतले ‘अन्तर्राष्ट्रिय कानुनविपरीत’ इरानले आफ्ना ट्यांकरलाई रोक्ने प्रयास गरेको भन्दै उक्त कार्यको भर्त्सना गरेको छ । 


बेलायती रक्षा मन्त्रालयका अनुसार इरानी पानीजहाज तथा बेलायती ट्यांकरको बीचमा बेलायती नौसैनिक पानीजहाज एचएमएस मन्ट्रोज पसेर इरानी जहाजलाई मौखिक चेतावनी दिएको थियो। गतसाता इरानले जिब्राल्टार टापुनजिकै आफ्नो ट्यांकर कब्जा गरिएपछि त्यसको बदला लिने बताइरहेका बेला उक्त घटन भएको हो।

अमेरिकी अधिकारीलाई उद्धृत गर्दै अमेरिकी सञ्चारमाध्यमहरूले इरानी रेभोल्युसनरी गार्ड कोरको स्वामित्वका जहाजहरूले ‘ब्रिटिश हेरिटेज’ नामक ट्यांकरलाई खाडीबाट स्ट्रेट अफ होर्मुजतर्फ जाँदै गर्दा अवरोधको प्रयास गरेका जनाएका छन्। सञ्चारमाध्यमका अनुसार त्यसलगत्तै ट्यांकरको सुरक्षामा सँगै रहेको बेलायती नौसैनिक जहाज एचएमएस मन्ट्रोजले जहाजतिर बन्दुक ताकेर फर्कन चेतावनी दिएपछि इरानी जहाज फर्केका थिए।

गत साता बेलायती रोयल मरिनको सहयोगमा एक इरानी तेल ट्यांकरलाई जिब्राल्टारमा कब्जामा लिइएको थियो। युरोपेली संघले लगाएका प्रतिबन्ध उल्लंघन गर्दै उक्त ट्यांकर सिरियातर्फ गइरहेको भन्दै नियन्त्रणमा लिइएको थियो।उक्त घटनापछि इरानी विदेश मन्त्रालयले बेलातयी राजदूतसँग सोधपुछ गर्दै बेलायतले ‘समुद्री डकैती’ शैलीमा आफ्नो ट्यांकर कब्जा गरेको भन्दै विरोध जनाएको थियो। घटनापछि एक इरानी अधिकारीले ट्यांकर फिर्ता नभए बेलायती ट्यांकर कब्जा गर्ने चेतावनी दिएका थिए।

इरानी राष्ट्रपति हसन रौहानीले बुधबार आफ्ना ट्यांकर वरपर सैन्य जहाज खटाएर त्रसित मानसिकता प्रदर्शन गरेको भन्दै बेलायतप्रति व्यंग्य गरेका थिए। यी पछिल्ला घटना इरान र अमेरिकाबीच चर्कंदो तनावमाझ भएका छन्।सन् २०१५ को इरानी परमाणु सम्झौताबाट अमेरिका अलग भएको घोषणा गरेसँगै दुई देशबीचको तनाव चुलिएको छ। तर सम्झौताका पक्षधर बेलायतसहित अन्य युरोपेली देशहरूले सम्झौताप्रति प्रतिबद्ध रहेको दोहोर्‍याएका छन्।

यद्यपि, पछिल्लो समय बेलायत र इरानबीच देखिएको तनावका कारण परमाणु सम्झौता संकटमा परेको आंकलन गरिएको छ। यसअघि गत जुनमा दुइटा तेल ट्यांकरमाथि गरिएको आक्रमणमा इरानले गरेको बेलायतको आरोप छ।
आरोप झूटो : इरान
‘तेल ट्यांकरलाई होर्मुज स्ट्रेटमा अवरुद्ध गरेको बेलायतको आरोप झूटो’ भएको इरानले दाबी गरेको छ। ‘बेलायती तेल ट्यांकरलाई इरानी गार्डले आक्रमण गरी नियन्त्रणमा लिन खोजेको भन्ने बेलायती भनाइमा कुनै सत्यता नरहेको’ इरानी गार्डद्वारा जारी विज्ञप्तिमा उल्लेख छ।

‘विगत २४ घण्टामा बेलायतसमेतका कुनै पनि जहाजमाथि आक्रमण गरिएको छैन,’ विज्ञप्तिमा उल्लेख छ। बेलायत सरकारले बिहीबार एक विज्ञप्ति जारी गर्दैर् ‘तीनवटा इरानी पानीजहाजमा आएका सशस्त्र समूहले अरब सागरमा बेलायती तेल ट्यांकरमा आक्रमण प्रयास गरेको’ दाबी गरेको थियो।

एचएमएस मोन्ट्रोज युद्धपोतले इरानी आक्रमणलाई निस्तेज बनाएको बेलायतको भनाइ छ। तर विदेशी जहाज नियन्त्रणमा लिन आदेश दिइएको भए इरानी गार्डले ‘तत्कालै, निर्णायक र तीव्रता’ का साथ गर्न सक्ने इरानले दाबीसमेत गरेको छ। जिब्राल्टारको तटीय क्षेत्रबाट गत जुलाई ४ मा इरानी तेल ट्यांकरलाई बेलायतले नियन्त्रणमा लिएपछि दुवै देशबीच तनाव जारी छ। करिब २० लाख ब्यारेल तेल बोक्ने क्षमताको ‘ग्रेस १’ नामक तेल ट्यांकर बेलायती रोयल मरिनको सहयोगमा जिब्राल्टरका भन्सार अधिकारी तथा प्रहरीले नियन्त्रणमा राखेको छ।

इरानी सरकारी टेलिभिजनबाट सम्बोधन गर्दै इरानी राष्ट्रपति रौहानीले बेलायतले होर्मुजको जलक्षेत्रमा असुरक्षा बढाएको र त्यसको नतिजा बेलायतले भोग्नुपर्ने चेतावनीसमेत दिएका छन्।

प्रकाशित : असार २६, २०७६ २१:२४
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT