सम्बन्ध विच्छेदमा सामाजिक सञ्जाल

निर्मला खडायत

धनगढी — जीवनभर साथ दिने वाचा गरेर १० वर्षअघि प्रेमिकासँग विवाह बन्धनमा बाँधिएका धनगढी उपमहानगरपालिकाका दीपक चौधरी (नाम परिवर्तन) सम्बन्धविच्छेदका लागि हालै जिल्ला अदालत कैलाली पुगे ।

‘प्रेम गर्दा मानिसहरू चिन्न सकिन्छ, सम्बन्ध सुमधुर बन्छ भन्थे होइन रहेछ । सम्बन्ध दिगो बनाउन त पति(पत्नीबीच समझदारी हुनुपर्दो रहेछ,’ उनले भने, ‘मलाई अहिले पनि उनीसँगै बस्न मन छ, तर छाडेर गएको वर्षदिन बित्दा पनि उनी म कहाँ फर्केर आइनन् । त्यसैले यो कदम चालेको हुँ ।’

सामान्य जीवनशैलीमा हुर्केका चौधरीले पत्नीका महँगा सपना र चाहना पूरा गर्न नसकेपछि आफूलाई छोडेर गएको बताए । ‘उनी फेसबुकबाट मन पराएको मान्छेसँग बस्न थालिन् । महिनौं सम्पर्कविहीन बसेकी पत्नीको लामो समयपछि फोन नम्बर पाएर पटकपटक घर फर्किन आग्रह गरें,’ उनले भने, ‘ऊ घर फर्कन नमानेपछि सम्बन्धविच्छेदका लागि मुद्दा दर्ता गर्न बाध्य भएको हुँ ।’ उनी प्रतिनिधि पात्र हुन् ।

जिल्ला अदालत कैलालीमा अहिले दैनिक सम्बन्धविच्छेद गर्न आउनेको संख्या दिनहुँ बढेको छ । उनीहरू सम्बन्धविच्छेद गराइदिन भन्दै अदालत पुग्ने गरेका छन् । पछिल्लो समय पारिवारिक सम्बन्ध कमजोर हुँदै गएका छन् । सानो निहुँमा पतिपत्नी अलग भइरहेका छन् ।जसको प्रत्यक्ष मारमा उनीहरूका सन्तान परेका छन् ।

जिल्ला अदालत कैलालीमा ४ वर्षयताको तथ्यांकअनुसार बर्सेनि यो संख्या बढ्दै गएको पाइएको छ । आव ०७३/७४ मा १ सय ५२ सम्बन्धविच्छेदका मुद्दा दर्ता भएका थिए । आव ०७४/७५ मा त्यो संख्या बढेर २ सय ६५ पुग्यो । गत आव ०७५/७६ मा ३ सय ५६ जनाले सम्बन्धविच्छेदका लागि मुद्दा दर्ता गरेका छन् ।

मुलुकी देवानी (संहिता) ऐन, २०७४ ले सम्बन्धविच्छेदका सम्बन्धमा महिलाको जस्तै पुरुषलाई पनि समान अधिकार दिएपछि पुरुष पनि सम्बन्धविच्छेदका लागि सोझै अदालत पुग्न थालेका हुन् । गत आव ८६ पुरुषले सम्बन्धविच्छेदका लागि निवेदन दिएको तहसिलदार नरबहादुर नेगीले बताए । ‘सँगै जिउने मर्ने कसम खाएकाहरू पनि विवाह भएको केही दिनमै सम्बन्धविच्छेदका लागि अदालत पुग्ने गरेका छन्,’ नेगीले भने, ‘मुलुकी देवानी संहिताले पुरुषलाई पनि सम्बन्धविच्छेदका लागि सहजता प्रदान गरेसँगै पत्नीपीडित भएको भन्दै मुद्दा दर्ता गर्ने पुरुषको संख्या पनि बढेको छ ।’

बर्सेनि यसरी सम्बन्धविच्छेदका घटना बढनुले अवस्था भयावह बन्दै गएको नेगीको भनाइ छ । सम्बन्धविच्छेदका लागि आउँदा अधिकांश महिला पतिले खान(लगाउन नदिएको, कुटपिट गर्ने गरेको भन्दै आउने गर्छन् । पुरुषहरू पत्नी अर्कैसँग लागेको, विदेश गएर कमाएको पैसा लिएर अर्कैसँग भागेर गएको भन्ने गुनासो लिएर आउने गरेको उनले बताए । ‘सामाजिक सञ्जाल दम्पतीको सम्बन्धमा दरार ल्याउने मुख्य कारक देखिएको छ,’ तहसिलदार नेगीले भने । उनले सामाजिक सञ्जालको दुरुपयोगले पनि धेरै दम्पतिको सम्बन्धमा दरार आएको बताए ।

विगतमा बुबाआमाले बालविवाह गरिदिएका महिलाहरू बढीजसो सम्बन्धविच्छेदका लागि आउने गर्थे । तर अहिले प्रेम विवाह गरेकाहरू नै बढीजसो सम्बन्धविच्छेदका लागि आउने गरेको उनी बताउँछन् । ‘धेरै महिलाहरूले त आफ्नो अधिकारको गलत प्रयोग पनि गरेका छन्,’ अधिवक्ता हिमालयविक्रम विष्टले भने, ‘सम्पत्ति पनि सम्बन्धविच्छेदको कारण बनेको छ ।’

उनी सम्पत्तिकै लागि केही महिलाहरूले विवाह गर्ने र विवाह गरेको छोटो समयमै सम्बन्धविच्छेदका लागि निवेदन दिने गरेको बताउँछन् । ‘विवाह भएको सातादिन नबितीकनै सम्बन्धविच्छेद गर्न आएकाहरू पनि छन् । अहिले व्यक्तिले सम्बन्धको महत्त्व बिर्सर्दै गइरहेका छन्,’ विष्टले बताए ।

केहीले सम्पत्तिका कारण सम्बन्धविच्छेदको तहसम्म पुग्ने गरेको भए पनि धेरैजसो पतिपत्नीबीचको असमझदारीका कारण सम्बन्धविच्छेद गर्न आउने गरेको उनले बताए । ‘अहिलेका दम्पतीमा एक(अर्काको गल्ती स्वीकार गर्ने बानी नै छैन,’ अधिवक्ता विष्टले भने, ‘पति(पत्नीबीच समझदारी नहुनु नै सम्बन्धविच्छेदको मुख्य कारण बन्ने गरेको छ ।’ तर सम्बन्धविच्छेदले व्यक्ति स्वयंलाई त्यति असर नगरे पनि उसको परिवार र सन्तानलाई प्रत्यक्ष नकारात्मक असर गर्ने भएकाले उनी यसलाई गलत प्रयासका रूपमा लिन्छन् ।

प्रकाशित : श्रावण २४, २०७६ ०९:५२
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

वन्यजन्तु रोक्न पक्की पर्खाल

कान्तिपुर संवाददाता

कञ्चनपुर — वन्यजन्तु र मानवबीचको द्वन्द्व न्यूनीकरण गर्न शुक्लाफाँटा राष्ट्रिय निकुञ्ज किनारमा पक्की पर्खाल निर्माण सुरु गरिएको छ । निकुञ्जको मुख्य प्रवेशद्वार रहेको मझगाउँ क्षेत्रमा गत वर्षदेखि तारवारको ठाउँमा पक्की संरचना निर्माणको काम सुरु भएको हो ।

निकुञ्ज कार्यालयले आव ०७४/७५ मा डेढ करोडमा करिब ५ सय मिटर र गत आवमा १ करोडमा ५ सय मिटरकै हाराहारीमा ८ मिटर उचाइको कंक्रिट पर्खाल निर्माण गरेको हो । ‘कंक्रिट पर्खाल निर्माणको काम यस वर्ष पनि निरन्तरता दिइनेछ,’ निकुञ्जका सहायक संरक्षण अधिकृत उत्तम चौधरीले भने, ‘मानव र वन्यजन्तुबीचको द्वन्द्व न्यूनीकरणका लागि पर्खाल निर्माण भइरहेको हो ।’

निकुञ्जको मुख्य प्रवेशद्वारदेखि भीमदत्त नगरपालिका १४ को रानाथारू होमस्टेसम्म आरसीसी पर्खाल निर्माण भइसकेको छ । राष्ट्रिय निकुञ्ज तथा वन्यजन्तु संरक्षण विभागको बजेटबाट यो पर्खाल बनाइएको हो । यसैगरी झोलुंगे पुलदेखि होमस्टेसम्मै उपभोक्ता समितिले मेस जालीसहितको बार लगाउने काम गरेको छ ।

करिब ७ किमि लम्बाइमा उक्त मेसजालीको बार लगाउने काम सकिएको सहायक संरक्षण अधिकृत चौधरीले बताए । ‘उपभोक्ता समिति, निकुञ्ज कार्यालय, वन्यजन्तु संरक्षण विभाग ताललगायत विभिन्न संघ–संस्थाको सहयोगमा मेस जालीसहितका बार निर्माण भएको हो,’ निकुञ्जको मध्यवर्ती क्षेत्र व्यवस्थापन समितिका निवर्तमान अध्यक्ष पुष्करबहादुर सिंहले भने । समितिले ३ वर्ष अघिदेखि तारजाली जडान गर्ने काम सुरु गरेको हो ।

तारजाली जडान भएपछि निकुञ्जबाट वन्यजन्तु बस्तीतिर पस्ने क्रम रोकिएको छ । विगतको तुलनामा निकुञ्ज आसपास क्षेत्रमा अन्नबाली पनि जोगिएको स्थानीय बताउँछन् । ‘मझगाउँ क्षेत्रमा बस्तीतिर पस्ने वन्यजन्तुको संख्या ९० प्रशितशतले घटेको छ,’ सिंहले भने, ‘हात्तीबाहेक वन्यजन्तु बस्तीतिर पस्न सक्दैनन ।’

प्रकाशित : श्रावण २४, २०७६ ०९:५०
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्