कान्तिपुर वेबसाईट
AdvertisementAdvertisement

लैंगिक हिंसाविरुद्ध एकजुट

वसन्तप्रताप सिंह

(बझाङ) — छिमेकीका घरमा पतिले पत्नी कुटपिट गरिरहँदा पनि अर्काको झगडामा बोल्न हुँदैन भनेर चुप लागेर बस्ने ग्रामीण भेकका महिलाहरू हिंसाविरुद्ध एकजुट हुन थालेका छन् । अधिकारबारे सचेत हुन थालेपछि आफू पनि हिंसा नसहने र अरु माथि भएको हिंसाविरुद्ध पनि आवाज उठाउन थालेका छन् ।

तल्कोट गाउँपालिका १, सुनिकोट गाउँका महिलाहरू हिंसाविरुद्ध अरु भन्दा अगाडी देखिएका छन् । महिलाहरू एकजुट हुन थालेपछि गाउँमा लैंगिक हिंसाका घटनाहरू पनि कम हुँदै गएको यहाँका महिलाको अनुभव छ । ‘कसैले महिलामाथि हिंसा गरेको थाहा पाउनेबित्तिकै हामी सबै पुगेर सम्झाउने गरेका छौं,’ स्थानिय सुन्दरी कुँवरले भनिन्, ‘महिला एकजुट भएकाले होला । हत्तपत्त कसैले पनि यस्तो गर्ने आँट गर्दैनन् ।’ उनले कसैले हिंसा गर्न लागेको थाहा पाए गाउँका महिला गएर सम्झाउने र चोटपटक लाग्ने गरी कुटपिट गरेको रहेछ भने पहिलो पटकलाई पीडितसँग माफी मगाउने, पटक–पटक त्यस्तै हर्कत दोहोर्‍याउनेलाई कारबाहीका लागि प्रहरी प्रशासनसम्म पुग्ने गरेको बताइन् ।


उसो त महिनावारी भएका महिलालाई घरभित्रै राख्ने र खानामा विभेद नगर्ने गाउँको रुपमा पनि सुनिकोटले जिल्ला भरी आफ्नो परिचय बनाएको छ । महिनावारी हुँदा गाउँभन्दा ५/६ सय मिटर टाढा बनाइएका साँघुरो गोठमा बस्दै आएका उनीहरू छाउ भएको समयमा घरभित्रै बस्न थालेको २ वर्ष भन्दा बढी भैसकेको छ ।


विभिन्न संघ संस्था, गाउँपालिका र वडा पालिकाको निरन्तरको प्रयास पछि यहाँका महिलाहरू सदियौंदेखिको अन्धविश्वास तोड्न सफल भएका हुन् । स्थानीय प्यारीदेवी बम्मले पहिला महिनावारी हुँदा घरको आँगन भन्दा ३ सय मिटर टाढा बस्नु पर्ने, पानीका धारा छुन नदिनेलगायत धेरै समस्या झेले पनि अहिले आफ्नी बुहारी र छोरीलाई घरभित्रै बसाल्ने गरेको बताइन् । उनले जीवनका ३५ वर्षसम्म हरेक महिनाको ७ दिन छाउगोठमै बसेर यातना पाएको बताउँदै छोरी–बुहारीलाई त्यसबाट बचाउन सकेकोमा खुसी व्यक्त गरिन् । ‘गाई–भैंसीको दूध खान त परै जाओस् छुन पनि पाइदैनथ्यो,’ उनले भनिन, ‘अहिले यहाँका सबै महिला महिनावारी भएका बेला गोरस खान्छन्, घर

भित्रै बस्छन् ।’


झन्डै ५ वर्ष अघिदेखि साबिक सुनिकोट गाविस, हाल वडापालिका र अन्य संघ–संस्थाको सहयोगमा विभिन्न खालका चेतनामूलक कार्यक्रम गरेपछि नतिजा देखिन थालेको सुनिकोटका वडाध्यक्ष गोपाल धामीले बताए । ‘हामीलाई छाउपडी मुक्त, हिंसा मुक्त वडाका बासिन्दा हौ भनेरभन्दा अहिले पनि धेरैले पत्याउँदैनन्,’ उनले भने, ‘जब यहाँ आएर आफ्नै आँखाले देख्छन् । सबैले धन्यवाद दिएर जाने गरेका छन् ।’ उनले यहाँका महिला मात्र नभएर पुरुष पनि सचेत र सहयोगी भएका कारणले लैंगिक विभेद हटाउन सकिएको बताए ।


प्रकाशित : मंसिर १८, २०७६ १०:३८
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

चुरेमा मापदण्डविपरीत खोटो संकलन : मासिँदै सल्लेरी वन 

मोहन बुढाऐर

(मोहन्याल, कैलाली) — कैलालीको चुरे क्षेत्रमा मापदण्डविपरीत भइरहेको खोटो संकलनले सल्लाको वन मासिँदो क्रममा छ । समूहको आम्दानी गर्ने नाममा चुरेका २० भन्दा बढी सामुदायिक वनले खोटो संकलनको ठेक्का दिँदै आएका छन् । खोटो संकलन कार्यविधि २०६४ विपरीत भइरहेको दोहनले सल्लेरी वन नासिँदै गएकामा संरक्षणकर्ताहरूले चिन्ता जनाएका छन् ।

मोहन्याल गाउँपालिकाका संरक्षणकर्ता लोकबहादुर घर्तीले जथाभावी भइरहेको खोटो संकलन तुरुन्त बन्द गर्नुपर्ने बताए । ‘१५/२० वर्षको भर्खरको सल्लाको रूखबाटसमेत खोटो निकाल्ने काम भएको छ,’ उनले भने, ‘एउटै रूखबाट मापदण्डविपरीत लगातार १० वर्षदेखि खोटोको दोहन भएको छ ।’ उनले खोटो बढी झिक्ने उद्देश्यले मापदण्डविपरीत सल्लाको गडलिंग गर्ने गरेको पनि देखिएको बताए । उनका अनुसार चारैतिरबाट बोक्रा निकालेर खोटो निकाल्ने तरिकालाई प्राविधिक शब्दमा गडलिंग भनिन्छ । गडलिंग भएका रुखहरू सुकेका छन् । खोटो संकलन कार्यविधिमा ३ फिट गोलाइ भएको सल्लाको रुखबाट पहिलोपटक ३ किलोभन्दा बढी निकाल्न पाइँदैन । तर यहाँ ३ फिट भन्दा कम गोलाइ भएका रुखबाट खोटो निकालेको सल्लेरीको वनमा प्रशस्त देख्न सकिन्छ ।

कार्यविधिमा पहिलो वर्ष खोटो निकालेको रुखबाट दोस्रो वर्ष संकलन गर्दा त्यसैको माथि अर्को टुकी थप्नुपर्ने हो । तर गडलिंग गर एउटै सल्लाको रुखमा २ भन्दा बढी टुकी लगाएर खोटो संकलन गर्ने गरेका छन् । ‘यसले रुख सुकेर जान्छ नै,’ लोकबहादुरले भने, ‘आगलागी हुने समस्या बढाएको छ ।’ कैलालीको पहलमानपुर डिभिजन वन कार्यालयअन्तर्गत साबिकको पन्डौन गाविस ७, सुगरखालको १ र फल्लेबिसौनामा २ गरी १० सामुदायिक वनबाट यो वर्ष खोटो संकलनको काम सुरु भएको छ । गत वर्ष त्यस क्षेत्रका ६ सामुदायिक वनबाट १ लाख ६३ हजार ९ सय किलो खोटो संकलन भएको थियो ।

त्यस्तै धनगढी वन डिभिजन कार्यालयअन्तर्गत पर्ने चुरेको १३ सामुदायिक वनबाट खोटो संकलन भएको छ । खोटो प्रतिकिलो १२ रुपैयाँका दरले सामुदायिक वनले बेच्दै आएका छन् । यस क्षेत्रका सानमुदायिक वनबाट दिव्या रोजिन एन्ड टर्पेन टाइन र भवानी केमिकल्स कम्पनीले खोटो संकलन गर्दै आएका छन् । एउटा सामुदायिक वनबाट ५ सय किलोसम्म खोटो संकलन हुने गरेको छ ।

डिभिजन वन अधिकृत रामचन्द्र कँडेलले नियम र मापदण्डविपरीत खोटो संकलन भएको पाइए कारबाही गरिने बताए । ‘समयसमयमा अनुगमन/नियमन भइरहेको छ,’ उनले भने, ‘पछिल्लो समयमा मापदण्डविपरीत खोटो संकलन भएको भए, खोटो संकलनमै प्रतिबन्धसमेत लगाउन सकिन्छ ।’ उनले तुरुन्तै अनुगमन र नियमन गरिने जानकारी दिए ।

प्रकाशित : मंसिर १८, २०७६ १०:३७
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×