चाँदनी कठायत

छाउगोठ बसेकामा पछुतो

छाउपडी प्रथा रहेको गाउँमा सोमबार पूर्वमिस नेपाल शृंखला खतिवडा पुगेकी छन् । सुर्खेतको पञ्चपुरी नगरपालिका–७ सान्ने पुगेकी हुन् । उनले ‘छुई बार्नु हुँदैन’ भनेर सम्झाइरहँदा स्थानीय रामबहादुर बुढा सोचमग्न भए । आफ्ना श्रीमती, छोरी, दिदीबहिनीहरूलाई अहिलेसम्म छाउगोठमा बसालेकामा उनले पछुतो बोध गरे ।

कर्णाली सडक–मानवमुक्त : सडकमा बस्न, भिख माग्न रोक

मन्दिर होस् वा पर्यटकीय स्थल, त्यहाँ कसैले भिख माग्न पाउनेछैन । त्यस्तो अवस्थाका मान्छे भेटिए सरकारले नै तोकिएका ‘घर’मा पुर्‍याउनेछ । कर्णाली सरकारले शनिबार ‘सडक–मानवमुक्त प्रदेश’ घोषणा गर्दै यस्तो जनाएको हो ।

मनबाट हटेन माघी

सुर्खेत उपत्यकामा थारू जाति अन्य जातिभन्दा झण्डै २४ वर्ष जेठो मानिन्छन् । २००० सालमा दाङबाट थारू बसाइँ सरेर उपत्यकामा बस्न थाले, जति बेला अन्य जातिका मान्छेहरू औलोको डरले उपत्यकाको डाँडाकाँडातिर बस्थे । २०२४ सालमा औलो उन्मूलन भएपछि मात्र उपत्यकामा अन्य जातिको बसाइँ सुरु भएको हो ।

कार्यविधिमै अल्झियो प्रदेश सरकार

कर्णाली प्रदेश सरकारले गत आर्थिक वर्ष मुख्यमन्त्री एकीकृत बस्ती तथा नमुना गाउँ सहर कार्यक्रमका लागि २५ करोड रुपैयाँ बजेट विनियोजन गर्‍यो । चालू आर्थिक वर्षमा पनि दलित, विपन्न तथा घरवारविहीनका लागि ‘१ जिल्ला १ एकीकृत नमूना बस्ती’ विकास गर्न २५ करोड ५० लाख रुपैयाँ विनियोजन गरिएको छ ।

विधेयकमा हुँदैन पर्याप्त छलफल

कर्णाली प्रदेशसभाको गत वर्ष जेठ ११ गते बसेको बैठकमा सामाजिक संघसंस्था सञ्चालन तथा व्यवस्थापन विधेयक पेश भयो । उक्त विधेयकमाथिको दफावार छलफलपछि जेठ २० गते थप छलफलका लागि सामाजिक विकास समितिमा पठाइयो । तर विधेयक पारित हुन सकेन । 

चाँदनी कठायतका लेखहरु :

प्रदेश अस्पतालको सेवा : कर्णाली सहज, सेती सुधारोन्मुख

सफा र स्वच्छ वातावरण । आँगनको बगैंचाको सुगन्धमात्र होइन, कम्पाउन्ड र कोठामा बिछ्याइएका मार्बल र टायलले स्तरीय होटलको झल्को दिन्छ । नाम लेख्न होस् वा बिल काट्न, इलेक्ट्रोनिक टिकटको व्यवस्था । अन्तरंग विभागमा बिरामी भेट्न कडा सुरक्षा ।

मनका छाउगोठ भत्काउनै मुस्किल

पाँच वर्षअघि पश्चिम सुर्खेतमा छाउगोठ भत्काउने अभियान जोडतोडका साथ चल्यो । गैरसरकारी संघसंस्थाको अगुवाइमा स्थानीयस्तरमा संगठित किशोरी समूह, आमा समूहका साथै प्रहरी–प्रशासन पनि अभियानमा सरिक भए । छाउगोठ भत्काउने अभियानकी गाविसस्तरीय संयोजक दुर्गा गाहाका अनुसार उतिबेला पश्चिम सुर्खेतमा भएका करिब ७० प्रतिशत छाउगोठ भत्काइएका थिए ।

खानेपानी अभाव टार्न ठूला आयोजना

बेलसरी थापा दैनिक करिब १ घण्टा हिँडेर खानेपानी लिन जान्छिन् । उनका छिमेकी देवबहादुर विकलाई पनि सधैं पानीकै चिन्ता हुन्छ । नजिकै खानेपानीको स्रोत नहुँदा उनीहरू लामो समयदेखि खानेपानीका लागि सास्ती भोग्न बाध्य छन् । सुर्खेतको गुर्भाकोट नगरपालिका–९ सहारेका स्थानीयको समस्या हो, यो ।

भ्रमण वर्ष : पर्यटक ल्याउनै चुनौती

कर्णाली प्रदेश सरकारले बुलबुले ताल परिसरबाट भव्य समारोहबीच नेपाल भ्रमण वर्ष–२०२० को उद्घाटन गरेको छ । तामझामका साथ बुधबार भ्रमण वर्षको सुरुवात गरिए पनि पर्यटक भित्र्याउन प्रदेश सरकारले वातावरण तयार पारेको छैन । 

स्वास्थ्य बिमामा झमेला

पायल्स देखिएपछि भेरीगंगा नगरपालिका–१ लेकपराजुलकी तुलसी सुनार प्रदेश अस्पताल पुगिन् । स्वास्थ्य बिमा गराएकाले सहज उपचार पाउनेमा उनी ढुक्क थिइन् । तर अस्पताल पुगेपछि उनी खिन्न भइन् ।