गौराको तयारी

डीआर पन्त

डडेलधुरा — भारतको गुजरातमा ११ वर्षदेखि बस्दै आएका देवलका लक्ष्मीदत्त जैसीको परिवार गौरा मान्न घर फर्किएको छ । सम्भव भएसम्म उनको परिवारका सबै सदस्य हरेक वर्ष गौरा मान्न जन्मथलो फर्कने गर्छन् ।

जैसीको परिवार झै उनको छर–छिमेकमा पनि रोजगारीका लागि बाहिर गएका र बसाइ सरेर तराइ झरेका पनि गौरा मान्न घर फर्किएका छन । सुनसान हुने गाउँमा चलपहल सुरु हुन थालेको छ ।


गाउँका चोक चौराहमा यातायातका साधन आउने जाने क्रम बढेको छ । डडेलधुराको देवल मात्र होइन, सुदूरपहाडका प्रायः सवै गाउँंमा गौराको तयारी सुरु भएको छ । प्रमुख सांस्कृतिक पर्व गौरा मनाउन फर्कनेको लर्को लागेको छ । सदरमुकामवाट ग्रामीण क्षेत्रसम्म यातायातका साधानमा भीड पनि बढेको छ । बजारहरूमा गौराका लागि चाहिने सामान खरिद गर्नेको भीड बढेको हो । गौरा सुरु हुन अझै ३ दिन बाँकी छ । तर सदरमुकामदेखि गाउँं–गाउँमा गौराको रौनक सुरु भइसकेको छ ।


सुदूरपश्चिम प्रदेशको प्रमुख सांस्कृतिक पर्व गौराको सदरमुकामदेखि ग्रामिण भेकसम्म ब्यापक तयारी गरिएको छ । प्रदेशका हरेक जात जाती, बर्ग र क्षेत्रका वासिन्दाको विभेदरहित साझा सांस्कृतिक पर्व भएका कारण पनि गौराको उत्साह र रौनक वेग्लै हुने गरेको छ ।


गौरा भित्र्याउने घर आँगनदेखि सामुहिक गौरा घरको सरसफाइसँगै गौरा बिर्सजन गर्ने मठ मन्दिरमा पनि सरसफाइ सुरु भएको छ । गाउँदेखि जिल्ला सदरमुकाममा हुने गौरा महोत्सवको प्रचार पनि सुरु भइसकेको छ । वर्षाले बन्द भएका, भत्किएका मठ मन्दिर जाने बाटाघाटा र बिरुडा भिजाउने परम्परागत कुवा, नाउलाको सफाइ गरिएको छ ।


महादेव वर पाउन देवी पार्वतीले गरेको कठिन तपस्या र व्रतको सम्झना गर्दै सुदूरमा पौराणिककालदेखि मनाइदै आएको पर्वका रुपमा गौरालाई लिइन्छ । गौरा बिसर्जन गरिने मठ मन्दिरमा भाद्र संक्रान्तिका दिन पुरुषहरू जम्मा भएर देवी–देवताको ठाडो खेल गाउंदै गौरा पर्व सुरु भएको सन्देश दिने गरिन्छ ।


पञ्चमीका दिन महिलाहरूले सामुहिक रुपमा बिरुडा (५ प्रकारका अन्न मिसाएर बनाइने) स्थानीय जलाशयमा गएर भिजाउने, अर्को दिन परम्परागत कुवा र नाउलामा गौरा पूज्ने र अमुक्ताभरण सप्तमीका दिन गौरा भित्र्याउने चलन छ । एक साता मनाइने गौरा धार्मिक मात्र नभएर सुदूरपश्चिमको सांस्कृतिक र सामाजिक महत्व वोकेको प्रमुख पर्व पनि हो ।


‘गौरा पर्व मात्र नभएर सभ्यता पनि हो,’ सुदूरको संस्कृतिका विषयमा विद्यावारिधि गरेका प्रा.डा मोहन भट्ट भन्छन्, ‘पौराणिक सभ्यतामध्ये गौरा सभ्यता सबैभन्दा प्राचीन मानिन्छ ।’ गौरामा गाइने फाग, चैत, धुमारी र ठाडो खेल धार्मिक गतिविधिमा आधारित छन् । डेउडा प्राचीन तथा समकालीन विषय वस्तुमा गाउने गरिएको छ । प्राध्यापक भट्ट भन्छन्, ‘गौरा सुरु भएदेखि गाइंदै आएका फाग, चैत, धुमारी र ठाडो खेल जस्ता लोक काब्यमा प्राचिन इतिहास लुकेको छ ।’


एकातिर देवीदेउताका चैत, फाग, धुमारी, ठाडो खेल र डेउडा गाएर धार्मिक लोककाव्य जिवन्त राख्ने परम्परा छ भने अर्कोतिर नेपाल एकीकरणका वीरहरूका गाथा डेउडाका रुपमा गाएर राष्ट्रिय एकतालाइ पनि गौरा पर्वले संरक्षण गरेको हुन्छ । संस्कृतिविद् प्राध्यापक डा. भोजराज पन्त भन्छन्, ‘यो धार्मिक तथा सामाजिक महत्वको अद्भूत सांस्कृतिक पर्व हो ।’ बल, तील, गुभा, धान र साउं का बोटबाट बनाइने गौरा र शिवका रुपमा काठको प्रतिमा स्थापित गरि एक हप्ता सम्म पूजा गर्ने परम्परा छ ।


अविवाहित कन्याहरूले घर भित्र्याउने परम्परा रहेको गौरा बिर्सजन गर्दा भने विवाहित बुहारीले टाउकोमा नचाउँदै धार्मिक गीत गाउँंदै स्थानीय मठ–मन्दिरमा लैजान्छन् । मठ मन्दिरमा धामी र पुजारीहरूले गौरालाइ विधिवत बिर्सजन गर्ने परम्परा छ । प्रकाशित : श्रावण ३२, २०७६ १०:११

ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

कार्ययोजनासहित बजार अनुगमन

कान्तिपुर संवाददाता

दार्चुला — जिल्लाको बजारलाई कार्ययोजनासहित अनुगमन गरिने भएको छ । जिल्ला प्रशासन कार्यालयमा बसेको जिल्ला अनुगमन समितिको बैठकले कार्ययोजनासहित जिल्लाभरी रहेको बजारहरूलाई अनुगमन गर्ने निर्णय गरेको हो ।

गुणस्तरिय वस्तु तथा सेवा प्राप्त गर्ने सबै उपभोक्ताको संवैधानिक एवं कानुनी अधिकार भएकोले बजार अनुमगनलाई प्राथमिकता राखिएको जिल्ला प्रशासनले जनाएको छ ।

उक्त अधिकार संरक्षणका लागि बस्तु तथा सेवाको सहज आपुर्ति, मुल्य, गुणस्तर र शुद्धतालगायत विषयमा बजार अनुगमन गरी कानुनी राज्य तथा सुशासनको अनुभुती दिलाउन सरकारको दायित्व हुने हुँदा बजारलाई कार्य योजना सहित अनुगमन गरिने प्रमुख जिल्ला अधिकारी शंकर बहादुर बिष्टले बताए ।

स्थलगत रुपमा बजारको सुपरीवेक्षण तथा अनुगमन गरी कालो बजारी लगायतका अनियमितता गर्ने उपर कानुनी कारबाहीका लागि सम्बन्धित निकायमा पेश गर्न, आम उपभोक्ताहरूको स्वास्थ्य, सुबिधा र आर्थिक हित संरक्षणमा टेवा पुर्‍याउन तथा एकाधिकार वा अनुचित व्यापारिक क्रियाकलापद्वारा मुल्य बृद्धि हुन नदिई बजारमा स्वच्छ प्रतिष्प्रर्धा कायम गर्ने उद्देश्यले २०७६ कार्य योजना तयारी पारी अनुगमन गरिन लागिएको जिल्ला प्रशासनले जनाएको छ । अबदेखि महिनाको एक पटक अनिवार्य रुपमा बजार अनुगमन गर्ने लक्ष्य लिइएको छ ।

बजारमा सबै प्रकारका खाद्यान्न, पानी, दुध र दुधजन्य पदार्थ, खानेतेल, नुन, मिठाई, औद्योगिक र सबै प्रकारका प्रशोधित खानेकुराहरू, पसलमा रहेका ढक तराजु, डिजिटल कांटा र सुन चादी पसलमा रहेका मेसिन उपकरणहरूको अनुगमन गरिने छ ।

यस्तै फलफुल र तरकारीजन्य पदार्थ, औषधी तथा जनस्वास्थ्यसंग सम्बन्धित सेवाहरू, पशु र मासुजन्य पदार्थ, मदिरा, सुर्तिजन्य तथा पेय पदार्थ, पेट्रोलियम, शिक्षा, यातायात क्षेत्र होटल तथा रेस्टुरेन्टहरूमा सरसफाईको अवस्था, सामानहरूको म्याद भए नभएको बारे अनुगनम गरिने जिल्ला प्रशासन कार्यालयले जनाएको छ । बजार अनुगमन एकल तथा संयुक्त रुपमा गरिने जनाइएको छ ।

प्रकाशित : श्रावण ३२, २०७६ १०:०९
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
×