गाउँमै मसला उद्योग

हरि गौतम

रुकुम पश्चिम — गाउँमै उद्योग स्थापना भएपछि मुसीकोट नगरपालिका–९ र १० का स्थानीयलाई अब मसला किन्न बजार जानुपर्ने छैन । स्थानीय महिलाले सहकारीमार्फत होलतारामै मसला उद्योग स्थापना गरी उत्पादन थालेका हुन् । 

ZenTravel

उद्योग स्थापना भएपछि स्थानीय उत्पादनले समेत बजार पाएको छ । गाउँमै फलफूल, जडीबुटी र अन्य कृषि उत्पादनबाट मसला बनाउन थालिएको हो । स्थानीय उत्पादनको खपत तथा महिलालाई रोजगारीमा जोड्‍न सिर्जनशील महिला आयआर्जन बचत तथा ऋण सहकारी संस्थाले मसला उद्योग सञ्चालनमा ल्याएको हो । सहकारी नमुना गाउँअन्तर्गत २५ लाख रुपैयाँको लगानीमा उद्योग स्थापना भएको हो ।

कर्णाली प्रदेशको भूमि व्यवस्था, कृषि तथा सहकारी मन्त्रालयको २१ लाख अनुदान र सहकारी संस्थाको ४ लाख रुपैयाँ लगानीमा उद्योग स्थापना गरिएको छ । गत आर्थिक वर्षको बजेटबाट उद्योग सञ्चालनमा ल्याइएको सहकारीकी व्यवस्थापक जोखिमाया कठायतले बताइन् । उनका अनुसार उद्योगको भवन निर्माण र सामग्री खरिदको काम गत वर्ष नै गरिएको थियो । मेसिन जडानको काम सकिएपछि उद्योगबाट उत्पादन थालिएको उनको भनाइ छ । अदुवा, लसुन, अलैंची, टिमुर, बेसार, तेजपात, खुर्सानी, मरिच, भाँगोलगायत स्थानीय उत्पादनबाट मसला उत्पादन भइरहेको उनले जानकारी दिइन् । उद्योगमा चाहिने कच्चा पदार्थ उत्पादनका लागि सहकारीले १२ रोपनी जग्गा भाडामा लिएको छ । सहकारीका अनुसार उक्त जग्गामा बेसार, अलैंची, अदुवालगायत मसलाजन्य बालीको खेती भइरहेको छ ।

उद्योगले पहिलो चरणमा एउटै बालीको मसला र ‘मिक्स’ मसला उत्पादन गरिरहेको छ । उद्योगमा पाँच जना महिलाले नियमित रोजगारी पाइरहेका छन् । सहकारीमा ३ सय ६७ जना महिला आवद्ध छन् । ९ र १० दुवै वडाका महिला सहकारीका शेयर सदस्य रहेको व्यवस्थापक कठायतले जनाइन् । उनका अनुसार सहकारीले उत्पादन गरेको मसला ८ सय, बेसार ४ सय ६० र सिस्नोको पाउडर ४ सय रुपैयाँ प्रतिकिलो बिक्री भइरहेको छ । कठायतले टिमुरको पाउडर १ हजार, मरिच मसला १ हजार ८ सय, खुर्सानी मसला ३ सय ७५ र भाँगाको गेडा १ सय ५० रुपैयाँ प्रतिकिलो बिक्री भइरहेको जानकारी दिइन् । ‘ठूलो प्रयासपछि हामी सानै भए पनि उद्योगमा जोडिन सफल भएका छौं,’ उनले भनिन्, ‘अब यसलाई बढाउँदै लैजाने र आयआर्जनमा वृद्धि गर्ने योजना छ ।’

उनका अनुसार भूमि व्यवस्था, कृषि तथा सहकारी मन्त्रालयको सहयोगमा सहकारी नमुना गाउँ कार्यक्रम चलिरहेको छ । चालु वर्ष पनि सहकारी नमुना गाउँ शीर्षकबाट केही बजेट आउने आशा गरिएको अध्यक्ष बुढाले बताइन् । अघिल्लो वर्ष नमुना गाउँका लागि ५० लाख रुपैयाँ विनियोजन गरिएको थियो । चालु वर्ष १ करोड रुपैयाँ छुट्याइएको छ । कृषि तथा सहकारीमन्त्री विमला केसीले ससाना भए पनि उद्योगमार्फत स्थानीयलाई आयआर्जनमा जोड्‍न लागिएको बताइन् । उनका अनुसार समूह र सहकारीमार्फत आयआर्जनका कार्यक्रममा कृषकलाई सहभागी बनाउने र समृद्धिको यात्रामा अगाडि बढ्ने प्रदेश सरकारको योजना छ ।

प्रकाशित : माघ ६, २०७६ १२:२६
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

धनकलीलाई छैन पिरलो

हरि गौतम

(रुकुम पश्चिम) — ‘खानेपानीकै लागि धेरै ज्यान खियाइयो होला,’ धनकली ओलीले भनिन्, ‘अब त त्यतिबेलाको दुःख भुल्दै गएका छौं ।’ त्रिवेणी गाउँपालिका–९ नालेचौरकी उनी डेढ वर्षअघिसम्म खानेपानी ओसार्नमै दैनिक ३ घण्टा बिताउँथिन् । चौरजहारी नगरपालिका–१४ नाउलीकी रामसरी पुनलाई पनि वस्तुभाउका लागि पानी जुटाउन ठूलो सास्ती थियो । डेढ वर्ष अघिसम्म उनी २ घण्टा हिँडेर कालाखोलाबाट खानेपानी बोक्थिन् । 

उनीहरू मात्र होइन, नाउली र नालेचौरसहित खड्काटोल, डाँडागाउँ, नुवाकोटडाँडालगायत टोलवासीको धेरै समय पानी बोक्नमै जान्थ्यो । गाउँ नजिकै मुहान नहुँदा स्थानीयले लामो समयदेखि खानेपानी अभाव भोग्दै आएका थिए । तर अब समय फेरिएको छ । पहिले जिल्लामै सबैभन्दा बढी सुक्खा क्षेत्र मानिएका यी गाउँमा एक घर, एक धाराको सुविधा पुगेको छ । खानेपानीका लागि छुट्याउनुपर्ने समयमा अहिले अन्य घरायसी काम गर्न सजिलो भएको धनकलीले जनाइन् ।

स्थानीयका अनुसार कुनै बेला घरको एक जनाको काम पानी ओसार्ने मात्रै हुन्थ्यो । ‘दुःख पनि त्यतिकै थिए,’ रामसरीले भनिन्, ‘अब खानेपानीको पिरलो छैन ।’ दैनिकी सहज बनेको उनले सुनाइन् । मिटरबाट पानी आउने भएकाले मितव्ययी तरिकाले प्रयोग गरिरहेको उनले जानकारी दिइन् । स्थानीयले पानी प्रयोग गरेबापत शुल्क तिर्ने गरेका छन् । त्रिवेणी गाउँपालिका–९ का ७४ र चौरजहारी नगरपालिकाका ४० घर परिवारमा खानेपानीको धारा जडान गरिएको छ ।

उनीहरूले ७ युनिट पानीको १ सय २० रुपैयाँ महसुल बुझाउने गरेका छन् । स्थानीयबाट संकलन भएको रकम खानेपानी आयोजना मर्मतमा खर्च भइरहेको छ । दुवै वडाका १ सय ५६ घरधुरीका लागि खानेपानी आयोजनाको डिजाइन गरे पनि अहिले १ सय १४ घरमा पानी आइरहेको छ । अरु घरमा जडानको प्रक्रिया सुरु भएको छ । त्रिवेणी गाउँपालिका–९ को हिमालय मावि र नुवाकोटडाँडास्थित प्रहरी चौकी पनि खानेपानी आयोजना बनेपछि लाभान्वित भएका छन् ।

यी गाउँ यत्तिकै खानेपानी समस्याबाट मुक्त भएका होइनन् । उपभोक्ता, स्थानीय सरकार र सरोकारवालाको लगानी र ठूलो मेहनतपछि गाउँमा खानेपानीको संकट हल भएको हो । गाउँभन्दा माथि पानीका मुहान नभएपछि गाउँमुनिको कालाखोलाबाट पानी डाँडामा पुर्‍याइएको छ । सोलार प्रविधिको प्रयोग गरी लिटमार्फत कालाखोला, घोर्लेगोठ, नुवाकोटडाँडा खानेपानी आयोजना निर्माण गरिएको हो । निर्माण समितिका सचिव सन्तोष ओलीले १ करोड ३१ लाख रुपैयाँको लगानीमा आयोजना सम्पन्न भएको जानकारी दिए । समितिका अनुसार नेपाल रेडक्रस सोसाइटीको ६४ लाख ४८ हजार, वैकल्पिक ऊर्जा प्रवर्द्धन केन्द्रको १७ लाख ३२ हजार, त्रिवेणी गाउँपालिकाको ७ लाख र चौरजहारी नगरपालिकाको ४ लाख ५० हजार रुपैयाँ लगानीमा आयोजना बनेको हो । आयोजनामा स्थानीयले ३३ लाख ३० हजार बराबरको जनश्रमदान र उपभोक्ताबाट १ लाख ४९ हजार रुपैयाँ संकलन गरिएको थियो । आयोजनामा १९ किलोवाटको सोलार प्रयोग गरिएको छ ।

कालाखोलाबाट घोर्लेगोठसम्म पानी उकाल्न मुहानमा एउटा इन्टेक निर्माण गरिएको छ । कालाखोलादेखि घोर्लेगोठसम्मको दुरी ७ सय २० मिटर छ । तलबाट माथि पानी ल्याई गाउँमा वितरण भएपछि गाउँले पनि दंग भएको चौरजहारी–१४ का वडाध्यक्ष अतिराम बिष्टले बताए ।

प्रकाशित : माघ ४, २०७६ ०९:४७
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×