गर्मी छल्न गढी

चिसो मौसम खोज्दै आन्तरिक पर्यटक सिन्धुलीगढी पुग्ने गर्छन् । ब्रिटिस सेनालाई नेपालले युद्धमा पराजित गरेको ऐतिहासिक क्षेत्र भएकाले त्यसको अवलोकन गर्नेहरू बढेका छन् ।
राजकुमार कार्की

सिन्धुली — सुनकोसी गाउँपालिकाकी अध्यक्ष दीपा बोहोरा दाहाल सदरमुकाम आवतजावत गर्दा गढी नजिकको सोलाभन्ज्याँङमा सधैंजसो केही समय बिताउने गरेकी छन् । सदरमुकाम र आफ्नो गाउँपालिकाको कार्यालय रहेको गढतिर क्षेत्रमा उखरमाउलो गर्मी हुन्छ । गढी क्षेत्र आएपछि गर्मीको समयमा समेत हुने जाडोले आनन्द प्राप्त हुने उनले बताइन् ।

ZenTravel

कामको चटारो त्यहीमाथि गर्मीले गर्दा धेरै नै थाकिएको हुन्छ, अध्यक्ष दीपाले भनिन्, ‘सोला आउना साथ बेग्लै आनन्द हुन्छ । फुर्सद छ भने गढी नै उक्लिएर आनन्द लिइन्छ, चटारो छ भने पनि एक, आधा घण्टा यहाँ बिताइन्छ ।’ सुनकोसीकी अध्यक्ष दीपा मात्र होइन्, गोलन्जोर गाउँपालिकाका अध्यक्ष पुष्प कार्कीको पनिअनुभव उस्तै छ ।

Meroghar


‘तनाव र थकान मेटाउने थलो गढी क्षेत्र हो, उनले भने, ‘१२ महिना यहाँ हुस्सु लागेर जाडो भइरहन्छ, झन गर्मीमा स्वर्गीय आनन्द नै प्राप्त हुन्छ । ‘गढी क्षेत्रको बृहत्तर विकास गर्न सके पर्यटकको ओइरो लाग्ने उनको भनाइ छ । गोलन्जोरकै वडा नं ५ रातनचुराले गढी क्षेत्रलाई छोएको र त्यसलाई साइकल जोनको रूपमा विकास गर्न गाउँपालिका लागि परेको अध्यक्ष कार्कीले बताए ।

यी जनप्रतिनिधिहरू मात्रै हैन्, संघ तथा प्रदेश सांसद, मन्त्रीहरू तथा उच्च पदस्थ अधिकारीदेखि लिएर बीपी राजमार्ग हुँदै सवार गर्ने जोकोही पनि सोलाभन्ज्याङ क्षेत्रमा शीतल पाउनका लागि रोकिन्छन् । गढी क्षेत्रमा बसोबासको राम्रो व्यवस्था हुने हो भने केही दिन बिताउनका लागि समेत पर्यटक आउने सिन्धुलीगढीका अन्वेषणकर्ता सागरकुमार ढकालको भनाइ छ ।

सदरमुकामबाट २० किलोमिटर उत्तरतर्फ गएपछि यो क्षेत्र पुगिन्छ । गर्मी मौसममा समेत सिन्धुलीगढी क्षेत्रमा जाडो हुने गरेको छ । गर्मी भुलाउन र प्राकृतिक सौंदर्यको मज्जा लिन तरार्ई क्षेत्रको हब सिन्धुलीगढी क्षेत्र बन्दै गएको छ ।

सिन्धुलीगढी क्षेत्रमा रहेको ऐतिहासिक महत्त्व, हावापानी र नागबेली सडकको मज्जा लिन तरार्ईबाट सयौं सवारीसाधनमा आन्तरिक पर्यटकहरू यहाँ आउने गरेका छन् । वर्षातको समयमा पनि गर्मी भुलाउन सिन्धुलीका मात्र नभएर छिमेकी जिल्ला तथा भारतबाट समेत आन्तरिक तथा बाह्य पर्यटकहरूगढी क्षेत्र पुग्ने गरेका छन् ।

वनभोजका लागि तथा सामान्य घुमघामको रोजाइको क्षेत्र सिन्धुलीगढी पर्दैर् गएको स्थानीयको भनाइ छ । गर्मीमा चिसोको मज्जा लिन सयौंको संख्यामा तराई क्षेत्रबाट आन्तरिक पर्यटकहरू आउने गरेको सिन्धुलीगढी संरक्षण समितिका सचिव खिलराज देवकोटा बताउँछन् । भन्छन्, ‘चिसो मौसममा भन्दा अहिले यहाँ आउनेको संख्यामा वृद्धि भएको छ, गर्मी भुलाउनकै लागि गढी रोजाइमा परेको हो । वर्षातमा समेत गढीमा उत्तिकै चाप छ । गर्मी भुलाउने एकातर्फ छँदैछ, अर्कातर्फ भने विश्वमा साम्राज्य फैलाएको ब्रिटिस सेनालाई नेपालले युद्धमा पराजित गरेको स्थानको अवलोकन उनीहरूको विषय हो ।

यहाँ आएपछिको आनन्द वर्णन गरिसाध्यै छैन, सर्लाहीबाट आएर गढीक्षेत्रमा भुलिरहेका असीम अन्सारीले भने, ‘तराईमा चर्को गर्मी छ, गढी क्षेत्रमा त जाडो भयो । ’ गौरीशंकर हिमालसमेत देखिने भएकाले गढी क्षेत्रमा आउने जोसुकै पनि तस्बिर खिच्नमै व्यस्त हुन्छन् । विद्यालय छुट्टीको समय भएकाले आफूजस्तै सयौं विद्यार्थीहरू गढी घुम्न आएको उनको भनाइ थियो ।

बीपी राजमार्गको मनमोहक नागबेली सडक हुँदै सिन्धुलीगढी जान सकिन्छ । राजमार्गको सोलासम्म सवारीसाधनमा गएर पैदल गढी क्षेत्र गए पनि साना सवारीसाधन लिएरै गए पनि त्यो आफैंमा भरपर्ने सिन्धुलीगढी संरक्षण समितिका सचिव देवकोटा बताउँछन् ।
गढी क्षेत्रमा यतिखेर राजधानी आवतजावत गर्नेको लर्को भेटिन्छ ।

बीपी राजमार्ग हुँदै पूर्वी नेपाल जाने र फर्कने होस् वा राजधानीतर्फ जाने जोकोही पनि गढी क्षेत्र घुम्नलालायित हुने गरेको जलकन्याका शिक्षक कर्णबहादुर कार्की बताउँछन् । ऐतिहासिक सिन्धुलीगढी घाम लागेर खुलेको समयमा दोलखाको गौरीशंकर हिमालको दृश्यपान गर्न सकिन्छ । जाडोमा पारिलो घाम लाग्ने र गर्मी महिनामा हुस्सु लागेर शीतल हुने गढी क्षेत्रको विषेशता हो ।

खानेपानीको सुविधा र पुर्खाले लडेर विजय प्राप्त गरेको नालीबेली गढी क्षेत्रमा पुगेपछि देख्न पाइन्छ । सिन्धुलीगढीको इतिहासको वृत्तचित्र गढीमा टेलिभिजन राखेर दिनभर प्रसारण गरिन्छ, उक्त इतिहास पर्दामा जोसुकैले पनि हेर्न पाउने कमलामाइ नगरपालिकाले व्यवस्था मिलाएको छ ।

त्यसका अलावा दरबारको भग्नावशेष, राणाकालीन कार्यालय सञ्चालन, वीरवीरंगनाको इतिहास खुलाइएको तस्बिर, सानोगढी, ठूलोगढी, पौवागढी, तोप हान्ने प्वाल, फहराइरहेको राष्ट्रिय झण्डा, टुँडिखेल, सिद्धबाबा मन्दिरलगायतका स्थान हेर्न र दर्शन गर्न सकिन्छ ।

विसं १८२४ को कात्तिक २४ मा कप्तान किनलोकको नेतृत्वमा आएको ब्रिटिससेनालाई गोर्खाली फौजले सिन्धुलीगढीबाट पराजित गरेर पठाएको थियो । नेपाल एकीकरणको समयमा काठमाडौंका तत्कालीन राजा जयप्रकाश मल्ललाई सहयोग गर्न आएको ब्रिटिस सेनालाइ वंशु गुरुङ नेतृत्वको गोर्खाली सेनाले सिन्धुलीगढीबाट पराजित गरेरधपाएको थियो । सिन्धुलीगढीमा रहेको सानोगढी, पौवागढी, इनार, तोप हान्ने प्वाललाईपुनर्निर्माण गरिएको छ ।

सिन्धुलीगढी क्षेत्रका अन्वेषणकर्ता ढकाल पृथ्वीनारायण शाहको नेपाल एकीकरणमा बाधा पुर्‍याउन काठमाडौंका तत्कालीन राजालाई सहयोग गर्न आएका ब्रिटिस फौजलाई पराजित गर्न नेपाली फौजले भूगोलको साथ लिएका थिए ।

सिन्धुलीगढी घुमेर हेर्दा सुन्तली माई कति पो राम्रो दरबार, मारो नि मायाले मारो.... भन्ने स्वर्गीय कृष्णविक्रम थापाले गाएको गीत २०३६ सालमा रेडियो नेपाल प्रथम त भयो तर दरबार गढी परिसरमा एकाध इँटा मात्र रहेकाले राज्यलाई नै गिज्याइरहेको भान हुन्छ । यद्यपि यतिखेर कमलामाई नगरपालिकाले सिन्धुलीगढीलाई पर्यटकीय स्थलका रूपमा विकास गर्न गुरुयोजना नै तयार गरेर लागि परेको छ । सिन्धुलीगढी क्षेत्रलाई तारबारले घेरेर ऐतिहासिक सम्पदा जोगाउन नगरपालिका लागि परेको छ । गत वर्ष गढीको विकासका लागि नगरपालिकाले २ करोड बजेट खर्च गरेको छ ।

स्थानीय स्रोतसाधनबाट मात्र गढी क्षेत्रलाई पर्यटकीय स्थलको रूपमा विकास गर्न सम्भव नभएकाले केन्द्रदेखि लिएर दाताहरूसँगको सहकार्यमा काम अगाडि बढाइएको कमलामाई नगरपालिकाका मेयर खड्ग खत्री बताउँछन् । भन्छन्, ‘गढी क्षेत्रलाई पुरानै अवस्थामा
फर्काएर पर्यटकको ओइरो लगाइन्छ, त्यो हाम्रो मूलमन्त्र हो ।’

प्रकाशित : वैशाख ३, २०७६ ०७:४२
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

थाहामा ५० प्रतिशत प्रगति

कान्तिपुर संवाददाता

हेटौंडा — मकवानपुरको थाहा नगरपालिकाले चालू आवमा वित्तीय र भौतिक दुवैतर्फ ५० प्रतिशतभन्दा बढी प्रगति गरेको छ । जिल्ला समन्वय समितिले गरेको अनुगमनका क्रममा नगरपालिकाले चालू आवको फागुन मसान्त सम्ममा भौतिक र वित्तीय दुवैतर्फ ५० प्रतिशतभन्दा बढी प्रगति गरेको जानकारी दिएको छ । 



नगरपालिकाको कुल ५१ करोड १७ लाख ८ हजार बजेटमध्ये फागुन मसान्तसम्ममा २९ करोड ५५ लाख ६३ हजार निकासा भएको र २६ करोड ६६ लाख ८७ हजार रुपैयाँ अर्थात् ५२.२७ प्रतिशत खर्च भएको मेयर लवशेर विष्टले अनुगमन टोलीलाई जानकारी दिए ।

नगरपालिकालाई केन्द्रीय सरकारबाट प्राप्त ३५ करोड ६९ लाख १५ हजारमध्ये २० करोड ८६ लाख ८२ हजार अर्थात् ५८ प्रतिशत, प्रदेश सरकारबाट प्राप्त ३ करोड १० लाख २८ हजार मध्ये ४१ लाख १ हजार अर्थात् १३ प्रतिशत, आन्तरिक आयबाट प्राप्त २ करोड ९४ लाख ३५ हजारमध्ये १ करोड ८९ लाख ४ हजार अर्थात् ६४ प्रतिशत, र राजस्व बाँडफाँडबाट प्राप्त ९ करोड २८ लाख मध्ये ३ करोड ५० लाख अर्थात् करिब ३७ प्रतिशत रकम खर्च भइसकेका मेयर विष्टले बताए । उनका अनुसार समग्रमा थाहा नगरपालिकामा
५२.२७ प्रतिशत खर्च भएको छ ।

चालू आवमा नगरपालिकामा कुल ९४ वटा मात्र योजना रहेको र कुनै पनि योजना ५ लाखभन्दा कम रकमको थिएन । नगरपालिकामा रहेका भौतिकतर्फको ७४ वटा योजनामध्ये हालसम्म ७३ वटा योजना सम्झौता भइसकेका छन् । भौतिकतर्फ ६७ प्रतिशत प्रगति हासिल गरेको समेत नपाका उपमेयर खडग गोपालीले जानकारी गराएका थिए ।

थाहा नगरपालिकाले समग्रमा ५२.२७ प्रतिशत उपलब्धि हासिल गरेको भए पनि यतिमै चित्त बुझाउने अवस्था भने नरहेको मेयर विष्टले जनाए । कर्मचारी अभाव तथा विभिन्न झन्झटिला कानुनी प्रावधानका कारण सोचेअनुसारको काम भने गर्न नसकेकोगुनासो उनले गरेका थिए ।

यसैगरी, न्यायिक समितिमा चालू आवमा ६१ वटा उजुरी परेको उपमेयर गोपालीले टोलीलाई जानकारी गराएका थिए । नगरपालिकामै न्यायिक इजलासको व्यवस्था रहेको र न्यायिक इजलास बस्ने निश्चित दिन तोकिएको समेत अवगत गराएका थिए । हालसम्म परेका ६१ मध्ये ५० वटा उजुरीको फर्स्योट भएको र एउटा अदालतमा पठाइएका छन् ।

जिल्ला समन्वय समितिका प्रमुख रघुनाथ खुलालले जिल्लामा हालसम्म गरिएका अनुगमनका क्रममा थाहा नगरपालिका अन्य स्थानीय तहमध्ये उत्कृष्ट पाइएको बताए । टुक्रे योजनाका कारण अन्य स्थानीय तहहरूले प्रगति राम्रो गर्न नसकेको अवस्थामा थाहा नगरपालिकाले ५ लाखभन्दा कमका योजना नबनाएर प्रगति गर्नसकेको उनको ठम्याइ थियो ।

प्रकाशित : वैशाख ३, २०७६ ०७:४१
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
×