खसीबोका बिक्रीले दसैं खर्च

मनोज बडू

दार्चुला — दसैं सुरु भएसँंगै जिल्लामा खसीबोकाको कारोबार हुन थालेको छ । व्यास गाउँपालिका ५ चुकपानीका द्रोपति विष्टले दसै खर्च जोहो गर्न खसीबोका बेच्दैछिन् । गाउँलेहरू जस्तै रमाईलो किसिमले दसैं मनाउन खसीबोका बेच्न ग्राहकको पखाईमा रहेको बताईन् ।

‘यसअघिका बर्षमा पनि खेसी बोका बेचेर दसै मनाउदै आएको थिए । ‘यो बर्ष पनि बेच्न लायक तीन वटा खसी छन्’ उनले भनिन्, ‘खसीबोका बेच्न जानलाई समय छैन । त्यही भएर घरमै ग्राहक पर्खेर बसेको छु ।’

खसी बिक्रीबाट ३०/३५ हजार हुने अनुमान उनको छ । यसबाट दसै. तिहारको खर्चसंँगै एकाध महिनाको घ।ायसी खर्च पनि जुटाउन सके राम्रो हुने उनले बताइन । आम्दानीको अन्यस्रोत नहुँदा खसीबोका बेचेरै दसैको मनाउनु परेको उनले बताईन् । यतिबेला सदरमुकाम खलंगा, गोकुलेश्वर, लटिनाथ लगायतका बजार क्षेत्रमा चाडपर्वका लागि सामग्री खरिद गर्ने र बिक्री गर्नेहरूको चहलपहल बढिरहेको छ । दसै सुरुभएसंँगै परम्पराअनुसार बलि चढाउन खसीबोकाको खरिद बिक्री बढी हुने गरेको छ ।

महाकाली नगरपालिका ६ पौन्याखोलाका जमनसिंह बोहराले खसीबोका बिक्रीका लागि दुई दिनदेखि सदरमुकाम खलंगामा छन् । १५ खसीबोका डोर्‍याएर गाउँबाट सदरमुकाम पुगेका उनले अहिलेसम्म ७ बिक्री गरिसकेका छन् ।

अन्य समयभन्दा दसैंमा राम्रो मूल्य पाईने र बिक्री पनि सहजै हुने हुँदा खसीबोका बिक्रीका लागि यहाँ आएको उनले बताए । व्यवसायीक बाख्रापालन क्रमिक रुपमा बढ्दै गएको देखिन्छ । जिल्लामा विभिन्न निकायबाट अनुदान पाउन थालेपछि व्यवसायीक बाख्रापालन गर्नेहरू बढेका हुन ।

यतिवेला गाउँका स्थानीय पशुपालक किसानहरू खसीबोका बिक्रीका लागी सहरतिर झर्न थालेका छन् । ‘दसै खर्च चलाउनका लागी ६ महिना देखि दुई वर्षसम्मका खसीबोकाहरू बिक्रीका लागि यहाँ पुगेका छौ’ ‘विगतदेखि नै व्यवसायीक रुपमा बाख्रापालन गर्दै आएका नौगाड गाउपालिका ३ खारका रमेश ठगुन्नाले भने, ‘यसअघिका दसैंमा ८/१० खसीबोका बिक्री गर्थे । यसपाली बढी बिक्री गर्ने लक्ष्य छ । खसीबोका बिक्रीबाट प्राप्त रकमले दशै मनाउदै आएको छु ।’


उनीहरूको समूहले खलंगामा बिक्रीका लागि १५ देखि २० खसीबोका ल्याएका थिए । ग्राहक मिले एक दिनमा बिक्री हुने र नमिले अन्तिममा मासु पसलेहरूलाई बिक्री गर्ने सोचले सदरमुकाम झरेको ठगुन्नाले बताए । आफूसित साढे चार हजारदेखि १५ हजारसम्मका खसीबोका छन् । सबै बिक्री हुन सके समयमै घर फर्किने र दशैको जोहो गर्न सकिन्थ्यो ।

तर, अहिलेसम्म २३ मा आधा बिक्री भएको उनले जानकारी दिए । त्यस्तै गाउँबाट संकलन गरेर विगत एक दशकदेखि खसीबोका बिक्री गर्दै आएको व्यास गाउँपालिका ४ का दरपानसिह कुवरका अनुसार एक खसीबोकामा ५ सयदेखि एक हजारसम्म नाफा पाईन्छ । अहिले गाउमै खसीबोकाको बिक्री बढ्न थालेपछि थोरै मात्र कमाई हुने गरेको उनले बताए ।


जिल्लाका व्यास, नौगाड, अपीहिमाल र मार्मा गाउँपालिकामा अन्य ठाउँको तुलनामा बढी भेडा बाख्रापालन हुने भएकाले यहाँ अन्य ठाउँबाट आएर मानिसहरू खसी, बोका र भेडाबाख्राहरू संकलन गर्ने गर्छन् । यहाँबाट संकलन गरेर कम भेडाबाख्रा पालन हुने ठाउँमा गएर बिक्री गरेर फाईदा उठाउने गर्छन् ।

व्यवसायीक रुपमा बाख्रापालन गर्ने र परम्परागत रुपमा भेडाबाख्रा पाल्दै आएका किसानहरूको मूल्यमा भिन्नता हुने गरेको छ । चरण क्षेत्र बढी भएका ठाउँहरूमा अहिले व्यवसायीक रुपमा भेडाबाख्रा पाल्ने किसानहरू बढ्दै गएका छन् । ठाउँ अनुसार खसीबोकाको मूल्यमा पनि अन्तर हुने गरेको छ ।

प्रकाशित : आश्विन १७, २०७६ ११:५६
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

आमा र तिम्ल्याहा शिशुको उद्धार

मनोज बडू

(दार्चुला) — नौगाड गाउँपालिका २, दल्लेककी मानमति धामीले सोमबार बिहान तिम्ल्याहा छोरी जन्माइन्  । नौगाड गाउँपालिका ३ स्थित खार स्वास्थ्य चौकीमा तीन छोरी जन्माए पनि आमा र शिशुको शारीरिक अवस्था निकै कमजोर हुँदै गएपछि थप उपचार र स्याहारका लागि सेनाको हेलिकप्टरमार्फत मंगलबार नेपालगन्ज रिफर गरिएको छ  ।

दुर्गम क्षेत्रमा रहेको बर्थिङ सेन्टरमा न्यानो गराउने मेसिन नहुँदा समस्या भएको अनमी जानकी ठगुन्नाले बताईन् । अक्सिजन मेसिनसमेत छैन् । चौबीसै घण्टा प्रसूति सेवा भए पनि उपकरण अभावमा समस्या आएको हो । आमा र नवजात शिशुको अवस्था कमजोर रहेको भन्दै उनीहरूलाई आईसियुमा राखेर उपचार गर्नुपर्ने देखिएपछि हेलिकप्टर मार्फत नेपालगन्ज पठाईएको प्रमुख जिल्ला अधिकारी शंकरबहादुर विष्टले बताए । धामी निधारित समय अगावै प्रसुती भएकी हुनाले स्वास्थ्य अवस्था कमजोर हुन पुगेको अनमी ठगुन्नाले बताईन् ।

स्वास्थ्य केन्द्रमा प्रसूति सेवा सम्बन्धी सामान्य सेवाबाहेक अरु जटिल सेवा दिन नसकिने भएकाले पनि जटिल अवस्थाका गर्भवतीलाई अन्यत्र रेफर गर्नुपर्ने विकल्प नरहेको स्वास्थ्य केन्द्रले जनाएको छ । ‘एकै पटक तीन सन्तानको जन्म दिएकी मानमतिको स्वास्थ्य अवस्था कमजोर रहेकाले उनको तत्काल उद्धार गरिएको हो । जिल्लामा उपचार सम्भव थिएन्’ अनमी ठगुन्नाले भनिन्, ‘सबै क्षेत्रबाट थप उपचारका लागि पहल गरेपछि अहिले उनलाई सुविधा सम्पन्न अस्पतालमा रिफर सम्भव भएको हो ।’ तीन तहका जनप्रतिनिधि र जिल्ला प्रशासनको पहलमा सेनाको हेलिकप्टरमार्फत धामीको उद्धार गरिएको स्थानीय रघुवीरसिह ठगुन्नाले बताए । सोमबार नै उनलाई जिल्ला बाहिर रिफर गर्ने पहल गरिएपनि समय अपुग भएपछि मंगलबार नेपालगन्ज पठाइएको प्रजिअ बिष्टले बताए ।

‘सामान्य रुपमा प्रसूति भएकी छिन्’ स्वास्थ्य चौकी खारकी अनमी जानकी ठगुन्नाले भनिन्, ‘जन्माउदा त्यति समस्या भएन । कमै तौलका शिशुहरू जन्मेकाले अब समस्या आउन सक्छ ।’ एक शिशुको डेढ किलोग्राम तौल छ । अन्य दुई शिशुहरूको एक किलोग्रामको हाराहारीमा तौल रहेको स्वास्थ्य चौकीले जनाएको छ । कमै उमेरका यो सहित मानमति तीन पटक प्रसूति भएकी छिन् । यसअघिको दुई पटक बच्चा पाईसकेकि थिएन् । उमेर २५ बर्ष पुगेको छ । जिल्लाका कतिपय निःशुल्क प्रसूति केन्द्रमा सुत्केरी आमा र शिशुलाई राख्ने ठाउँ नहुदा सुत्केरी भएको ५/६ घण्टामै स्वास्थ्य संस्थाबाट घर लैजाने गर्छन् ।

प्रकाशित : आश्विन ८, २०७६ ११:३३
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT