गरिबको ज्यान लिँदै नसर्ने रोग

नगेन्द्र अधिकारी

काभ्रे — जिल्लामा नसर्ने रोगका कारण ८० प्रतिशत मानिसको मृत्यु हुने गरेको तथ्यांकले देखाएको छ । विशेष गरी न्यून आय भएका मानिसको मृत्यको कारण महुमेह, रक्तचाप, मृगौलासम्बन्धी रोगहरू बनेका छन् । स्वास्थ्य कार्यालय काभ्रेका अनुसार ८० प्रतिशत मानिसको मृत्यु नसर्ने रोगका कारण हुने गरेको हो । 

नसर्ने रोग रोकथामको अभियान जिल्लामा नहुँदा समस्या देखिएको छ । संघीय सरकारले केही जिल्लामा नसर्ने रोग रोकथाम कार्यक्रम लागू गरे पनि काभ्रेमा त्यो लागू छैन । ‘अभियानकै रूपमा हुने हो भने अझ प्रभावकारी हुन्थ्यो,’ स्वास्थ्य कार्यालय काभ्रेका प्रमुख नन्दलाल अवस्थीले भने, ‘वडा तहसम्म कार्यक्रम लाग्न सकियो भने यसको रोकथाम पनि हुने र यसकै लागि धेरै खर्च हुने स्थिति नियन्त्रण गर्न सकिन्थ्यो ।’

अभियान लागू भएका जिल्लामा मधुमेह, उच्च रक्तचाप, मृगौलासम्बन्धी रोगजस्ता नसर्ने रोगको परिक्षण, औषधि वितरण र अभियान सञ्चालन भइरहेको छ । ‘म स्वस्थ, मेरो देश स्वस्थ’ भन्ने नारासहित सञ्चालन भइरहेको मेरो वर्ष अभियान’ मा नसर्ने रोगका बारेमा जनचेतना जगाए पनि त्यो पर्याप्त छैन,’ अवस्थीले भने, ‘रोकथाम कार्यक्रम नै लागू हुने हो भने ठूलो जनसंख्या लाभान्वित हुने गरेका छन् ।’

स्वास्थ्य कार्यालयले आर्थिक वर्ष ०७४/७५ मा ५ सय ३७ जनालाई गम्भीर प्रकृतिका रोग रोगको औषधि उपचारको लागि ५ करोड ३७ लाख रुपैयाँ खर्च उपलब्ध गराउन संघीय सरकारलाई सिफारिस गरेको थियो । सरकारले आर्थिक रूपले विपन्न नागरिकलाई मुटुरोग, मृगौला रोग, क्यान्सर, पार्किन्सस, अल्जाइमर्स, स्पाइनल इन्जुरी, हेड इन्जुरी र सिकलसेल एनिमिया रोग लागि नेपाल वा विदेशमा गई उपचार गराउँदा बढीमा एक लाख रुपैयाँसम्म औषधि उपचार खर्च प्रदान गर्दै आएको छ ।

स्वास्थ्य कार्यालय प्रमुख अवस्थीले अभियान लागू हुने हो भने पैसासमेत बचत हुने दाबी गरे । ‘अभियान चलाएर सुरुमा नै रोग पत्ता लगाउन सकियो भने समयमा नै उपचार थाल्दा निको हुन सक्छ,’ अवस्थीले भने, ‘त्यसबाट व्यक्तिको र राज्यको खर्च पनि बच्छ ।’

सरकारले जिल्ला अस्पतालमार्फत निःशुल्क उपलब्ध गराउने ७०, प्राथमिक स्वास्थ्य केन्द्रमार्फत ५८ र स्वास्थ्य चौकीमार्फत उपलब्ध गराउन ३५ प्रकारका औषधिमा ती रोगका औषधि पर्दैन । प्राथमिक स्वास्थ्य चौकीमा मात्रै प्रयोगशाला हुने भएकाले स्वास्थ्य संस्थामा पनि नसर्ने रोगको निदान हुने अवस्था हुँदैन ।

नसर्ने रोग पछिल्लो समय मृत्युको प्रमुख कारण बनिरहेको छ । अस्वथ्यकर जीवनशैली, खानपान आदि नसर्ने रोगका प्रमुख कारण हुन् । उच्च रक्तचाप, मधुमेह मृत्युको कारण बनिरहेका छन् ।

प्रकाशित : जेष्ठ १०, २०७६ ०७:३४
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

स्थायी राजधानीको अन्योल कायमै

सुवास बिडारी

मकवानपुर — प्रदेश ३ को स्थायी राजधानी र नामकरणको विषयमा झनै अन्योलता थपिएको छ । राजधानी तोक्ने कार्यविधि प्रदेशसभाबाट सर्वसम्मत पारित भए पनि मतदानको मिति टुंगो नलाग्दा थप अन्योलता कायम रहेको हो । 

प्रदेश ३ को प्रदेशसभा बैठकमा सहभागी प्रदेशसभा सदस्य । तस्बिर : सुवास/कान्तिपुर

आगामी आर्थिक वर्ष ०७६/७७ को बजेट अगाडि नै यस विषयलाई टुंग्याउनुपर्नेमा प्रदेशसभा सदस्यले जोड दिइरहेको अवस्थामा मतदानको मिति नतोकिँदा स्थायी राजधानी र नामकरणको विषय केही समय पछाडि धकेलिने देखिएको हो ।

सत्तापक्ष सांसदको चर्को दबाब र प्रमुख प्रतिपक्षी दल नेपाली कांग्रेसले प्रदेशको स्थायी राजधानीसम्बन्धी प्रस्ताव सदनमा दर्ता नभएसम्म सदन अवरुद्ध पार्ने बताएसँगै प्रदेश ३ का सभामुख सानुकुमार श्रेष्ठले प्रदेशसभाको राजधानी र नामकरण गर्ने कार्यविधिलाई सदनमा छलफलका लागि ल्याएका थिए । संवैधानिक व्यवस्थाअनुसार जेठ १ मा आगामी आर्थिक वर्षको विनियोजन विधेयकको सिद्धान्त र प्राथमिकता पेस गर्नुपर्ने भएका कारणले प्रदेशसभामा राजधानी तोक्ने कार्यविधिले प्रवेश पाएको थियो ।

कार्यविधिअनुसार मतदानको मिति तोक्ने जिम्मेवारी सभामुख सानुकुमार श्रेष्ठमा निहीत रहेको छ । ‘हामीले मिति तोक्नुपर्छ भनेका थियौं । तर, तोकिएन,’ नेपाली कांग्रेसकी प्रमुख सचेतक राधा घलेले भनिन्, ‘अब बस्ने कार्य व्यवस्था परामर्श समितिको बैठकबाट तोकिनेछ । सदनबाट कार्यविधि बन्नु भनेको अब यस विषय टुंगिन्छ भन्नुसरह हो ।’

छानबिन माग
प्रदेशसभा सदस्यले जेठ ३ मा भरतपुर–१२, गोन्द्राङमा कर उठाउने चौकीमा आगजनी गरिँदा प्रहरी सहायक निरीक्षक कल्पना खडका घाइते भएको घटनाको निष्पक्ष छानबिनको माग गरेका छन् । प्रदेशसभा सदस्य रामेश्वर फुयाँल, प्रभात तामाङ, रिना गुरुङ, विराजभक्त श्रेष्ठ तथा मिलनबाबु श्रेष्ठले निष्पक्ष छानविनको माग गर्दै घाइतेको उपचारमा कुनै कसर बाँकी नराख्न प्रदेश सरकारको ध्यानाकर्षण गराएका थिए ।

यसैगरी प्रदेश ३ का आर्थिक मामिला तथा योजना मन्त्री कैलाशप्रसाद ढुंगेलले सदनमा उठेको प्रश्नको जवाफ दिएसँगै प्रिबजेटको छलफल सकिएको छ । बिहीबारको प्रदेशसभा बैठकमा २१ प्रदेशसभा सदस्यले प्रिबजेटमाथि आफ्नो धारणा राखेका थिए ।

जेठ १ मा मन्त्री ढुंगेलले सदनमा २१ बुँदे प्रिबजेट प्रस्तुत गरेका थिए । उनले अघिल्लो वर्षको बजेटको समीक्षा गरेर प्रिबजेट ल्याएको बताउँदै कार्यान्वनयको पाटो जटिल रहेको र त्यसका लागि समन्वय गरिने स्पष्ट पारेका थिए ।

प्रकाशित : जेष्ठ १०, २०७६ ०७:३३
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्