कान्तिपुर वेबसाईट
AdvertisementAdvertisement

फिर्ता हुँदै मन्दिरको जग्गा

तत्कालीन माओवादीले डिग्रे मन्दिरको ३ हजार ८ सय ५ वर्गमिटर जग्गा कब्जा गरी बेचेको थियो
हरि गौतम

रुकुम पश्‍चिम — कर्णालीको प्रसिद्ध धार्मिकस्थल डिग्रे शाईकुमारी मन्दिरको जग्गा फिर्ता आउने भएको छ । मुसीकोट नगरपालिका–५, थर्पुमा रहेको मन्दिरको नाममा रहेको गुठीको जग्गा द्वन्द्वको क्रममा तत्कालीन माओवादीले कव्जामा लिएको थियो । 

रुकुम पूर्वको सिस्ने गाउँपालिका–८, धपेमा मन्दिरको नाममा साढे ४२ रोपनी गुठीको जग्गा छ । शान्ति स्थापनापछि स्थानीयलाई बिक्री गरिएको जग्गामा फिर्ता आउने भएको मन्दिर व्यवस्थापन समितिका अध्यक्ष लालबहादुर केसीले बताए । उनका अनुसार कित्ता नम्बर ३३१ को ३ हजार ८ सय ५ बर्गमिटर क्षेत्रफलको जग्गा तत्कालीन माओवादीले स्थानीयलाई बिक्री गरेको थियो । त्यसबाहेकको जग्गा भने शान्ति स्थापनापछि मन्दिरकै स्वामित्वमा आइसकेको थियो । समितिका अनुसार माओवादीको सयुंक्त जिल्ला जनसमितिले ६० हजार रुपैयाँमा उक्त जग्गा स्थानीयलाई राजिनामा दिएको थियो । २०६२ चैत्र २९ गते माओवादीद्वारा सञ्चालित ‘जनसत्ता’ मार्फत कित्ता नम्बर ३३१ को जग्गा स्थानीय सर्वजीत भनिने जीतबहादुर पुनले खरिद गरेका थिए । पुनले जग्गा छाड्न लागेपछि मन्दिरको नाममा आउने पक्का भएको हो । ‘मैले तिरेको ६० हजार रुपैयाँ फिर्ता आउने आशामा छु,’ उनले भने,‘ लामो समयसम्म दुःख र मेहनत गरेको जग्गा छोड्दा दुःख लागेको छ ।’ उनले अन्यत्र जग्गा नभएकाले जीविकोपार्जनमा समस्या हुन थालेको गुनासो गरे ।


मन्दिर व्यवस्थापन समितिले मुद्दा जितेरै उक्त जग्गा आफ्नो स्वामित्वमा ल्याउन लागेको मन्दिर व्यवस्थापन समितिका सचिव चुडामणि गौतमले बताए । उनका अनुसार आफ्नै नामको जग्गामा अर्कैको हकभोग रहेको भन्दै रुकुमकोट जिल्ला अदालतमा मुद्दा दायर गरिएको थियो । अदालतले २०७५ पुष ८ गते उक्त जग्गा मन्दिरकै भएकाले हकभोक पनि उसैको हुने भनेर फैसला गरिदएको थियो । उनका अनुसार अनुसार जनसुधार आधारभूत विद्यालयले पनि कित्ता नम्वर ३३९ को २ हजार १ सय ६५ बर्गमिटर जग्गा कब्जा गरेको थियो ।


फैसला हुँदा पनि जग्गा स्वामित्वमा नआएपछि समितिले पटकपटक पुनसँग छलफल गरेको थियो । ‘लगभग जग्गा हाम्रो स्वामित्वमा आइसक्यो भन्दा पनि हुन्छ,’ मन्दिरका मुख्य पुजारी रामप्रसाद गौतमले भने, ‘आगामी जेठ १५ गतेभित्र सर्वजीतले ठाउँ छाड्ने र बनाएको संरचना उठाउने सहमति गरेका छन् ।’ उनका अनुसार समितिका पदाधिकारी, पुन र वडा नम्बर ८ का जनप्रतिनिधिबीच ६ महिनाभित्र मन्दिरको जग्गा खाली गराइसक्ने गरी सहमति भएको हो । सबै जग्गा मन्दिरको स्वामित्वमा आएपछि कसरी प्रयोग गर्ने भन्ने विषयमा छलफल हुने उनको भनाइ छ । सिँचाइ सुविधासहितको खेत उक्त क्षेत्रमा छ ।


२०५२ अघि उक्त खेतबाट मन्दिरका पुजारीले धान ल्याउँथे । ५२ सालअघि खेत स्थानीयलाई अधियामा प्रयोग गर्न दिइएको थियो । स्थानीयले उत्पादनको आधा धान मन्दिरलाई उपलव्ध गराउँथे । सशस्त्र द्वन्द्व सुरु भएपछि माओवादीले जग्गा कब्जा गरेर केही समय ‘कम्युन’ चलाएको थियो । शान्ति स्थापना भएपछि माओवादीले कब्जा गरेको अरु जग्गा फिर्ता गरे पनि ‘जनसत्ता’ मार्फत बिक्री गरेको जग्गा फिर्ता भएको थिएन ।


सर्वजीत र स्थानीय जनसुधार प्राथमिक विद्यालयले २ कित्ता जग्गा खिचोला गरी चलाइरहेको भन्दै व्यवस्थापन समितिले २०७५ बैशाख २१ गते रुकुमकोट जिल्ला अदालतमा मुद्दा दायर गरेको थियो । ‘लामो समयपछि जग्गा फिर्ता आउने भयो, अब मन्दिरकै हितमा जग्गाको आम्दानी प्रयोग गरिनेछ,’ अध्यक्ष केसीले भने, ‘जग्गा आफ्नो नाममा आएपछि मन्दिरको आम्दानी बढ्ने अपेक्षा छ ।’ उनले पर्याप्त आम्दानी नहुँदा मन्दिरमा दैनिक पूजा सञ्चालन र पूर्वाधार निर्माणमा समस्या भइरहेको गुनासो गरे । मन्दिरमा दैनिक पूजाआजा हुन्छ । प्रकाशित : फाल्गुन ८, २०७६ १०:१०

ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT

मानवसेवामा ‘सिर्जना–सञ्‍जिता’

ज्योति कटुवाल

(वीरेन्द्रनगर, सुर्खेत) — हेटौंडाकी सिर्जना ओलीले व्यवस्थापनमा स्नातकोत्तर उत्तीर्ण गरेकी छिन् । जागिरमा रुची नभएपछि उनले रोजिन्–समाजसेवा । उनको समाजसेवाको अभियानमा जोड्न पुगिन् –काभ्रेकी सञ्जिता गौतम । 

अहिले दुवैजनाको दैनिकी वीरेन्द्रनगरस्थित मानवसेवा आश्रममा बित्छ । सडकबाट उद्धार गरिरहेका व्यक्तिको सेवामा खटिरहेका उनीहरूलाई देख्दा आश्रममा पुग्ने जोकोही पनि दंग पर्छन । वीरेन्द्रनगर–१२, नेवारस्थित आश्रममा सडक पेटीमा बस्दै आएका ज्येष्ठ नागरिकलाई उद्धार गरी खोलिएको आश्रममा ४६ जना आश्रित छन् । २०७५ सालबाट विभिन्न सडक पेटीमा बस्ने व्यक्तिलाई उद्धार गरी सुरु गरेको उनीहरूकै अभियानकै कारण कर्णाली ‘सडक मानव’ विहीन बन्न सफल भएको छ । प्रदेश सरकारले माघ ४ गते कर्णालीलाई ‘सहयोगापेक्षी सडक मानवरहित’ प्रदेश घोषणा गरिसकेको छ । कर्णाली सहयोगापेक्षी सडक मानवरहित पहिलो प्रदेश हो ।

२५ वर्षीय सिर्जना र २२ वर्षिया सञ्चिताको लोभलाग्दो सेवामा खटिएको देख्दा आश्रममा पुग्ने जोकोहीले पनि उनीहरूलाई स्यावासी दिन्छन् । जागिर खाएर घर–परिवार सम्हालेर बस्नुपर्ने समयमा उनीहरू अहिले पूर्व ‘सडक मानव’सँगै रमाइरहेका छन् । ‘हाम्रो दैनिकी मुठ्ठीदान जुटाउँदै बित्छ, उहाँहरूको दिसा धुनुपर्छ,’ आश्रय लिइरहेको ज्येष्ठ नागरिकलाई देखाउँदै गौतमले भनिन्, ‘दुःख पाएका आमाबुवाको सेवा गर्न पाउँदा हामीलाई कुनै हिनताबोध छैन् ।’ सबैभन्दा ठूलो धर्म नै मानवसेवा भएको उनी बताउँछिन् । सुरुसुरुमा घरपरिवारबाटै साथ नपाएका उनीहरू अहिले सबैको स्यावासी पाउँदा खुसी छन् । उनीहरू आश्रममा मात्र हैन, मानवता प्रर्वद्धन अभियान लिएर कर्णालीका स्कुल, कलेज, टोल–टोलमा पुगिरहेका छन् । दुवैजना कहिले घरदैलोमा सहभागी हुन्छन् भने कहिले प्रशिक्षणमा । ‘भविष्यमा कर्सले पनि आफ्ना आमाबुबालाई सडक र आश्रममा ल्याएर नछाडुन् भनेर घरदैलो र प्रशिक्षण अभियान चलाइरहेका छौं,’ गौतम भन्छिन्, ‘हामीलाई आश्रममा देखेर दाताको सहयोग बढिरहेको छ ।’

ओलीले सानै उमेरदेखिको समाजसेवाको रुची पूरा गर्न कर्णाली आइपुगेकै बताइन् । हेटौंडा उपमहानगरपालिका–४ मा मुख्य कार्यालय रहेको आश्रमले मुलुकका विभिन्न सहरमा सडकपेटीमा पेशेवर मगन्ते, मनोरोगी, अपांगता भएका व्यक्तिलगायतलाई खोजी गरि उद्धारको अभियान सुरु गरेको हो । हेटौडाको भेटले दुवैलाई कर्णालीको सेवा गर्ने मौका जुराएको ओलीको भनाइ छ ।

समाजसेवाको अभियानलाई चितवन, काठमाडौं, भक्तपुर, पोखरा, गोरखा, बाग्लुङ र कैलाली हुँदै सुर्खेत पुर्‍याइएको ओलीले जनाइन् ।

प्रकाशित : फाल्गुन ८, २०७६ १०:०५
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
×