हिमपातले कतै हर्ष, कतै कष्ट- वाग्मती - कान्तिपुर समाचार
कान्तिपुर वेबसाईट
AdvertisementAdvertisement

हिमपातले कतै हर्ष, कतै कष्ट

चिसो बढेर जनजीवन प्रभावित, हिउँ परेका क्षेत्रमा बढे पर्यटक
प्रदेश ब्युरो

हेटौंडा — वाग्मती प्रदेशका उच्च भूभागमा बुधबार बिहानदेखि नै हिमपात भएको छ । मकवानपुर, दोलखा, सिन्धुपाल्चोक, रामेछाप र रसुवाका उच्च पहाडी डाँडा सेताम्मे भएका छन् । हिमपातका कारण जनजीवन कष्टपूर्ण बन्नुका साथै राजमार्ग र स्थानीय सडकमा सवारीसाधनहरू रोकिएका छन् । 

मकवानपुरको उत्तरी क्षेत्रस्थित दामन–सिमभन्ज्याङ क्षेत्रमा हिमपात भएको छ । बुधबार रातिदेखि परेको पानीसँगै त्यस क्षेत्रमा हिमपात भएको हो । थाहा नगरपालिकाको दामन, सिमभन्ज्याङ तथा भीमफेदी गाउँपालिकाको झिरघारी, गोलमोड तथा अघोर क्षेत्रमा हिमपातले जनजीवन प्रभावित बनेको छ ।

एक फिटभन्दा धेरै हिउँ जमेको थाहा नगरपालिका मेयर लवशेर विष्टले बताए । त्यस क्षेत्रमा हिमपात भएसँगै हेटौंडा, इन्द्रसरोवर र काठमाडौंबाट हिउँ खेल्न व्यक्तिहरू आइरहेको स्थानीयले बताएका छन् ।

हिमपातले त्रिभुवन राजमार्ग अवरुद्ध बनेको इलाका प्रहरी कार्यालय पालुङले जनाएको छ । मकवानपुरका निमित्त प्रहरी प्रवक्ता प्रहरी निरीक्षक राजकुमार सापकोटाका अनुसार तत्काल सवारी चलाउन सकिने अवस्था छैन । सवारी बलजफ्ती चलाउँदा दुर्घटना हुने देखिएकाले यातायात सञ्चालनमा रोक लगाएको उनले बताए । ‘काठमाडौंबाट आएको सवारी पालुङमै रोकिएका छन् । हेटौंडाबाट गएका गाडी अघोरमा रोकिएको छ । तत्काल बाटो खुल्ने सम्भावना छैन,’ सापकोटाले भने । उनका अनुसार बिहान ६ बजेबाट सवारी रोकिएका हुन् ।

दामनस्थित त्रिभुवन राजपथमा परेको हिउँ ।

सिन्धुपाल्चोक–जिल्लाका ३ नगर र ९ गाउँपालिकामा बुधबार बिहानबाट हिमपात सुरु भएको थियो । हरियाली डाँडा हिउँले पुरिएर मनमोहक बनाएको छ । जिल्लाका हेलम्बुझैं अन्य हिमाली गाउँमा हिउँ पर्नु घुम्न आउनेलाई ठूलो पर्वझैं भएको छ । हेलम्बु गाउँपालिकाका प्रमुख निमाग्याल्जेन शेर्पाका अनुसार गाउँभरि बुधबार झन्डै चार फिट बाक्लो हिउँ जमेपछि हेलम्बुभरका गाउँले घरबाट बाहिर निक्लन सकेका छैनन् ।

रसुवामा वर्षासँगै बुधबार बिहानबाट हिमाली भागमा बाक्लो हिमपात भएको छ । हिमपात र वर्षाले जिल्लाको उत्तरी क्षेत्रमा जाडो धेरै बढेको छ । जिल्लाको उतरी क्षेत्र गत्लाङ, लाङटाङ, क्याङजिन, तातोपानी, ठूलोस्याफ्रु, बृदिम, खाम्जिङ, शेर्पा गाउँ, थुमन, गोसाइँकुण्ड, धुन्चेको लेक, चोलाङपाटी, लौरीबिना, नगथली, चन्दनबारी यार्सा लेक, हाकुको लेक, माङचेतलगायतका विभिन्न ठाउँहरूमा बाक्लो हिमपात भएको छ । धुन्चे, भार्कु, ठाडे, राम्चे, लोकिल, यार्सालगायतका क्षेत्रमा हल्का हिमपात भएको छ । लाङटाङमा एक फिटभन्दा बढी हिमपात भएको वडाध्यक्ष सुप्पा लामाले बताए ।

तस्बिर सौजन्य : नोर्चेल तामाङ

‘हिमपात र वर्षा भइरहेको छ,’ लामाले भने, ‘घर बाहिर कोही पनि निस्कन सक्ने अवस्था छैन ।’ हिमपातका कारण चिसो बढेर उत्तरी भेगका स्थानीयको जनजीवन प्रभावित भएको छ । आमाछोदिङमो–५ तातोपानी, सिम्बु र टेताङ्चे क्षेत्रमा पनि बाक्लो हिमपात भएको तातोपानीका स्थानीय नोर्चेल तामाङले बताए ।

बुधबार रामेछापका उच्च पहाडी भूभागमा बाक्लो हिमपात भएको छ । साँझ अबेरसम्म पनि हिमपात भएको थियो । उमाकुण्ड गाउँपालिकाको गुम्देल, वाम्ती, कुभुकास्थलीको अगम डाँडा, प्रितीको लाप्चाने क्षेत्र, गुप्तेश्वरको तामे क्षेत्रमा ३ फिटसम्म हिमपात भएको स्थानीय मानबहादुर सुनुवारले बताए । सुनुवारका कारण वर्षा र हिमपातका कारण यहाँको जनजीवन कष्टपूर्ण बनेको छ ।

यातायातका साधन पनि गुड्न सकेनन् । गोकुलगंगाको चुचरे, ठोसे र रस्नालुका उच्च पहाडी भागमा बाक्लो हिमपात भएको छ । यता दोरम्बा शैलुङ गाउँपालिकाको शैलुङ क्षेत्रमा ४ फिटसम्म हिउँ परेको छ । हिउँले खोलाखर्क, घलेडाँडा गुफा छागाँ र गौश्वाराको माथिल्लो भाग ढाकेको छ । स्थानीय लालबहादुर श्रेष्ठका अनुसार खोलाखर्कमा हिउँ पर्ने क्रम रोकिएको छैन भने मानिसहरू घरबाहिर निस्कन सक्ने अवस्था छैन ।

-सुवास बिडारी (मकवानपुर), अनिश तिवारी (सिन्धुपाल्चोक), बलराम घिमिरे (रसुवा) र टीकाप्रसाद भट्ट (रामेछाप)

प्रकाशित : पुस १५, २०७८ ०७:५५
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

‘विभेदकारी नीति महिला कामदारलाई समस्या’

आप्रवासी महिला कामदारको सुरक्षा मात्रै होइन, अधिकार सुनिश्चितताको माग
कान्तिपुर संवाददाता

काठमाडौँ — आप्रवासी श्रमिक एवम् श्रमसम्बन्धी अभियानकर्मी केशरी तामाङले विदेशमा नेपाली महिला श्रमिकलाई गाईबस्तु र खसी–बाख्रा मोलमोलाइ गरेझैं खरिद–बिक्री गरी काममा लगाइने गरेको बताएकी छन् । ‘त्यहाँ पुगेको तीन महिनासम्म घरभित्र थुनेर राखियो,’ सन् २००९ मा कुवेत पुगेकी उनले भनिन्, ‘त्यो अवधिमा को राम्रो छ, को काम गर्न सक्छ भनेर दसैंमा खसी–बोका छानेझैं हामीलाई कामदारले छानी–छानी १२/१५ सय दिनारमा किनेर लगे ।’

आप्रवासी कामदारका समस्यालाई केन्द्रमा राखेर कान्तिपुर मिडिया ग्रुपले बुधबार आयोजना गरेको ‘कान्तिपुर आईएमई माइग्रेसन एन्ड रेमिट समिट २०२१’ मा वैदेशिक रोजगारीमा जाँदाको आफ्नो अनुभव सुनाउँदै तामाङले महिलाका लागि विदेश नरक समान रहेको दाबी गरिन् । ‘न भाषा जानेका थियौं, न काम,’ उनले भनिन्, ‘अहिले त्यो सम्झँदा सपनाजस्तो लाग्छ । भाषा र काम नजानी विदेश जाँदा धेरै अप्ठ्यारो भयो ।’

विश्लेषक इन्द्र अधिकारीले संयोजन गरेको सत्रमा तामाङका अनुभव सुनेपछि सत्तारूढ कांग्रेसकी सांसद डिला संग्रौलाले शोषित, पीडित महिलाका विषयमा सरकार गम्भीर रहेको बताइन् । कांग्रेस प्रतिपक्षमा छँदा छाया श्रम तथा रोजगारमन्त्रीसमेत बनेकी संग्रौलाले आप्रवासी महिला कामदारका विषयमा सरकारले समस्याको चुरो पहिल्याउन नसक्दा अप्ठ्यारो हुने गरेको धारणा राखिन् । आप्रवासी महिला कामदारका सन्दर्भमा विद्यमान नीति र कानुनहरू प्रतिबन्धात्मक र विभेदकारी रहेको स्विकार्दै उनले यसमा समयसापेक्ष परिवर्तन आवश्यक रहेको बताइन् । ‘२०६९ देखि नै महिला श्रमिकलाई घरेलु कामदारका रूपमा विदेश जान कहिले खुला र कहिले प्रतिबन्ध लगाउँदै आइएको छ,’ उनले भनिन्, ‘२०७३ देखि त पूर्ण प्रतिबन्ध नै लगाइएको छ । तर, थुप्रै महिलाहरू घरेलु कामदारका रूपमा अवैधानिक तवरले विदेश पुगेका छन्, उनीहरू नेपाल फर्किने प्रतीक्षामा छन्, प्रतिबन्धका कारण फर्किनसमेत पाएका छैनन् ।’


उनले सरकारका कमीकमजोरी स्विकार्दै अवैधानिक बाटोबाट महिलालाई विदेश पुर्‍याइरहेका गिरोहहरूको पनि प्रसंग उठाइन् । ‘श्रम आप्रवासनमा कामदार पठाउने भनेको म्यानपावर एजेन्सीले हो,’ उनले भनिन्, ‘तिनको पनि निरीक्षण हुनुपर्छ । कतै उनीहरूले अवैधानिक बाटोबाट पठाइरहेका त छैनन् ? यसको अनुगमन हुनुपर्छ ।’ स्वदेश फर्केकाको पुनः एकीकरणका लागि सरकारले दीर्घकालीन र अल्पकालीन कार्यक्रम ल्याउनुपर्ने उनको भनाइ छ । यस विषयमा आफू सधैं गम्भीर रहेको र सरकारलाई झकझकाउने उनको प्रतिबद्धता थियो ।


अन्तर्राष्ट्रिय श्रम संगठनकी राष्ट्रिय परियोजना संयोजक नेहा चौधरीले महिलाहरू किन र कसरी वैदेशिक रोजगारीमा जान्छन् वा किन अवैधानिक बाटो रोज्छन् भन्ने बुझ्नु आवश्यक रहेको बताइन् । ‘महिलाको सुरक्षा मात्रै होइन अधिकारको संरक्षणमा पनि विशेष जोड दिनुपर्छ,’ उनले भनिन्, ‘श्रम, शिक्षा नीतिहरू महिलामैत्री हुनुपर्छ । महिलाका लागि नीतिहरू बनाउँदा सरोकारवालासँग छलफल गरेर व्यावहारिक किसिमका बनाइनुपर्छ ।’ वैदेशिक रोजगार ऐन, नियमावली र नीति सबै कानुनले महिला आप्रवासनलाई कसरी व्यवस्थित बनाउने भनेर मार्गदर्शनका उपाय देखाएको उनको भनाइ छ ।


अभिमुखीकरणमा महिलालाई प्राथमिकतामा राखिनुपर्नेदेखि गन्तव्य देशमा सुरक्षाका लागि अपनाइनुपर्ने सावधानी, कुन–कुन क्षेत्रमा रोजगारी सिर्जना गर्न सकिन्छ भन्नेबारे कानुनमा व्यवस्था भएको उनले सुनाइन् । ‘तर, राज्य संयन्त्रमा भएका सेवा–सुविधाबाट महिलाहरू वञ्चित छन्,’ उनले भनिन्, ‘दुःखलाग्दो कुरा भनेको चाहिँ महिलामाथि २२/२३ वटा प्रतिबन्ध लगाइएको छ । गत वर्ष सेप्टेम्बरमा संसद्को श्रम समितिले कतिपय प्रतिबन्ध फुकुवा गर्ने निर्णय गर्‍यो । तर, त्यही बेला ७ सर्त अघि सारिएको छ । ती सर्त कत्तिको व्यावहारिक छन् भनेर हेर्नुपर्थ्यो  जुन पूरा गर्न गाह्रो छ ।’


महिला श्रमिकहरू रहेका संयुक्त अरब इमिरेट्स, लेबनानलगायत विभिन्न देशमा पुगेर रिपोर्टिङ गरेका पत्रकार होम कार्कीले थुप्रै महिलाहरू कानुनी संरचनाभन्दा बाहिरबाट विदेश गइरहेको बताए । ‘वैधानिक तरिकाले गएका महिलाहरूको काम गर्ने ठाउँ, बसोबास सबै सुरक्षित देखिन्छ भने अवैधानिक बाटोबाट जानेले असाध्यै दुःख पाएका छन्,’ उनले भने, ‘महिला कामदारको दूतावाससम्म पहुँच नहुँदा उनीहरूले आत्महत्या गर्नुपर्ने, भागी–भागी बाँच्नुपर्ने, विदेशमै अड्किनुपर्ने, आर्थिक, शारीरिक शोषण सहेर बस्नुपर्नेजस्ता अनेकन हृदयविदारक समस्या भोग्ने गरेका छन् ।’ उनका अनुसार श्रम स्वीकृति जति सरलीकृत गर्‍यो, उति धेरै श्रमिकहरू सरकारी अभिलेखमा आउने र सुरक्षाको दायरा पनि बढ्छ ।

प्रकाशित : पुस १५, २०७८ ०७:४१
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×