नागरिकता दिँदा सीडीओको 'शंका'

अनिश तिवारी

(सिन्धुपाल्चोक) — उचाइ साढे तीन फिट । चिटिक्क देखिने १८ र २१ वर्षका पुड्का दिदीबहिनी । क्रमशः १९ र २६ केजीका मनीषा र रिना श्रेष्ठलाई देख्ने जोकोही पनि सुरुमा एकछिन अडिन्छन् । ‘सानी’ दिदीबहिनी भन्नेबित्तिकै सबैले चिन्ने इन्द्रावती गाउँपालिका–८ सिपापोखरेका उनीहरूलाई अरूसरह उचाइ र तौल भइदिए हुन्थ्यो भन्ने लाग्दो रहेछ । 

ZenTravel

सामान्य काम गर्न पनि कठिन हुँदा केही व्यक्तिबाट अपमान र गिज्याइ सहनुपरेको उनीहरूको पीडा छ । नागरिकताका लागि पहिलोपटक जिल्ला प्रशासन कार्यालय चौतारा आइपुगेका दिदीबहिनीले होचो भएकाले खुबै समस्या बेहोर्नुपर्‍यो ।

Meroghar

ठूलोबुबा गणेशबहादुरले दुवैको नागरिकता लिनका लागि प्रशासकीय अधिकृतलाई सिफारिस बुझाए । नागरिकता लिनेवालाको खोजी भएसँगै दिदीबहिनी देखेर सबै अचम्ममा परे । साना उमेरका लाग्ने उनीहरूलाई अन्य सेवाग्राहीले पनि घेर्न थाले । एकैछिनमा फोटो, सेल्फी, भिडियो खिचेर सामाजिक सञ्जालनमा हाल्नेकोभीडै लाग्न थाल्यो ।

प्रशासकीय अधिकृत, प्रमुख जिल्ला अधिकारीसहित सबै चकित परेर सोध्न थाले, ‘नागरिकता लिने उमेर पुग्यो त, कति वर्ष भयौ नानीहरू ?’ नागरिकतासहित सनाखत गर्न आएका ठूलोबुबा गणेशबहादुरले सबै कागजात र प्रमाण देखाए । १८ र २१ वर्ष उमेर पुग्ने देखिएपछि नागरिकता लिनका लागि आवश्यक प्रक्रिया थालियो ।

‘अरूझैं सामान्य रूपमा जन्मिएपनि हुर्कंदा अन्य साथीको तुलनामा बढ्न नसकेकाले यस्तो भयो,’ गणेशबहादुरले भने, ‘उमेर, तौल र उचाइ कम देखिएपछि स्वास्थ्य परीक्षण गराए पनि दुवैमा केही समस्या देखिएन ।’ बुबा हस्तबहादुर र आमा मनकुमारीका तीन सन्तानमध्ये उनीहरूका दाजु भने सामान्य छन् । होचा भएका कारण दुवै दिदीबहिनीले अप्ठेरो बेहोर्नुपरेको छ । घरायसी कामकाज आफैंले गरूभन्दा उचाइले साथ नदिएको अनुभव छ । ‘खाना पकाउने बेलामा माथिल्लो दराज र र्‍याकमा राखिएका सामान झिक्न गाह्रो हुन्छ,’ रिनाले भनिन्, ‘ग्यास सिलिन्डर उचाल्ने, कपडा धुनेजस्ता काम गर्न गाह्रो हुन्छ ।’

होचा बेन्चमा पढाइ
यी दिदीबहिनीले ०७३ सालमा इन्द्रावतीको सिपापोखरेस्थित राजेश्वरी माविबाट माध्यमिक शिक्षा परीक्षा (एसईई) उत्तीर्ण गरे । नागरिकता बनाउन ल्याएको सिफारिसमा राखिएको लब्धांकपत्रमा दिदी रिनाको जीपीए २.२५ छ भने बहिनी मनीषाको २.०५ छ । विद्यालयले उचाइअनुसारको छुट्टै होचा बेन्च र टेबुल बनाइदिएकाले सहज भएको उनीहरूको भनाइ छ ।

उनीहरूले पाटनढोकास्थित पाटन माध्यमिक विद्यालयबाट यसै वर्ष कक्षा १२ को परीक्षासमेत दिइसकेका छन् । ‘अहिले परीक्षा दिएर बसेका छौं, यहाँ पनि छुट्टै बेन्चमा सजिलो गरी पढ्न पायौं,’ रिना भन्छिन् । होचा र कम तौल भए पनि उनीहरू अरू सामान्य व्यक्तिको भन्दा निकै ठूलो र अग्लो रहर छ । उनीहरू भन्छन्, ‘पाएदेखि हामी हास्यव्यंग्य कलाकारिता गर्छौं, यो हाम्रो ठूलो रहर हो ।’

रुचि नै कलाकारिता गर्ने रहर बोकेका दिदीबहिनीका लागि अवसर आए पनि आर्थिक स्रोत बाधक बनेको दुवैले बताए । ‘मोडलिङको लागि अफर आयो, तर भिडियो सुटिङमा लगानी आफैंले गर्नुपर्छ भनेपछि सकेनौं,’ बहिनी मनीषाले सुनाइन् ।

इन्द्रावती गाउँपालिका प्रमुख र गाउँपालिका महासंघका महासचिव वंशलाल तामाङले होचा पुड्का संघ या अन्य कुनै प्रक्रियाबाट पाउने सुविधा, सहयोग दिलाउनेबारे पहलकदमी लिने बताए ।

प्रकाशित : मंसिर २३, २०७६ ११:३२
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

रिपोर्ट लिन अस्पतालमै बास

सीटी स्क्यानको रिपोर्ट नआएपछि रुपन्देहीबाट आएको एक परिवार ६ दिनदेखि वीर अस्पतालको चिसो भुइँमा रात कटाइरहेको छ
मकर श्रेष्ठ

काठमाडौँ — साँझ पर्नासाथ वीर अस्पतालको ओपीडी भवनको भर्‍याङ छेउमा दुईवटा बोरा र एउटा जेब्रा झोला भित्रिन्छ । यही सामानको वरिवरि हुन्छन्, ७० वर्षीया वृद्धासहित पाँच जनाको परिवार । जब अस्पतालको मूलढोका बन्द हुन्छ, उनीहरू बोरा खोल्छन् ।

भोटाहिटीको पसलमा मागेर ल्याएको कार्टुन भुइँको चिसो छेक्न ओछ्याइन्छ । क्यान्टिनमा पालैपालो गरेर खाना खान जान्छन् । बिहान खाना खाएपछि एकैचोटि बेलुका मात्रै पेटमा अन्न पर्छ ।

रुपन्देहीको रोहिनो गाउँपालिका–५ बुचीबाट उपचार गराउन मंगलबार बिहान काठमाडौं आइपुगेका जितेन्द्र हरिजन र उनका पाँचजना आफन्त दिनभर अस्पतालमा उभिँदा र वरिपरि चहार्दा थाकेका हुन्छन् । क्यान्टिनमा जति खाए पनि दिन्छन् तर फ्याँक्न नपाइने नियम क्यान्टिनका कर्मचारीले उनीहरूलाई पनि सुनाउँछन् । खाना खान्छन् अनि अस्पतालको सूचना डेस्कसँगैको भर्‍याङ छेउको चिसो भुइँमा पल्टिन्छन् । उनीहरूले यसरी चिसो भुइँमा बिताएको ६ दिन भइसक्यो ।

जितेन्द्रलाई बुटवलको क्रिमसन अस्तपालमा जाँच गराउँदा पेटमा पानी जमेको देखाएपछि काठमाडौंको ठूलो अस्पतालमा जान सिफारिस ग‍रियो । खेती गर्ने हरिजनको परिवारलाई काठमाडौको यात्रा टाढाको थियो ।

किनभने उनीहरूसँग काठमाडौं आउने खर्च पनि थिएन । उपचार गर्ने खर्च त परको कुरा । बुटवलको अस्पतालबाट गाउँ फर्किए । सयकडा पाँच प्रतिशतमा २५ हजार ऋण गरे । अनि तय गरे काठमाडौको सबैभन्दा पुरानो वीर अस्पतालको यात्रा । वीरमा चिकित्सकलाई देखाउनेबित्तिकै निको हुने विश्वास लिएर सोमबार राति जितेन्द्रका ७० वर्षीय बुबा तिमल, दाइ मनबहादुर, श्रीमती रेनु र भिनाजु होबिन हरिजन ‘नाइट’ बस चढे । एकजनाको सात सय ५० तिरेर आएका उनीहरू मंगलबार बिहान साढे पाँच बजे कलंकी आइपुगे । बसबाट ओर्लेर सिधै वीर अस्पताल पुगे ।

वीरमा ७५ रुपैयाँको टिकट काटेर ग्यास्ट्रो सर्जरी विभागमा देखाए । चिकित्सकले रगत परीक्षण, सीटी स्क्यान गर्न लगाए । चिकित्सकको त्यो सिफारिस उनीहरूका लागि घाँडो बन्यो । सीटी स्क्यान र रगतको जाँच गराउन त्यही दिन पैसा तिरे । तर, सीट स्क्यानको पालो मंगलबार आएन ।

‘दुई दिनपछि मात्रै सीटी स्क्यान गराउने पालो आउने भएपछि कहाँ जाने भनेर हामी आपतमा पर्‍यौं,’ जितेन्द्रले सुनाए, ‘दुईदिन कुर्नुपर्ने भएपछि वरिपरिको पसलबाट कार्टुन माग्यौ । गाउँबाटै ल्याएको ओड्ने निकालेर अस्तपालमै सुत्न थाल्यौं ।’ बुटवलको अस्पतालले जितेन्द्रलाई लागेको रोग जटिल भएको बताएपछि उनीहरूले ब्ल्यांकेट र डसना बोकेरै आएका थिए ।

पैसा तिरेको दुई दिनपछि बिहीबार सीटी स्क्यान गराए । पालो नआउँदासम्म पनि उनीहरूले अस्पतालको भर्‍याङअगाडि नै रात कटाइरहे । बिहानको झिसमिसेमै सुरक्षा गार्डले उठाउँथे । उनीहरू जर्‍याकजुरुक उठ्थे । चिसो भुइँमै सुतेर ७० वर्षीय तिमलको अनुहार सुन्निएको छ । आँखा राता छन् । आइतबार भेट्दा उनी थकित देखिन्थ्यो । नेपाली बोल्न नजान्ने उनी आफ्नो मनको पीडा खुलेर सुनाउन पनि सक्दैनथे । छोराको पेटमा पानी जमेको खबर चिकित्कसले जुन दिन सुनाए, त्यस दिनदेखि हरिजन परिवारका सदस्य निराश छन् ।

अस्तताल आएको ६ दिन हुँदा पनि रोग पत्ता लाग्न सकेको छैन । ‘खाना खानेबित्तिकै बमिट हुन्छ । बुटवलमा पेटमा पानी जमेको छ भन्छ । खै के भयो ?’ जितेन्द्रले भने । उनीहरू मात्रै होइन रुपन्देहीको रोहिनो गाउँपालिका ५ बुचीका स्थानीय बासिन्दा पनि जितेन्द्र बिरामी भएपछि चिन्तित छन् । ‘यहाँ (काठमाडौंमा) हाम्रो कोही छैनन् । होटलमा बस्न पैसा छैन,’ जितेन्द्रले भने, ‘हस्पिटलको क्यान्टिनमा खान्छौं । यहीं सुत्छौं ।’ उपचार के भयो भन्दै गाउँबाट सोधीखोजी गर्दै बारम्बार फोन आइरहन्छ । यताबाट जितेन्द्रले रिपोर्ट आएकै छैन भन्दै सुनाउने गरेका थिए ।

गाउँलेले काठमाडौंमा बस्ने कपिलवस्तुका निर्मल विश्वकर्मालाई फोन गरेर अस्पताल गइदिन गुहारे । कसैको भनसुन नभएकै कारण ढिलाइ भएको हुन सक्ने भन्दै जितेन्द्रले आइतबार त निर्मललाई लिएर सिटी स्क्यान कोठामै लिएर गएँ । ‘उहाँहरू रिपोर्ट नपाएर अस्पतालमै बसिरहनुभएको रहेछ । मलाई गाउँबाट फोन आएपछि हेर्न आएको हुँ,’ उनले भने । सीटी स्क्यानको रिपोर्ट लिन कर्मचारीले उनीहरूलाई शनिबार बोलाएका थिए । उनीहरू शुक्रबार बेलुका पनि रिपोर्ट आयो कि भनेर रेडियोलोजी विभागमा पुगे । कर्मचारीले शनिबार आउन आग्रह गरे । शनिबार बिहान–बेलुकै गए । कर्मचारीले आइतबार बिहान बोलाएका थिए, रिपोर्ट पाएनन् । उनीहरूलाई फेरि सोमबार बोलाइएको छ ।

हामीले आइतबार २ बजे जितेन्द्रका दाइ र बुबालाई सीटी स्क्यानको कोठाबाहिर भेटायौ । जितेन्द्र भने निर्मललाई लिएर सीटी स्क्यानको रिपोर्टबारे जानकारी लिन भित्र छिरेका थिए । ६ दिनदेखि अस्तपालमै बास बस्दा पनि सीटी स्क्यान नपाएपछि हामीले उनको समस्या अस्तपालका निर्देशक डा. केदारप्रसाद सेञ्चुरीलाई जानकारी गरायौं । उनले सोमबार बिहानसम्म रिपोर्ट उपलब्ध गराउन कर्मचारीलाई अह्राए ।

‘सीटी स्क्यानको रिपोर्ट आउन कम्तीमा चार दिन लाग्छ,’ उनले भने, ‘दिनहुँ ६० देखि ७० जनाको सीटी स्क्यान हुन्छ । रिपोर्टिङ गर्दा ढिलाइ भएको हो ।’ गाउँबाट आएका बिरामी आफन्त नभएपछि अस्पतालमै बसेर रिपोर्ट लिएपछि जाँच गराएर जाने गरेको उनले बताए । ‘यस्ता बिरामी र कुरुवा राख्ने ठाउँ हामीसँग छैन,’ उनले भने, ‘रिसियस बिरामी त बेड नपाएर फर्काउनुपर्ने हुन्छ ।’

ऋण गरेको २५ हजारमध्ये उनीहरूले १९ हजार रुपैयाँ सिध्याइसके । ६ हजार सीटी स्क्यानको तिरे । तीन हजार ल्याबमा बुझाए । तीन हजारको औषधि किने । सात हजार आउँदा गाडी भाडा र अस्पताल बस्दा खाँदैमा सकाए । ‘रिपोर्ट आउनै बाँकी छ,’ उनले भने, ‘थप उपचार गर्ने पैसा पनि छैन ।’

प्रकाशित : मंसिर २३, २०७६ ११:२९
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
×