बचतको रकमबाट महिलाले बनाए छाउगोठ

बसन्तप्रताप सिंह

बझाङ — बझाङको साइपाल गाउँपालिकाका महिलाले मासिक बचत गरेको रकमबाट छाउगोठ निर्माण गरेका छन् । गाउँपालिकाले जवरजस्ती छाउगोठ भत्काई दिएपछि महिनावारीका बेला उनीहरू ओडारमा बस्दै आएका थिए । गत वर्ष छाउपडी प्रथा विरुद्धको अभियानका क्रममा गाउँपालिकाले यहाँका छाउगोठहरू भत्काएको थियो । 

साइपाल गाउँपालिकाको जगेरा गाउँमा स्थानीय महिलाको बचतबाट निर्माण गरेको छाउगोठ । तस्बिर : वसन्तप्रताप/कान्तिपुर

‘बर्ष दिन ओडारमा बसेर बितायौं । ४ फिट हिउँमा पर्दा पनि बाहिरै बस्नु पर्‍यो । बर्खामा झरीले सतायो’ साइपाल गाउँपालिका ४ जगेराकी बिरती रोकायाले भनिन् ‘आफु मात्रै बस्नु पर्ने भए त जसोतसो सहन्थ्यौं । दुध चुस्ने केटाकेटीले पनि हामीसँगै दुख पाइयो । अति भएपछि महिलाको कोषबाट छाउगोठ बनायौं ।’


गाउँमा महिलाहरूले ३ वर्षदेखि गर्दै आएको नियमित मासिक बचतको रकमले छाउगोठ निर्माण गरेको फुलमती रोकायाले बताइन् । ‘३५ हजार खर्च लाग्यो’ उनले भनिन् ‘महिलाको आयआर्जनमा सहयोग गर्ने, साह्रोगाह्रो पर्दा चलाउने घुम्तीकोषको लागि बचत गरेका थियौं । ओडारमा सुत्नुभन्दा नयाँ घर बनाऔं भन्ने दिदिबहीनीको सल्लाहअनुसार त्यही रकम खर्च गरेर छाउगोठ बनायौं ।’ हाल निर्माण भएको छाउगोठमा ६ जना सुत्न मिल्ने ठाउँ छ ।


धुलीको जगेरा गाउँमा ३० परिवारको बसोबास रहेको छ । धेरै महिलाहरू एकै पटक महिनावारी भएमा नवजात शिशु भएका, उमेर पुगेका र विरामी भएकाहरूलाई छाउगोठमा सुताएर अरु महिलाहरू ओडारमा नै सुत्न जाने गरेको यहाँका महिला बताउँछन् ।

आफुहरूसँग पर्याप्त रकम नभएकोले बचतको पैसा खर्चेर छाउगोठ निर्माण गरेको स्थानीय उजली रोकायाले बताइन् ।


‘ठूलो पानी परेको बेला, हावाहुरी चलेको बेला यही भित्र बसेर रात काट्ने गरेका छौं’ उनले भनिन् ‘अरुबेला बढी भएपछि यता नअटाएकाहरू अहिलेपनि ओडारमा गएर सुत्छन् ।’ गाउँपालिकाले यसअघि रहेका ५ वटा छाउगोठ भत्काएको थियो । छाउगोठ भत्काउन महिलाको सहमति थिएन । जगेरा मात्र हैन । ४० परिवारको बसोबास रहेको धुलीका महिलाले पनि बचत संकलनकै पैसाले सार्वजनिक छाउगोठ निर्माण गरेका छन् । यहाँका ६ वटा छाउगोठ गाउँपालिकाले भत्काइदिएको थियो ।


छाउगोठ निर्माण भएपछि सजिलो भएको वडा नम्बर ५ की महिला स्वास्थ्य स्वंयसेविका गंगादेवि बोहराले बताइन् । ‘गोठ भत्काएपछि केही दिन भित्रै पनि बस्यौं’ उनले भनिन् ‘कोही काँप्न थाले, कोही बेहोस हुन थालेपछि देउताले सहेन भनेर ओडारमा बस्न थालेका हौं ।’


गाउँपालिकाले छाउगोठ भत्काएका र पुनःनिर्माण गर्न नसकेका सैनगाउँ, लाफडी लगायतका महिलाहरू अहिले पनि ओडारमै बस्ने गरेको स्थानिय महिलाले बताए । उनीहरूले पनि प्रत्येक घरबाट रकम संकलन गरेर छाउगोठ निर्माणको लागि पहल गरिरहेको

सैनगाउँकी अमृता विकले बताईन् ।


गत वर्ष जेठ महिनामा छाउगोठ मुक्त गाउँपालिका घोषणा गर्ने भन्दै यहाँ रहेका सबै छाउपडी गोठहरू गाउँपालिकाका जनप्रतिनिधी र कर्मचारीले भत्काएका थिए । महिनावारीका बेला बर्षौदेखि बस्दै आएको न्यानो र सुरक्षित गोठ गाउँपालिकाले जवरजस्ती भत्काएका कारण यहाँका कतिपय महिलाहरू ओडारमा बस्दै आएका छन् । कतिपयले भत्काएका छाउगोठलाई टालटुल पारेर पुन प्रयोगमा ल्याएका छन् ।


गाउँपालिकाले छाउगोठमूक्त गाउँपालिका घोषणा गर्न ३ लाख विनियोजन गरेको र सोही रकम खर्च गर्न जवरजस्ती गोठ भत्काएको यहाँका महिलाहरूको आरोप छ । साइपाल गाउँपालिकाको लासीकी शंकधारा बोहराले भनिन् ‘३ लाख पनि खाए, गोठ पनि भत्काए । हामीले जाडोमा कठ्याङग्रिनु पर्‍यो ।’ प्रकाशित : वैशाख २८, २०७६ ११:४४

ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

पैंचोको भरमा बझाङको उत्तरी सीमा धुलीमा बसेका प्रहरीलाई खाद्यान्न पठाइयो 

बसन्तप्रताप सिंह

बझाङ — उत्तरी सीमामा रहेको धुली प्रहरी चौकीका प्रहरीको लागि खाद्यान्न पठाइएको छ । सीमा सुरक्षामा खटिएका प्रहरीहरुको विजोगबारे जानकारी पाए लगतै प्रहरी महानिरिक्षक सर्वेन्द्र खनालले प्रहरीहरुका लागि खाद्यान्न आपूर्ति सहज बनाउन प्रदेश प्रहरी प्रमुखलाई निर्देशन दिएका थिए । 

सीमा प्रहरी चौकी धुलीमा कार्यरत प्रहरीहरुका लागि खच्चड मार्फत नुन, चामल र दाल ढुवानी गरिँदै । तस्बिर : बसन्तप्रताप सिंह 

पैंचोका भरमा प्रहरी’ शीर्षकको समाचार गत मंगलबार कान्तिपुर दैनिकमा प्रकाशित भए पछि महानिरिक्षक सर्वेन्द्र खनालले तत्काल खाद्यान्न पठाउन निर्देशन दिएपछि खच्चडलाई बोकाएर रासन पठाइएको हो ।

‘विकट ठाउँमा प्रहरी कसरी बसिरहेका छन् भन्ने हामीलाई थाहै थिएन,’ सुदूरपश्चिम प्रदेशका प्रहरी प्रमुख डिआईजी सुरज केसीले भने, ‘समाचार आए पछि महानिरिक्षकज्यूको ध्यानाकर्षण भएको छ । त्यहाँ तत्काल खाद्यान्न पुर्‍याउन उहाँको निर्देशन अनुसार हामीले जिल्लालाई ताकेता गरेका छौं ।’

नियमित संचार सम्पर्क नहुने भएका कारण सीमामा प्रहरीले पाएको दुःखका विषयमा समाचार मार्फत जानकारी प्राप्तभएको र अबका दिनमा त्यहाँ खाद्यान्नको अभाव हुन नदिने व्यवस्था मिलाइने उनले बताए ।
सुदूरपश्चिम प्रहरी प्रमुखले भनेपछि सुरक्षाचौकीमा कार्यरत प्रहरीको लागि भनेर बझाङ सदरमुकामबाट बुधबार र बिहीबार चामल, दाल र नुन पठाइसकिएको जिल्ला प्रहरी कार्यालय बझाङका प्रमुख डिएसपी सुर्यबहादुर केसीले बताए ।
उनले बुधबार २५ बोरा मसिनो चामल, दुई बोरा दाल र तीनबोरा नुन खच्चड मार्फत साइपालतर्फ पठाईएको र बिहीबार समेत गरी ५० बोरा मसिनो चामल, मास अरहर मसुरोको दाल तीनबोरा, ५ बोरा नुन सीमा प्रहरी चौकीमा पठाइएको जानकारी दिए । जिल्ला प्रहरी कार्यालयबाट पठाएको खाद्यान्न शनिबार सम्ममा धुली पुग्ने उनले बताए ।

सीमा चौकीमा प्रहरी जनशक्ती कम भएकोले तत्कालका लागि ९ जना थप गरिएको बताउँदै उनले बाँकी जनशक्ति थप्ने विषयमा आफूले उपल्लो निकायमा समन्वय गरिरहेको बताए ।

प्रहरीले आफूले दुःख खेपेर भएपनि शान्ति सुरक्षा कायम गर्ने काममा कुनैपनि समस्यासँग सम्झौता नगर्ने बताउँदै उनले भने, ‘दुर्गम क्षेक्रमा रहेका चौकीहरुको जनशत्ती अभाव पुरा गर्ने र बन्दोबस्तीको व्यवस्था मिलाउने विषयमा प्रहरी नेतृत्व संवेदनशिल छ । भौगोलिक विकटताका कारण केही समस्या भएपनि दुर्गम क्षेत्रका जनतालाई पनि राज्यको उपस्थिती महसुस गराउने गरी हामी लागेका छौं ।’

जिल्लाकै विकट साइपाल गाउँपालिका र चीनको तिब्बतसँग जोडिएको उत्तरी सीमाको सुरक्षाको लागि बझाङ जिल्लाको अन्तिम मानव वस्ती धुलीमा सीमा प्रहरी चौकीका प्रहरीहरु यसअघि चामल र नूनका लागि पुर्ण रुपमा स्थानीय बासिन्दाले दिएको पैंचोको भरमा चलेका थिए ।

यो बस्तीबाट खाद्य संस्थान र साल्ट ट्रेडिङ कर्पोरेसनको अस्थायी वितरण केन्द्र रहेको काँडागाउँ सम्म आउजाउ गर्न एकदिन हिँड्नु पर्ने, जनशक्ती कम भएका कारण चाहिएको बेलाचामल र नुन ढुवानी गर्न नसकिने र स्थानीय बजारमा नुन–चामलको भाउ अति महंगो हुने भएकाले प्रहरीहरुले किनेर खानुको सट्टा स्थानीयहरुसँग पैंचो मागेर गुजरा गर्दै आएका थिए ।

स्थानीयलाई पनि नुन–चामलको अभाव भैरहने भएका कारण पैंचो नपाएको बेला यहाँका प्रहरीहरु बिस्कुट र चाउचाउ खाएर छाक टार्दै आएका थिए ।

एकवर्ष अघि गाउँपालिकाको कार्यालय रहेको ठाउँ काँडासम्म नेपाल सरकारको ढुवानी अनुदानमा खाद्य संस्थानले चामल, पिठो लगायतका खाद्यान्न र साल्ट ट्रेडिङ कर्पोरेसनले आयोडिनयुक्त नुन वितरण गर्ने व्यवस्था गरेको भएपनि धुली र बलौडी गाउँका बासिन्दाहरु महंगोमा चामल र नुन किन्न बाध्य छन् । करिब दुई सय परिवारको बसोबास रहेको यी दुईवटा गाउँबाट डिपोसम्म पुग्न एकदिन पैदल हिँड्नुपर्छ ।

आयोडिनयुक्त नुन महंगो हुने भएकाले यहाँका अधिकांस बासिन्दाहरुले तिब्बतबाट आयात गरिएको ढिके नुन खाने गरेका छन् । मान्छेले बोकेर ल्याएको नुन चामलको ढुवानी भाडा निकै महंगो हुने भएका कारण धुली र बलौडीका बासिन्दाले सरकारले नौ रुपयाँमा दिएको नुनलाई समेत ८० रुपैयाँ तिरेर खान परिरहेको स्थानीय बताउँछन् ।

प्रकाशित : वैशाख २६, २०७६ १५:०८
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
×