ग्यास उद्योगले मापदण्ड मिच्दा बस्ती जोखिममा- वाग्मती - कान्तिपुर समाचार
कान्तिपुर वेबसाईट
AdvertisementAdvertisement

ग्यास उद्योगले मापदण्ड मिच्दा बस्ती जोखिममा

नियमावलीमा ग्यास उद्योग बस्ती र अन्य उद्योगभन्दा कम्तीमा पाँच किलोमिटर टाढा हुनुपर्ने व्यवस्था छ । तर काभ्रेमा सञ्चालित ग्यास उद्योगहरूबीचकै दूरी तीन सय मिटर पनि छैन । 
नगेन्द्र अधिकारी

काभ्रे — जिल्लामा स्थापित ग्यास उद्योगहरूले मापदण्ड पालना नगर्दा बस्ती जोखिममा परेका छन् । उनीहरूले सुरक्षाका कुनै उपाय अपनाएका छैनन् ।

बनेपा–१३ स्थित गौरीशंकर ग्यास उद्योग (हिमाल ग्यास) मा शुक्रबार ९ सय ८० किलो क्षमताको ट्यांकी पड्कँदा तीन कर्मचारी घाइते भएका थिए । चुहावट भएका सिलिन्डरको ग्यास भण्डारण गर्ने ट्यांकी पड्किएको थियो । विस्फोटबाट दुई ट्यांकीमा क्षति पुगे पनि आगलागी सुरु नभएका कारण ठूलो दुर्घटना हुन पाएन । ‘ग्यास लिक भएर विस्फोट भए पनि आगलागी सुरु भएनछ,’ काभ्रेका प्रमुख जिल्ला अधिकारी शिवकुमार पोखरेलले भने, ‘तर नजिकै बस्ती, अस्पताल भएका कारण यसले जोखिम रहेको देखायो, प्राविधिक अनुगमन गरेर कारबाही अघि बढाउँछौं ।’

नेपाल आयल निगमको एलपी ग्यास विनियमावली, २०६५ (संशोधनसहित) मा प्रस्तावित उद्योग गाउँबस्ती र अन्य उद्योगभन्दा पाँच किलोमिटर टाढा हुनुपर्छ । तर बनेपा–१० थापागाउँमा रहेका ३ ग्यास उद्योगबीचको दुरी ३ सय मिटर पनि छैन ।

सरकारी निकायका अधिकारीले आर्थिक प्रलोभनमा आँखा चिम्लेर स्वीकृति दिँदा बस्ती जोखिममा परेको सरोकारवाला बताउँछन् । बनेपा–४ स्थित सगरमाथा ग्यास उद्योग, बनेपा–१० स्थित सूर्य ग्यास उद्योग र चण्डेश्वरी ग्यास उद्योगको दुरी करिब ३ सय मिटर मात्रै छ । प्राय: एकै व्यक्ति सञ्चालक रहेका ती दुवै उद्योगको पर्खाल नै एउटै छ । २०५२ चैतमा साबिक उग्रतारा गाविस ठेगाना रहेर दर्ता भएको सगरमाथा ग्यास उद्योग पछि डिजिटल नापीको बेलामा उग्रचण्डी नाला गाविसमा परेको भन्दै त्यहीँ कर तिर्दै आएको छ ।

उद्योगहरूले भने स्थापना हुँदा अन्य मापदण्ड भएको र स्थापनापछि मात्रै बस्ती विकास भएको दाबी गर्दै आएका छन् । २०५८ जेठ ५ गते उद्योग विभागमा दर्ता भएको सूर्य ग्यास उद्योगले २०६५ असार १७ देखि नै सूर्य ब्रान्डको ग्यास बजारमा दिँदै आएको छ । २०६५ जेठ १९ गते उद्योग विभागमा दर्ता भएको चण्डेश्वरी ग्यास उद्योगले २०६८ देखि चण्डी ब्रान्डको ग्यास बजारमा दिँदै आएको छ ।

यी तीनै उद्योगमा आपत्कालीन सुरक्षा संयन्त्र प्रभावकारी छैन । तीनवटै उद्योगमा छुट्टै अग्निनियन्त्रक छैनन् । एक जना अपरेटर र फायर एक्स्टिङ्ग्विसरका भरमा उद्योग धानिएको छ ।

साबिक टुकुचानाला गाविसमा स्थापित उग्रचण्डी ग्यास उद्योग पनि मापदण्डअनुसार छैन । उद्योगीले पेस गरेको फर्जी कागजातको आधारमा गाविसले चार किल्ला प्रमाणित गरिदिएर स्थापनाका लागि सहमति दिएपछि उद्योग सञ्चालनमा आएको हो । उक्त उद्योग नजिकैको इन्द्रशोभा प्रावि र बस्तीबाट ५ सय मिटर मात्र टाढा छ । विद्यालयले त्यहाँ ग्यास उद्योग स्थापना गर्न अनपयुक्त भन्दै साबिक गाविस कार्यालयमा उजुरीसमेत दिएको थियो । उद्योगको नक्सा पाससमेत फर्जी रहेकाले स्थानीयले पनि मुद्दा दर्ता गरेका थिए ।

प्रकाशित : पुस २७, २०७७ १२:३०
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

अरनिकोको पूर्णकदको सालिक बन्दै

१७ फिट उचाइको मूर्ति स्थापना गर्न ५० लाख रूपैयाँ बजेट अनुमान
कान्तिपुर संवाददाता

काठमाडौँ — १७ वर्षकै कलिलो उमेरमा अरनिको चीनतिर प्रस्थान गर्दा कस्ता थिए ? उनको जीवनशैली र बाह्य आवरणहरू कस्ता थिए ? ठ्याक्कै उनैको हुबहु स्वरूपलाई जीवन्त रूपमा मूर्तिमा ढाल्न यतिबेला नेपाल ललितकला प्रज्ञा प्रतिष्ठानमा चार जना मूर्तिकार प्रयासरत छन् ।

सन् १२४४ मा जन्मेका अरनिको १७ वर्षमा ८० जना कलाकारसहित मूर्तिकलाका लागि चीन गएका थिए । त्यहाँ पुगेर कलाको शिल्पबाट सबैलाई मन्त्रमुग्ध पारेका उनको निधन सन् १३०६ मा भएको थियो । बलबाहु उपनाम दिइएका अरनिको चीन प्रस्थान गर्दाताकाको स्वरूपलाई प्रतिमामा आकार दिन गंगाधर सारुमगरको अगुवाइमा दीपक लामा, देवेन्द्र पाण्डे र चन्द्रमणि मगर खटिएका छन् ।

चीन र नेपालबीचको सम्बन्धलाई कलाको माध्यमबाट युगयुगान्तरसम्म बलियो बनाउने अरनिकोको योगदानको कदरस्वरूप प्रतिष्ठानको परिसरमा १७ फिट उचाइको मूर्ति स्थापना गर्न लागिएको मूर्तिकला विभागका प्रमुख लालकाजी लामाले बताए । उनका अनुसार प्रतिष्ठानले अरनिकोको पूर्ण कदको सालिक निर्माण प्रस्तावलाई एक दशकअघि नै ल्याएको थियो ।

हाल ५० लाख रुपैयाँ बजेट अनुमान गरिएको योजनालाई यही आर्थिक वर्षभित्र नै पूरा गर्ने प्रतिष्ठानको लक्ष्य छ । १७ वर्षको उमेरमा अरनिको चीनमा गएकाले त्यति नै उचाइको मूर्ति बनाउन लागिएको प्रतिष्ठानको भनाइ छ ।

गएको असोजदेखि मूर्ति बनाउन थालिएको सारु मगरले बताए । उनका अनुसार हाल निर्माणको दोस्रो चरणको काम चलिरहेको छ । पहिलो चरणमा फलाम पूर्ण कदमा ढालिएको थियो । अहिले माटोबाट निर्माण भइरहेको छ । शरीरको तल्लो भाग खुट्टा, जुत्ताका साथै माथिल्लो तहमा हातका औंलाहरू र टाउको बन्ने क्रममा नै छन् । निर्माणका लागि भक्तपुरको सेरामिक्स माटो प्रयोग गरिएको मगरले बताए । तीन हजार किलोजति माटो लाग्ने उनले अनुमान गरेका छन् ।

सालिक बनाउन नमुनाका रूपमा पहिले चित्रकला अघि सारिएको थियो । सारु मगरसहित प्रदीप पल, कमलेश महर्जनलगायतको उत्कृष्ट पाँच चित्रकला छनोट गरिएको थियो । नमुना मूर्तिकला प्रस्तुतिमा सारु मगरको डिजाइन छनोट भएपछि मूर्ति बनाउन थालिएको थियो । झन्डै दुई दशक मूर्तिकलाको अनुभव रहेको सुनाउँदै सारु मगरले अरनिकोको मूर्ति बनाउनु आफ्ना लागि अवसर र चुनौती दुवै भएको बताए ।

‘अरनिको राष्ट्रिय विभूति हुन्, कलाका लागि उनको उचाइ त्यसै पनि उचो छ,’ उनले भने, ‘उनको मूर्ति बनाउनु भनेको सिर्जनात्मक रूपमा सामान्य कलाकृति बनाउनु जस्तो होइन । मूर्तिमा उनको व्यक्तित्व र उचाइलाई पनि जीवन्त देखाउनु अर्को महत्त्वपूर्ण काम हो ।’ अरनिकोको पहिरन शैली र विशेषगरी मुहारमा जीवन्तता ल्याउन निकै ध्यान दिनुपर्ने उनले सुनाए । उनीसँगै खटिरहेका मूर्तिकारहरू लामा, पाण्डे, मगरले पनि यसमा विशेष मिहिनेत गर्दै छन् ।

‘मूर्तिकला आफैंमा सौन्दर्य छ,’ विभागका प्रमुख लामा भन्छन्, ‘अरनिको मूर्ति स्थापना हुनु कलामा गौरवका साथै यसलाई अग्रजको कदर र स्मरण गर्ने अभ्यासका रूपमा पनि लिनुपर्छ ।’ यस कार्यबाट अन्य कलाकारहरूमा उत्साह र जागरण आउने उनको विश्वास छ ।

प्रकाशित : पुस २७, २०७७ १२:२६
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×