महिला सांसद बढी सक्रिय

प्रदेशसभाको तेस्रो अधिवेशनलाई आधार मानेर गरिएको अध्ययनले शून्य समयमा बोल्नेमा समेत महिलाको संख्या बढी देखिएको छ
चाँदनी कठायत

(वीरेन्द्रनगर) — कर्णाली प्रदेशसभामा पुरुषको तुलनामा महिला सांसदको सहभागिता सक्रिय रहेको पाइएको छ । संख्यात्मक रुपमा थोरै भए पनि संसदीय गतिविधिमा उनीहरूको सक्रियता बढी देखिएको एक अध्ययनले देखाएको छ ।

डेमोक्रेसी रिसोर्स सेन्टरले सार्वजनिक गरेको अध्ययन प्रतिवेदनमा तेस्रो अधिवेशनको १३ वटा बैठकमा १० जना महिलाले २३ पटक बोलेको उल्लेख छ । पुरुषतर्फ भने १३ सदस्यले १९ पटक बोलेका छन् । प्रदेशसभाको तेस्रो अधिवेशनलाई आधार मानेर गरिएको अध्ययनले शून्य समयमा समेत बोल्नेमा पनि महिलाको संख्या बढी देखिएको छ ।


तेस्रो अधिवेशनमा भएको १३ वटा बैठकभर शून्य समयमा ४२, विशेष समयमा ५ र विधेयक छलफलमा ६८ पटक सांसद बोलेका छन् । त्यस्तै, विशेष समयको सदुपयोग गर्दै दुई पुरुष सदस्यले चारपटक बोले भने एकजना महिला सदस्यले एकपटक मात्रै बोलेको पाइएको छ । विधेयकको छलफलमा १६ जना पुरुष सांसद ४५ पटक बोल्दा ९ महिला सांसदले २३ पटक आफ्नो धारणा राखे । ४० सदस्यीय कर्णाली प्रदेशसभामा महिला सांसदको संख्या १३ (३२ दशमलव ५ प्रतिशत) छ । यस्तो अवस्थामा महिलाको बैठक र संसदीय गतिविधिमा सहभागिता उत्साहजनक रहेको सभामुख राजबहादुर शाही बताउँछन् ।


अधिकांश महिला सांसदको संसदीय क्रियाकलापमा आफै उत्सकुता बढी हुनु र केही सांसदलाई संसदले सक्रिय हुन प्रोत्साहन गरेको कारण संसदमा महिला सांसदको सहभागिता उत्साहपूर्ण देखिएको उनको भनाइ छ । सुरुमा बोल्नुपर्दा लाज र डर मान्ने एकजना महिला सांसदलाई आफूले कार्यकक्षमै बोलाएर उत्प्रेरणा दिएको सभामुख शाहीले बताए । ‘उहाँले बाहिर त बोल्न मन लाग्छ, हलभित्र पस्ने बित्तिकै डर लाग्छ भनेर भन्नुहुन्थ्यो, हामीले निकै सम्झाइबुझाइ गर्‍यौं,’ उनले भने, ‘अहिले संसदमा उहाँको सक्रियता निकै धेरै छ, संसदमा मात्र होइन, बाहिर पनि उहाँको बोली अधिक रुचाइन्छ ।’ सांसदहरूलाई आफ्नै भाषा र लवजमा बोल्नको लागि उत्प्रेरित गरिरहेको उनले बताए ।


प्रदेशसभाको तेस्रो अधिवेशनमा भएका विभिन्न छलफलमा कर्णालीका ३० सांसद बोलेका छन् । दुई सांसदले अधिवेशनभर बोलेनन् । अन्य प्रदेशको तुलनामा कर्णाली प्रदेशसभाले तेस्रो अधिवेशनभर विशेष समयको अभ्यास सबैभन्दा कम गरेको छ । तेस्रो अधिवेशनमा तीन बैठकमा मात्रै विशेष समयको अभ्यास भएको प्रतिवेदनमा उल्लेख छ । सबैभन्दा बढी प्रदेश ५ को प्रदेशसभाले २६ वटा बैठकमा विशेष समयको प्रयोग गरेको छ । शून्य समयको अभ्यास भने कर्णाली प्रदेशसभाले ९ वटा बैठकमा गरेको छ । ११ बैठकमा विधेयकमाथि छलफल भएको अध्ययन प्रतिवेदनले जनाएको छ । करिब डेढ महिना अवधिको रहेको तेस्रो अधिवेशनमा ११ जना प्रत्यक्षतर्फका सांसदले १६ पटक बोलेका थिए । समानुपातिकतर्फ भने १२ जना सांसदले २६ पटक बोलेका थिए । बैठकको शून्य समयमा १७ नेकपाका सांसदले ३१ पटक बोल्दा ५ जना कांग्रेस सांसदले १० पटक मन्तव्य व्यक्त गरेका छन् ।


विशेष समयमा समानुपातिकभन्दा प्रत्यक्षतर्फका सांसदले बोलेको तथ्य फेला परेको छ । समानुपातिकतर्फ एकजनाले बोल्दा प्रत्यक्षतर्फका दुई सांसदले चारपटक बोलेको पाइयो । विशेष समयमा नेकपाका एकजनाले एकपटक बोल्दा कांग्रेस सांसद एकजनाले तीनपटक बोलेको प्रतिवेदनमा उल्लेख छ । तेस्रो अधिवेशनभर विधेयकको छलफलमा प्रत्यक्षतर्फका १३ सांसदले ३८ पटक बोल्दा समानुपातिकतर्फका १२ जना ३० पटक बोलेका छन् ।


सेन्टरका अनुसार अन्य प्रदेशको तुलनामा कर्णाली प्रदेशसभाको सभाहल उत्कृष्ट छ । अन्य प्रदेशका सभाहलमा कतै कर्मचारी नै नअट्ने, कतै सांसदको अगाडि टेबुल र माइक नभएको पाइएको थियो । कर्णालीमा भने दर्शकदीर्घा र सञ्चारकर्मी बस्ने ठाउँ पनि व्यवस्थित भएको र सांसद आफू बसेकै ठाउँबाट बोल्न माइकको व्यवस्था भएको जनाइएको छ । कर्णाली प्रदेशसभामा प्रत्यक्षतर्फ २४ र समानुपातिकतर्फ १६ गरी ४० सांसद छन् ।

बैठक स्थगित

कर्णाली प्रदेशसभाको बिहीबार बस्ने भनिएको पाँचौ अधिवेशनको दोस्रो बैठक स्थगित भएको छ । कर्णाली प्रदेशसभाले सूचना टाँस गरी बैठक शनिबार दिउँसो ३ बजे बस्ने प्रदेशसभा सचिवालयले जनाएको छ । बिहीबार ‘जनयुद्ध’ दिवसको अवसरमा अधिकांश सांसद तथा मन्त्री सुर्खेतबाहिर रहेका कारण वैठक स्थगित भएको हो । प्रकाशित : फाल्गुन २, २०७६ ०९:५५

प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

हिमाली बस्तीमा लहलह तरकारी

छपाल लामा

(हुम्ला) — जिल्लाका उच्च हिमाली बस्तीका किसान तरकारी खेतीमा आकर्षित भएका छन् । बर्सेनि भारी हिमपात हुने सिमकोट–१ को ठेहे, खार्पुनाथ गाउँपालिका–५ को ताक्ला र बाम्टालगायत गाउँमा प्लाष्टिकघर निर्माण गरी तरकारी खेती गर्ने लहर चलेको छ ।

पटकपटकको हिमपातका कारण जिल्लाका अधिकांश बस्तीमा बाक्लो हिउँ जमेको छ । तर, यहाँका किसान प्लाष्टिक घरभित्र तरकारी लगाउने, गोडमेल गर्ने, तरकारी टिपेर भण्डारण गर्नेलगायत काममा व्यस्त बनेका छन् ।

बेमौसमी खेतीबाट मनग्गे आम्दानी हुन थालेपछि स्थानीयको जीवनस्तरसमेत बदलिएको छ । ठेहेका करिब एक सय घरमा तरकारीखेती भइरहेको स्थानीय बदमा बोहराले बताइन् । उनका अनुसार घरघरमा प्लाष्टिक टनेल बनाइएपछि तरकारी खेती गर्नेको संख्या बढिरहेको छ । उनले पछिल्लो समय गाउँमा मौरी, कुखुरा र बाख्रापालनको लहरसमेत बढेको सुनाइन् । उनको बारीमा अहिले काउली, खुर्सानी, केराउ, भाण्टा, भेडेखुर्सानीलगायत तरकारी हुर्किरहेको छ । उनले विभिन्न प्रजातिका साग बिक्रीको सिजन चलिरहेको सुनाइन् ।

दुई वर्षदेखि तरकारी खेती गरिरहेकी उनले मासिक १५ हजार रुपैयाँसम्म आम्दानी गरिरहेकी छिन् । ‘टमाटर, प्याज, काँक्रालगायतका बेर्ना राख्न जग्गा खन्ने काम भइरहेको छ, सागको सिजन सकिएलगत्तै काउली र खुर्सानीको बिक्री सुरु हुन्छ,’ उनले भनिन्, ‘तरकारी खेतीबाटै अहिले घरखर्च चलिरहेको छ, छोराछोरीको पढाइखर्च व्यहोरेर मासिक बचत गर्न थालेकी छु ।’

स्थानीय कृषक काली बोहराले पनि तरकारी बिक्रीबाटै मासिक २० हजार रुपैयाँ सजिलै कमाइरहेकी छिन् । उनको बारीमा तीनवटा प्लाष्टिक टनेल छन् । ‘टनेलभित्र खेती गर्न सजिलो पनि छ, उत्पादन पनि बढी हुन्छ,’ उनले भनिन्, ‘बाहिर जतिसुकै हिउँ परे पनि प्लाष्टिक टनेलमा विभिन्न प्रजातिका तरकारी फलिरहेका छन् ।’ उनले तरकारीखतीमा लागेपछि छोराछोरीको पढाइखर्च आफै व्यहोरिरहेको जानकारी दिइन् ।

सोही गाउँकी झुप्री सुनारले मौरीपालनसँगै तरकारी खेतीलाई निरन्तरता दिइरहेकी छिन् । उनका अनुसार स्थानीय स्तरमै तरकारी उत्पादन बढेपछि सिमकोटमा बाहिरको तरकारी आउन कम भएको छ । सडक सुविधा नभएका कारण हुम्लामा नेपालगन्ज र सुर्खेतबाट तरकारी आउने गरेको हो । ‘हामीले उत्पादन थालेपछि सिमकोटमा तरकारीको भाउ सस्तिएको छ,’ उनले भनिन्, ‘बाहिरबाट अधिकांश तरकारी आउन छोडेको छ ।’ बजार र भाउको समस्या नभएपछि तरकारीखेतीमा हौसिएको उनी बताउँछिन् । सिमकोट बजारमा अधिकांश तरकारीको भाउ प्रतिकिलो एक सयदेखि दुई सय रुपैयाँसम्म छ । बाहिरको तरकारी आउँदा दुई गुणाले तरकारीको मुल्य बढ्ने सुनारको भनाइ छ । उनको बारीमा चार मौरीघारसमेत छन् ।

जिल्लाका किसानलाई विकासका लागि साझामञ्च (सिएफडी)ले बीउ, प्रविधि र बजारीकरणमा सहयोग गरिरहेको छ । संस्थाका संयोजक सौरभ लामाले किसानहरू दुई वर्षयता व्यावसायिक कृषितर्फ आकर्षित भइरहेका बताए । उनका अनुसार ग्रामीण क्षेत्रका महिलालाई आत्मनिर्भर बनाउन व्यावसायिक तरकारी खेती र पशुपालनमा जोड दिइएको छ । ‘व्यावसायिक तरकारी खेती हुम्लाका लागि नयाँ र नौलो हो,’ उनले भने, ‘किसानलाई खेती, उत्पादन र बजारीकरणका लागि विभिन्न अनुदान उपलव्ध गराइरहेका छौं ।’

प्रकाशित : फाल्गुन २, २०७६ ०९:५३
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×