१९,९०० ले अनुदान लिए, घर बनाएनन्

लीला श्रेष्ठ

भक्तपुर — भक्तपुरमा निजी आवास पुनर्निर्माणका लागि अनुदान लिएका १९ हजार ८ सय ९७ लाभग्राहीले अझै घर बनाउने सुरसार गरेका छैनन् ।

राष्ट्रिय पुनर्निर्माण प्राधिकरण जिल्ला आयोजना कार्यान्वयन एकाई अनुदान व्यवस्थापन तथा स्थानीय पूर्वाधार भक्तपुर (जीएमएएलआई) का अनुसार २९ हजार १ सय २८ लाभग्राहीमध्ये अनुदानको पहिलो किस्ता ५० हजार रुपैयाँ लिएर १५ हजार ६ सय ४१ ले पुनर्निर्माण गरेका छैनन् ।

भूकम्पपीडित लाभग्राही सूचीमा परेका ४ हजार २ सय ५६ ले पुनर्निर्माणका लागि अनुदान सम्झौतासमेत गरेका छैनन् । ‘कतिपय लाभग्राहीको अर्को स्थानमा बसोबासयोग्य घर रहेको र केही भत्केकै घरमा बस्ने गरेकाले पुनर्निर्माणमा चासो कम देखिएको छ,’ जीएमएएलआईका सूचना व्यवस्थापन विज्ञ भोजराज भट्टले भने, ‘जग्गासम्बन्धी मुद्दा मामिला, स्वामित्व विवाद तथा पारिवारिक झैझगडाका कारण पुनर्निर्माण प्रभावित भएको पाइएको छ ।’

पुरानो बस्तीमा जग्गाको क्षेत्रफल सानो भई संयुक्त नक्सापास भएका र तला–तलाको लालपुर्जा लिई बसोबास गरेकाले पनि पुनर्निर्माणमा समस्या देखिएको जीएमएएलआई भक्तपुरले जनाएको छ । भूकम्प प्रभावितले तोकिएको मापदण्ड तथा स्वीकृत नक्सा अनुसार घर नबनाएका कारण अनुदानमा समस्या आएको समेत भट्टले बताए ।

प्राधिकरणले २०७६ कात्तिक मसान्तभित्र दोस्रो किस्ता लिइसक्न अनुरोध गरेको छ । लाभग्राहीको सूचीमा परेर पहिलो किस्ता लिई पुनर्निर्माण नगर्नेलाई राष्ट्रिय पुनर्निर्माण प्राधिकरणले घर बनाउन लिएको रकम फिर्ता गर्न अनुरोध गरेको जीएमएएलआई भक्तपुर प्रमुख ध्रुव गैंडाले बताए । हालसम्म भक्तपुरमा १० लाभग्राहीले अनुदानको रकम फिर्ता गरेका छन् ।

४,२५६ लाभग्राही सूचीबाट हटाइने
प्राधिकरणले निजी आवास पुनर्निर्माणका लागि लाभग्राहीमा परी २०७६ असार २१ सम्म सम्झौता नगर्नेको नाम लाभग्राहीको सूचीबाट हटाउने भएको छ । त्यस्तै, २०७६ असार मसान्तसम्म पहिलो किस्ता नलिनेलाई पनि लाभग्राहीको सूचीबाट हटाउने जीएमएएलआईले जनाएको छ ।

जीएमएएलआई भक्तपुरका अनुसार अनुदान लाभग्राहीमा परेर पनि जिल्लाका चार नगरपालिकाका ४ हजार २ सय ५६ ले अनुदान सम्झौता गरेका छैनन् । कूल लाभग्राही २९ हजार १ सय २८ मध्ये २४ हजार ८ सय ५९ ले अनुदान सम्झौता गरेका छन् । अनुदान सम्झौता गरेका ९ हजार २ सय २० ले दोस्रो किस्ता र ८ हजार ६ सय ५८ लाभग्राहीले तेस्रो किस्ता लिएको जीएमएएलआई भक्तपुरले जनाएको छ ।

पुनर्निर्माण प्राधिकरणका प्रमुख कार्यकारी अधिकृत सुशील ज्ञवालीले यसअघि प्राधिकरणले गरेका निर्णयलाई कार्यान्वयन गर्ने क्रममा समयमा अनुदान सम्झौता नगर्ने र पहिलो किस्ता नलिनेको नाम लाभग्राहीको सूचीबाट हटाएको जानकारी दिए ।

प्राधिकरणले २०७६ जेठ मसान्तसम्म लाभग्राही सूचीमा समावेश भएकाले अनुदान सम्झौता गर्ने समयसीमा २०७६ असार २१ सम्मलाई तोकेको थियो । यस्तै अनुदान सम्झौता गरेकाले पहिलो किस्ता लिने समयसीमा ०७६ असार मसान्त तोकेको थियो । प्राधिकरणले अनुदान सम्झौता गर्न र पहिलो किस्ता लिन नआएकालाई सुनुवाइको विकल्प दिएको छ, उनीहरूले पर्याप्त कारणसहित स्थानीय निकायमा निवेदन दिन सक्ने छन् र प्राप्त निवेदनको विश्लेषण गरी प्राधिकरणले आवश्यक निर्णय लिने जनाएको छ ।

प्रबलीकरण गरी सुरक्षित रहन आग्रह
राष्ट्रिय पुनर्निर्माण प्राधिकरणले भूकम्पका कारण असुरक्षित भएका घरलाई प्राविधिकको सिफारिस अनुसार प्रबलीकरण (रेक्टोफिटिङ) गरी कम लागतमा पहिलेको भन्दा थप बलियो बनाई सुरक्षित बनाउन आग्रह गरेको छ ।

प्रबलीकरणमा सूचीकृत लाभग्राहीले आ–आफ्नो क्षेत्रमा खटिएका संघसंस्था र प्राविधिकसँग सम्पर्क गरी आफ्नो घरलाई प्रबलीकरण गरी सुरक्षित बनाउन प्राधिकरणका प्रमुख कार्यकारी अधिकृत सुशील ज्ञवालीले बिहीबार अनुरोध गरे । प्रबलीकरणका लागि लाभग्राहीलाई दुई किस्ता गरी १ लाख रुपैयाँ अनुदानको व्यवस्था गरेको उनले बताए ।

भक्तपुरमा ७ सय २ लाभग्राही प्रबलीकरणको सूचीमा परेका छन् । जसमध्ये ३ सय १८ लाभग्राहीले प्रबलीकरणका लागि पहिलो किस्ताको ५० हजार अनुदान लिइसकेका छन् ।

प्रकाशित : भाद्र २७, २०७६ ०७:३९
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

उपत्यकामा जेब्राक्रस नै असुरक्षित

लीला श्रेष्ठ

भक्तपुर — सूर्यविनायक–५ घलाते चोकमा तीव्र गतिमा हुँइकिएको मोटरसाइकलको ठक्करले जेब्राक्रसबाट सडक पार गरिरहेका एक बालकको मृत्यु भयो । प्रहरीका अनुसार गत साउन ११ मा काठमाडौंबाट भक्तपुरतर्फ आउँदै गरेको बा९५प ९४३५ नम्बरको मोटरसाइकलको ठक्करले सिन्धुपाल्चोक चौतारा नगरपालिका गैरीगाउँका ९ वर्षीय दीप श्रेष्ठको मृत्यु भएको हो ।

राजधानीको बबरमहलमा बाटो काट्दै पैदलयात्री । राजधानीमा कतै जेब्राक्रसमा बाटो काट्न कठिन छ भने कतै जेब्राक्रसका संकेत नै छैनन् । तस्बिर : कविन अधिकारी/कान्तिपुर 

बालकको घटनास्थलमै मृत्यु भएको थियो । ट्राफिक नियमको उल्लङ्घन गरी जेब्राक्रसमै सवारी दुर्घटना गराउने काठमाडौं महानगरपालिका–५ हाँडीगाउँका १९ वर्षीय दिपेन श्रेष्ठलाई जिल्ला अदालत भक्तपुरले पुर्पक्षका लागि थुनामा पठाएको भक्तपुर प्रहरी प्रवक्ता डीएसपी रेवतीरमण पोखरेलले बताए ।

त्यसैगरी, साउन १९ मा सूर्यविनायक गुण्डुबाट भक्तपुरतर्फ जेब्राक्रस भएर सडक पार गर्ने क्रममा रत्नमाया शिल्पकारलाई मोटरसाइकलले ठक्कर दियो । दुई दिनपछि उपचारकै क्रममा शिल्पकारको मृत्यु भएको प्रहरीले जानकारी दिएको छ । उनलाई ठक्कर दिने मोटरसाइलक चालक सिन्धुपाल्चोक बाह्रबिसेका विकास पराजुलीलाई जिल्ला अदालत भक्तपुरले १ लाख २० हजार रुपैयाँ धरौटीमा रिहा गरेको महानगरीय प्रहरी परिसर भक्तपुरले जनाएको छ ।

यी दुई घटना त उदाहरण मात्र हुन् । साना तथा ठूला सवारी चालकको लापरबाहीका कारण जेब्राक्रसबाट यात्रा गरी रहेका पैदलयात्रु जोखिममा परेका थुप्रै घटना छन् । प्रहरीका अनुसार चालु आर्थिक वर्ष ०७६/७७ को करिब डेढ महिनामा भक्तपुरमा २ सय २४ साना/ठूला दुर्घटनाको तथ्यांक छ ।

जसमध्ये २ चालक, ३ यात्रु र २ जनाले जेब्राक्रसबाट सडक पार गर्ने क्रममा ज्यान गुमाएको तथ्यांक प्रहरीसँग छ । गत आर्थिकवर्ष ०७५/७६ मा जिल्लामा १ हजार २ सय २१ साना तथा ठूला सवारी साधन दुर्घटना भएको छ । जसमध्ये ४६ जनाले ज्यान गुमाएको प्रहरी प्रवक्ता डीएसपी पोखरेल बताउँछन् । ज्यान गुमाउनेहरूमा १५ चालक, १२ यात्रु र १९ पैदलयात्रु छन् भने पैदलयात्रुको पनि अधिकांशको सवारी साधनले जेब्राक्रसमै ठक्कर दिएर मृत्यु भएको घटना बढी रहेको उनले बताए ।

सडकभरि अटेस–मटेस कुदिरहेको सवारी साधन र ध्वनि प्रदूषणले पैदलयात्रु आक्रान्त छन् । ठाउँठाउँमा भएका आकासे पुलले पैदलयात्रुलाई बाटो काट्न केही सजिलो र सुरक्षित बनाए पनि धेरैजसो ठाउँमा सवारी साधनको चापले वल्लो छेउबाट पल्लो छेउ पुग्न हम्मे पर्छ ।

बाटो काट्न सजिलोका लागि जेब्राक्रस भए पनि चालकले बेवास्ता गर्दै पैदलयात्रुलाई अझ उछिन्दै सवारी साधन कुदाउँदै लाने चलन छ । ट्राफिक प्रहरी भएका ठाउँमा बटुवालाई बाटो काट्न सजिलो हुन्छ तर सबै जेब्राक्रसतिर ट्राफिक प्रहरी उभिएका हुँदैनन् अनि यहाँका अधिकांश चालक नियमभित्र रहेर सवारी साधन चलाउँदैनन् ।

साधनका चालकले पैदलयात्रुको झुन्डलाई बेवास्ता गर्दै गाडी तीव्र गतिमा हाँकेको देखिन्छ । विशेष गरी उपत्यकाको बाटो साँघुरो र बिग्रिएका कारणले भन्दा पनि सडकभरि अव्यवस्थित तरिकाले छरिएर गुडिरहेका सवारी साधनको अत्यासलाग्दो चाप र एकअर्कालाई उछिन्ने उद्देश्यले चलाइने गरिएको कारणले सवारी साधन दुर्घटना हुने गरेको पाइन्छ ।

यसै क्रममा चालक र सवारी साधनबाट यात्रा गरिरहेका यात्रु मात्र नभई सडकमा हिँडिरहेको निर्दोष बटुवासमेत मृत्युको मुखमा पर्ने गरेको प्रहरीको भनाइ छ ।

खासगरी सवारी चालकले ट्राफिक नियम पालन गर्न नचाहने र मौका पाउनेबित्तिकै हुइँकाउने प्रवृत्तिले दुर्घटना बढेको भक्तपुर प्रहरी प्रमुख एसपी सबिन प्रधान बताउँछन् । ‘पैदलयात्रुले पनि आकासेपुल र जेब्राक्रस प्रयोग नगरी जथाभाबी सडकमा बाटो काट्नु भनेको ट्राफिक नियमविपरीत हो,’ उनले भने, ‘जेब्राक्रसबाट सडक पारगरिरहेका पैदलयात्रुले सवारीसाधनको गतिलाई ध्यान नदिई मोबाइलमा कुरा गरेर बाटो काट्ने प्रवृत्तिले दुर्घटना निम्त्याउँछ ।’

सवारी साधन वा सडक दुर्घटनाको सिकार सधैं चालकको गल्तीले मात्र नभई अन्य चालकको गल्ती वा लापरबाहीले पनि हुने गरेको उनी बताउँछन् । ‘सबै चालक बेहोसी र लापरबाही पनि हुँदैनन्, सवारी साधनका चालक जोकोहीले पनि सधैं होसियारका साथ ट्राफिक नियम पालन गरे भवितव्यबाट हुनेबाहेक सितिमिती सडक दुर्घटना नै हुने थिएन,’ उनले सुझाव दिँदै भने, ‘सवारी चालक होस् वा पैदलयात्रु, सबैले जेब्राक्रसमा रोकिएर, दायाँबायाँ हेरेर मात्र सवारी हाँक्ने र सडक पार गर्ने गर्नुपर्छ ।’

सडक दुर्घटनाको मुख्य कारण चालकको लापरबाही मात्र पनि होइन । दुर्घटना न्यूनीकरणका लागि समुदायको चासो नहुनु र सडकको बनावट (निर्माण) पनि गलत भएको एसपी प्रधानको भनाइ छ । ‘नयाँ सडक निर्माण गर्दा सडक पेटीसहितको हुनुपर्छ,’ उनले भने, ‘हाम्रो बानी ठीक छैन, भएको सडक पेटीलाई व्यापारिक स्थल बनाउँछौं, अतिक्रमण गर्छौं ।’

प्रकाशित : भाद्र २३, २०७६ ०८:५७
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्